ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ (14 նոյեմբերի). Ուղևորատար գնացքների բախումը, թոքի՝ աշխարհում առաջին փոխպատվաստումը. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

 ՏՈՆԵՐ ԵՎ ՀԻՇԱՐԺԱՆ ՕՐԵՐ

 Շաքարախտի դեմ պայքարի համաշխարհային օր, Հնդկաստան՝ Ջավահարլալ Ներուի ծննդյան օրը, Կոլումբիա՝ Կոլումբիացի կանանց օր:

ՀԱՅ-ՀԱՅԱՍՏԱՆ

 1882 – ծնվել է բոլշևիկյան կուսակցական գործիչ Միհրան Խոջամիրյանը:

1914 – Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Դրոյի, Արմեն Գարոյի և այլոց ջանքերի շնորհիվ ստեղծված հայկական կամավորական 2-րդ ջոկատը Բայազետի մոտ առաջին անգամ մտել է ճակատամարտի մեջ:

 1921 – ծնվել է ֆրանսագիր բանաստեղծ Ռուբեն Մելիքը (Մելիք Մինասյանց):

1922 – ծնվել է թատերական ռեժիսոր Հրաչյա Ղափլանյանը:

1922 – ծնվել է կոմպոզիտոր Էդուարդ Բաղդասարյանը:

1926 – ծնվել է հայազգի ֆրանսիացի և բելգիացի երգիչ, կոմպոզիտոր և բանաստեղծ Մարկ Արյանը (Անրի Մարկարյան)։

 1932 – վախճանվել է նշանավոր պատմաբան, հասարակական գործիչ, հրապարակախոս և գրող Լեոն: 1936 – վախճանվել է լեզվաբան և հայագետ Գաբրիել Մենևիշյանը:

1975 – վախճանվել է ճանաչված կոմպոզիտոր, խմբավար, թավջութակահար Արտեմի Այվազյանը:

1976 – վախճանվել է գրող, բանաստեղծ Գեղամ Սարյանը:

1982 – վախճանվել է հայ խորհրդային երկրաբան Հովհաննես Մաղաքյանը:

1988 – Լեռնային Ղարաբաղում սկսվել է հերթական շաբաթական գործադուլը՝ արտակարգ դրության չեղարկման, Շուշի հայ փախստականների վերադարձի պահանջներով:

2003 – Ծաղկաձորում մեկնարկել է տեղեկատվության միջոցների ներկայացուցիչների՝ «Հայաստան - Սփյուռք» առաջին համաժողովը, որին մասնակցել են Սփյուռքի և Հայաստանի շուրջ 150 լրատվամիջոցի ներկայացուցիչներ:

2007 – Հայաստանի ժողովրդական կուսակցությունը (ՀԺԿ) քաղխորհրդի նիստում որոշել է առաջիկա նախագահական ընտրություններում պաշտպանել երկրի առաջին նախագահ Լևոն ՏերՊետրոսյանի թեկնածությունը:

2014 – ԵԱՏՄ-ին Հայաստանի անդամակցության պայմանագիրը սահմանադրական է ճանաչվել ՍԴ-ի կողմից:

2018 – «Գազպրոմ Արմենիայի» կողմից առանձնապես խոշոր չափերով հարկեր չվճարելու դեպքերով քրեական գործ է հարուցվել:

2019 – Նիկոլ Փաշինյանը ԱԱԾ տնօրենին հանձնարարել է պարզել QR կոդի և սատանայի կապը: Նրա խոսքով, այդ հարցով առկա են մտահոգություններ։

2020 – վախճանվել է մեծանուն դերասան, ռեժիսոր Արմեն Ջիգարխանյանը:

ԱՇԽԱՐՀ

565 – վախճանվել է բյուզանդական կայսր Հուստինիանոս Ա-ն:

1263 – վախճանվել է ռուս իշխան Ալեքսանդր Նևսկին:

1716 – վախճանվել է գերմանացի փիլիսոփա և իրավաբան Գոթֆրիդ Լայբնիցը:

1765 – ծնվել է ամերիկացի գյուտարար Ռոբերտ Ֆուլտոնը, որը ստեղծել է առաջին շոգենավը:

1770 – շոտլանդացի հետազոտող Ջեյմս Բրյուսը Եթովպիայի հյուսիս-արևմտյան հատվածում հայտնաբերել է Երկնագույն Նեղոսի ակունքը:

1774 – ծնվել է իտալացի կոմպոզիտոր Գասպարե Սպոնտինին:

1805 – ծնվել է գերմանացի դաշնակահարուհի Ֆաննի Մենդելսոնը:

 1831– վախճանվել է գերմանացի հանրահայտ փիլիսոփա Գեորգ Հեգելը:

1840 –ծնվել է ֆրանսիացի նկարիչ Կլոդ Մոնեն:

 1860 – Ռուսաստանի և չինական Ցին կայսրության միջև կնքվել է «Պեկինյան տրակտատը»:

1889 – ծնվել է Հնդկաստանի առաջին վարչապետ Ջավահարլալ Ներուն:

1900 – ֆրանսիական Սենատը կողմ է արտահայտվել դատախազությունում կանանց աշխատել թույլատրելու որոշմանը:

 1901 – վիենացի բժիշկ Կարլ Լանդշտեյները արյան բոլոր նմուշները բաժանել է երեք խմբի՝ А, В և 0:

1908 – Ալբերտ Էյնշտեյնը ներկայացրել է լույսի քվանտային տեսությունը:

1918 – Չեխոսլովակիան դարձել է հանրապետություն:

 1919 –Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ Կարմիր բանակը գրավել է Օմսկը, ադմիրալ Կոլչակի բանակը ջախջախվել է:

 1922 – Մեծ Բրիտանիայում իր ռադիոհեռարձակումներն է սկսել BBC ընկերությունը:

 1922 – ծնվել է ազգությամբ ղպտի քաղաքական գործիչ, ՄԱԿ-ի 6-րդ գլխավոր քարտուղար Բուտրոս Բուտրոս-Ղալին:

1954 – ծնվել է հույն երաժիշտ, երգահան Յաննին:

1960 – Չեխոսլովակիայում երկու ուղևորատար գնացքի բախման հետևանքով զոհվել է 110 մարդ:

 1963 – Ատլանտյան օվկիանոսում Իսլանդիայի մոտ ստորջրյա հրաբխից առաջացել է Սուրտսեյ կղզին, այն ներկայում համարվում է Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտ

: 1968 – Եվրոպայում իրականացվել է աշխարհում առաջին անգամ թոքի փոխպատվաստում:

 1983 – Կիպրոսի թուրքական մասի օրենսդիր խորհուրդը միակողմանիորեն հայտարարել է իր անկախությունը և Կիպրոսի թուրքական պետության ստեղծումը:

1989 – ԽՍՀՄ-ի վերակառուցման շրջանակներում ԽՍՀՄ Գերագույն խորհուրդը ընդունել է հռչակագիր, ըստ որի, անօրինական և դատապարտելի են համարվել ազգերի բռնի տեղահանումները:

1994 – սկսել է գործել Լա Մանշի տակով կառուցված թունելը, որը կապել է Փարիզն ու Լոնդոնը:

2002 – Արգենտինայում տեղի է ունեցել դեֆոլտ:

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում