«Տնտեսական աճի ցուցանիշը կեղծ է, իսկկառավարությունն իրավիճակին չի տիրապետում». «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Վիճակագրական կոմիտեի հրապարակած տվյալներով, Հայաստանում 2022 թվականի 7 ամիսներին տնտեսական աճը կազմել է շուրջ 13 տոկոս, ընթացիկ տարվա առաջին եռամսյակում Հայաստանի ՀՆԱ-ն ավելացել է 8,7 տոկոսով։ Տնտեսագետ Վարդան Բոստանջյանը «Փաստի» հետ զրույցում նշել է, որ թեպետ արձանագրված աճ կա, բայց նման աճը նա քվազի աճ է որակում:

«Սա կեղծ աճ է, որը պայմանավորված է գործոններով, որոնք որևէ կապ չունեն մեր պետության հետ: Այդ աճը կառավարման համակարգի, առանձին ոլորտների զարգացման հետ որևէ աղերս չունի: Ընդհանրապես, տնտեսական ակտիվության ցուցանիշը կեղծ ցուցանիշ է: Այն տվյալ տարածաշրջանում, մեր դեպքում՝ Հայաստանի Հանրապետությունում շրջանառվող ֆինանսական ռեսուրսի մեծությունն է ցույց տալիս: Այդ ֆինանսական ռեսուրսն իր մեծությունը կարող է դրսևորել նաև խաղատներում, ծառայությունների այլ ոլորտներում և այլն: ՌԴ-ի նկատմամբ կիրառված պատժամիջոցների արդյունքում Ռուսաստանից կապիտալի ուժեղ ներհոսք եղավ ՀՀ, ինչով պայմանավորված՝ ՀՀ-ում որոշակի ցուցանիշների աճ նկատվեց: Այդուհանդերձ, միայն այն հանգամանքը, համաձայն որի՝ գնաճը խեղդում է և թուլացման որևէ միտում ու հեռանկար չունի, արդեն ցույց է տալիս, որ այդ աճը ՀՀ-ի հետ որևէ կապ չունի»,-ասաց տնտեսագետը:

Վարդան Բոստանջյանի խոսքով, կառավարությունն այս պայմաններում ևս ոչ մի քայլ չի ձեռնարկում: «Կառավարությունն իրավիճակին չի տիրապետում: Տնտեսական ցուցանիշների նման աճը միայն հանգամանքների բերումով է գրանցվել: Բայց, բոլոր դեպքերում, եթե հանկարծ արտաքին գործոններով պայմանավորված վերոնշյալ իրողություններն այլևս գոյություն չունենան, մենք կհայտնվենք կոտրված տաշտակի առաջ: Առհասարակ, յուրաքանչյուր պետություն ինքը պետք է արտադրի, ինքն էլ պետք է սպառի: Եթե մեզ մոտ արտադրությունը ցածր մակարդակի վրա է, ի՞նչը պետք է սպառել: Լավագույն դեպքում մենք մեքենաներ ենք գնում, վաճառում, բայց դա օգտակար աշխատանք չէ, տնտեսության զարգացում չէ»,-ասաց մեր զրուցակիցը:

Նրա խոսքով, շատ այլ ճյուղերում արձանագրված աճերը ևս իրական աճի տպավորություն կարող են ստեղծել, բայց, ըստ նրա, կրկին կեղծ ցուցանիշների հետ գործ ունենք: Օրինակ բերելով՝ նա հավելեց. «Կարող է նաև կեղծ տպավորություն ստեղծվել, թե ՀՀում, օրինակ, մեծ թափով շինարարություն է կատարվում: Դա կարող է թյուր տպավորություն ստեղծել, թե շինարարության առումով չափազանց մեծ աճ է գրանցվում: Բայց շինարարության մեջ ներդրվող ռեսուրսները, միգուցե, արտաքին ծագում ունե՞ն: Կառավարությունը հենց դրա մասին պետք է մտածի, որ էքսպանսիա չառաջանա, որ մեր երկիրը չդառնա ուրիշ երկրների խաղալիքը»:

Անդրադառնալով սոցիալական վիճակին՝ Վարդան Բոստանջյանը մի քանի խնդիր առանձնացրեց: «Հանրապետությունում բավականաչափ մեծ է աղքատների տեսակարար կշիռը: Իհարկե, հասկանալի է, որ կենսաթոշակների չափը բավականաչափ մեծացնելու, այն շատ ավելացնելու հնարավորություններ չունենք: Մեծագույն դժվարությամբ կարող է 1000, 2000 դրամով ավելացվել, բայց դա, ըստ էության, տվյալ մարդկանց սոցիալական վիճակն ակնհայտորեն չի բարելավի: Այս պահի դրությամբ ևս բարձրացված կենսաթոշակներն ու նպաստները չեն թեթևացնելու մարդկանց վիճակը: Ցանկացած պարագայում սոցիալական վիճակի բարելավումը ենթադրում է աշխատանք: Խոսքը մասնավորապես ռացիոնալ աշխատանքի և այն ապահովելու մասին է, ինչը քաղաքացու խնդիրը չէ: Պետական քաղաքականությամբ հասարակությանը պետք է տանել ռացիոնալ աշխատանքի: Եթե դա չի արվում, ուրեմն երկիրը վերածվում է խաղատան: Սրան ուղղված հստակ քաղաքականություն պետք է լինի իշխանությունների կողմից՝ կառավարության ծրագրի շրջանակներում»,-ասաց մեր զրուցակիցը՝ ընդգծելով,որ կառավարությունը պետք է ռացիոնալ օգտագործի պետական միջոցները:

«Անհնարին ոչինչ չկա: Եթե կան սահմանափակ հնարավորություններ, պետք է գործել հենց այդ սահմանափակ հնարավորությունների շրջանակներում: Միայն ՀՀ-ն չէ, որ նման վիճակում է: Աշխարհում բազմաթիվ երկրներ կան, որոնք շատ դժվարին ու երկար ճանապարհ են անցել՝ կառուցելով իրենց տնտեսությունը: Այն երկրներում, որտեղ խնդիրներին ռացիոնալ ու խելքով են մոտեցել, հաջողությունների են հասել»,-եզրափակեց մեր զրուցակիցը:

ԱՆՆԱ ԲԱԴԱԼՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում