Yerevan, 19.November.2026,
00
:
00
BREAKING

«Բոլոր պաշարները սպառելու ենք, մեզ մնալու են պոչամբարները, աղտոտված հողերն ու ջրերը». «Փաստ»

INTERVIEW

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Հանքարդյունաբերությունը կարող է օգուտ բերել տնտեսությանը և երկրին: Բայց, ցավոք, ԽՍՀՄ փլուզումից հետո, երբ Հայաստանում ամեն ինչ սկսեցին սեփականաշնորհել, հանքարդյունաբերության ոլորտում արվել են քայլեր, որոնք հանգեցրել են որոշ մարդկանց, այլ ոչ թե պետության հարստացմանը, կարծում է բնապահպան Սիլվա Ադամյանը:

«Հանքարդյունաբերողները, որոնք Հայաստան են եկել տարբեր երկրներից, իրենց շահի և գրպանի համար ամեն ինչ արել են: Դա տարիներ շարունակ թույլ է տվել և՛ օրենսդրությունը, և՛ մեր կառավարությունը: Մեր ունեցած պաշարները վերցրել են տնտեսվարողները, վաճառել, ստացել մեծ օգուտներ, իսկ ՀՀ-ին, ըստ մեր օրենսդրության, մնացել են շատ փոքր տոկոսներ: Ի՞նչ է ստացել Հայաստանը և ժողովուրդը դրանից: Այն հանքերում, որտեղ եղել ենք, սարսափելի իրավիճակ էր. լքված պոչամբարներ, աղտոտված հողեր և ջրային ռեսուրսներ, դժգոհ հանրություն, որն, ի դեպ, սկզբնական շրջանում, օրինակ՝ Թեղուտի հանքավայրի դեպքում, դեմ էր ՀԿ-ներին ու քաղհասարակությանը, որոնք պնդում էին՝ այս կարգով հանքի շահագործումը կարող է հանգեցնել էկոլոգիական լուրջ աղետի, և հասարակությունը դրանից ոչինչ չի ստանա, բացի առողջական խնդիրներից»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասում է բնապահպանը:

Նշում է՝ խնդիրների մասին խոսում են տարիներ շարունակ, նախկինում տարբեր հանդիպումների ու քննարկումների ժամանակ ներկայացրել են տարբեր հանքերում տիրող իրավիճակը, հնչել են առաջարկներ, որ պոչամբարները պետք է ռեկուլտիվացիա արվեն, պետությունը մշտադիտարկում անի և հետևի, թե ինչպես է աշխատում հանքարդյունաբերողը:

«Այս ամենը տեղի չի ունեցել, միևնույն ժամանակ, չեմ կարծում, որ մեր օրենսդրական դաշտն է պատճառը, որ նման իրավիճակում ենք հայտնվել: Ճիշտ է, օրենսդրական փոփոխություններ պետք է արվեն: Ի դեպ, նախկին կառավարության օրոք անընդհատ փոփոխություններ արվել են՝ փորձելով համակարգել ոլորտում ստեղծված իրավիճակը, բայց տնտեսվարողները, չգիտես, թե ինչ ճանապարհներով, շրջանցել են այդ ամենը և արել են այնպես, ինչպես իրենց է հարմար: Օրինակ՝ շրջակա միջավայրի փորձաքննությունն օբյեկտիվ չի անցկացվել, Թուխ մանուկի, Թեղուտի հանքավայրերը՝ որպես օրինակ: Երբ այցելեցինք հանքավայրերի տարածք, մեր տեսածը չէր համապատասխանում գրված օրենքներին ու տնտեսվարողի իրականացրած գործունեությանը»,-նշում է մեր զրուցակիցը:

Վերջին ամիսներին կրքերը չեն հանդարտվում Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատի շուրջ: Պետք է շեշտել, որ ամեն ինչ սկսվեց, երբ կոմբինատի բաժնետոմսերի 60 տոկոսը ձեռք բերեց «Գեոպրոմայնինգ Արմենիա» ռուսաստանյան ընկերությունը, որն էլ շատերի համար անհասկանալի պատճառներով ՀՀ կառավարությանը նվիրեց իր բաժնեմասի 25 տոկոսը։ Ադամյանը նշում է՝ քաղհասարակության ներկայացուցիչները երեք նամակ են հղել, որոնք վերաբերում էին Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատի տնօրինությանը, նրանց գործունեությանը, բացի դա, հարցեր էին ուղղել պոչամբարների մասով, արդյո՞ք մոնիտորինգ է արվում Ողջի գետը, բացի դա, խնդիրներ կան վարելահողերի մասով, որոնք թունավորված են ծանր մետաղներով:

«Նամակներն ուղարկել ենք սեպտեմբերին, մինչ օրս չենք ստացել որևէ պատասխան: Տնօրինությունը նշում է, որ նախատեսում է ավելացնել մոլիբդենի և պղնձի խտանյութի արդյունահանման ծավալները։ Բայց գիտենք, թե ինչպիսի վիճակում է Արծվանիկի պոչամբարը: Ըստ տարբեր տվյալների՝ այս պոչամբարն ունի հինգ տարվա կյանք: Այստեղ պետք է անցկացվեր ռեկուլտիվացիա: Այս պայմաններում արտադրանքի ծավալների մեծացման մասին խոսք լինել չէր կարող, մինչև այդ պոչանքը ռեկուլտիվացիայի չենթարկվեր, սակայն, մեր տվյալներով, նոր տնօրինությունը չի էլ մտածում այդ մասին, պոչամբարը նույն վիճակում է, ինչ կար: Ինչպիսի՞ իրավիճակ կլինի, եթե խնդիրներին լուծում չտրվի: Ուղղակի կունենանք Քաջարան 2»,-հավելում է բնապահպանը:

Նրա խոսքով՝ մտահոգիչ է նաև Ողջի գետի աղտոտվածությունը, այնտեղ ցամաքային պրոցես է սկսվում: Հաջորդը ձուլարանի ստեղծման հարցն է: Մեր զրուցակիցը նշում է՝ տարիներ առաջ այստեղ ձուլարան է եղել, որը փակվել է, քանի որ եղել են առողջապահական, շրջակա միջավայրին առնչվող խնդիրներ:

«Նման իրավիճակում ցանկանում են այնտեղ պղնձաձուլարան բացել: Վարչապետը մասնավորապես հայտարարել է, որ տնտեսական մեծ օգուտներ կունենանք, եթե Քաջարանում ձուլարան գործարկվի: Ի՞նչ վտանգներով է հղի ձուլարանի բացումը: Նախ՝ այն բացվում է այն միտումով, որ Հայաստանի բոլոր հանքերից գունավոր մետաղները պետք է բերվեն այստեղ: Սա նշանակում է, որ մեր պաշարները, որոնք, օրինակ՝ հիսուն տարում պետք է սպառեինք, կսպառենք տասը տարում: Եթե այստեղ խոսվում է պետության տնտեսական օգուտի մասին, հետո ի՞նչ ենք անելու: Այսինքն՝ բոլոր պաշարները սպառում ենք, օգուտը գնալու է տնտեսվարողների սեփական գրպանը, Հայաստանին չի մնալու ոչինչ, ավելի ճիշտ՝ մեզ մնալու են պոչամբարները, աղտոտված հողերն ու ջրերը: Սրա մասին առաջին անգամ չենք խոսում, 2016-2020 թթ. արվել են մասնագիտական հետազոտություններ, որոնք դրվել են և՛ նախկին, և՛ ներկա կառավարությունների սեղանին, սակայն ոչ մի գործընթաց չի սկսվել, ոչ մի բան չի փոխվել»,-ընդգծում է բնապահպանը:

ԼՈՒՍԻՆԵ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

IDBank to Present a Unified Ecosystem Concept at DigiTec 2026Ucom Supports Annual Mini Whoop Drone Racing Armenia 2026 Competition in YerevanIDBank Presents the Rate.Trading Digital Platform at Toon Expo.Invest 2026The Second Khachaturian International Youth Competition Concludes at China National Opera House Under the Artistic Direction of Sergey Smbatyan "The network this time for COP17 was the most one of exceptional network we have ever had." The service quality by Team was highly appreciated by UN representative Rate.Trading: Large Transactions with Digital Management of Exchange Rate RisksVIVA Foundation Named November Beneficiary of “The Power of One Dram”Special Mortgage Offers: IDBank at Toon Expo: Invest 2026Vahe and Vigen Badalyan File Lawsuit Against 1in.am Seeking Protection of Their Business ReputationIDBank at the UBA Regional Conference: From Travel Solutions to Business OpportunitiesJoint statement by the parties consolidatted around the national agenda35% Discount for the 35th Anniversary on Selected IDBank CardsConverse Bank Expands Its International Capabilities Through Cooperation with Citibank N.A.Business loan pre-approval in five minutes — what did Unibank showcase in Gyumri?Converse Bank Expands Its International Capabilities Through Cooperation with Citibank N.A.Bratislava forum to debate Armenia’s strategic future Ucom Service Center in Artashat Reopens at a New Address Ucom and Republican Union of Employers of Armenia Sign Cooperation MemorandumCreate your Visa Digital from Unibank for purchases and transfers Ucom – Main Sponsor of the 21st International Microelectronics Olympiad IDBank and Idram Hold Financial Literacy Session for Young Chess PlayersUcom Supports Silicon Mountains 2026, Driving Innovation and Technological Development IDBank has issued perpetual coupon bonds for the first timeIDBank Supports the Reconstruction of the Spandaryan Canal: Commemorative Plaque Dedicated to the Project SignedIDBank and Idram Presented Several Environmental Initiatives at COP17Ucom Shares Its Experience in Private Sector Engagement in Nature Conservation at COP17 Blue Zone«Here’s the screenshot, the money has been transferred»: IDBank warns of fake payment scamsFirst Steps in Your Career with IDBank: 16th Cycle of IDream LaunchedDigital Architecture for a Sustainable Future: IDBank's Article in Regional Post MagazineRate.Trading. New Digital Culture of Currency ExchangeDigital Future and Sustainable Development: IDBank's Chairman of the Management Board in an Interview with ForbesApplications Now Open: Armenian Virtuosos International Academy-Festival 2027Book Published with Ucom’s Support Presented at COP17: “The Secret Path of Hovazadzor”Ucom Highlights the Role of Technology in Nature Conservation at COP17“The people of Stepanavan will show through their votes that every attempt to deceive them with videos is doomed to fail”: “Strong Armenia” Party With Ucom’s Support, SunChild Brings Cinema and Environmental Conservation TogetherYoung Musicians of the “Armenian Virtuosos” Program Perform in the COP17 A Birthday in Italy with UnibankIdram and IDBank Participated in the Opening of My Forest Armenia’s Pavilion at COP17Unibank Receives B++ Sustainability Alignment Rating from Agents for Impact GmbH Ucom Supported Yerevan Conservation Symposium 2026 as Strategic PartnerIDBank to Showcase Environmental and Innovative Initiatives at COP17New AI-Powered Wildlife Monitoring Camera Installed in Paruyr Sevak with the Support of Ucom35 Years of Trust: IDBank Celebrates with Its CustomersBusiness and mining leader Mark Cutifani to deliver keynote speech at the 3rd Mining Armenia Forum“From Classroom to Orbit”: With Ucom’s Support, “Space 1.0” Is Being Introduced in 15 Schools Across ArmeniaAfeyan Initiatives for Armenia Awards Grant to the Armenia Education Initiative to Expand the Teach For Armenia’s Seroond School Turnaround Program Ucom to Participate in COP17 Together with FPWC, Showcasing Their Environmental Partnership“The Golden Hour”: IDBank explains how to respond effectively to a scam attackNelli Kocharyan Presents Converse Bank’s Vision for Development of International Relations at the BACEE Conference