Առանց «իզ­մի» կու­սակ­ցու­թյուն չի լի­նում, կամ՝ «իզ­մե­րի» պայ­քա­րի փո­խա­րեն՝ դե­կո­րա­ցիա

«Իզմն» այն քաղաքական սոսինձն է, որը միավորում է մարդկանց այս կամ այն կուսակցության մեջ: Բացի այդ, ցույց է տալիս այդ մարդկանց դիրքորոշումը բազմաթիվ հարցերի վերաբերյալ, ինչպես նաև կուսակցություններին տարբերակում է միմյանցից: Խոսելով քաղաքականության մեջ գաղափարախոսությունների առկայության կամ բացակայության մասին՝ «Փաստի» հետ զրույցում նման տեսակետ հայտնեց քաղտեխնոլոգ Արմեն Բադալյանը:

Նա վերոնշյալը վերագրեց ժողովրդավարական երկրներին, որոնցում կան թափանցիկ ընտրություններ, ինչպես նաև կա մրցակցություն՝ կուսակցությունների միջև. ««Իզմերը» հենց այդ դերակատարությունն ունեն, որովհետև մարդիկ կուսակցությունների մեջ չեն միավորվում նրա համար, որ այնտեղ իրենց ընկերներն են: Միավորվում են, երբ ընդհանուր աշխարհայացք ունեն տարբեր հարցերի վերաբերյալ, թեպետ նաև տարբեր մոտեցումներ կարող են լինել: Մարդկանց, այսպես ասած, քաղաքական ակնոցներ են տրվում, որ նրանք տարբեր գործընթացների նայեն յուրովի, ինչն էլ կտարանջատի նրանց: Այդ սկզբունքը մրցակցություն է բերում, ինչը ժողովրդավարության կարևորագույն ցուցիչներից է: Այդ իսկ պատճառով առանց «իզմի» կուսակցություն չի լինում՝ դա բացառված է»,-նկատում է մեր զրուցակիցը:

Հայաստանի պարագայում, ըստ քաղտեխնոլոգի, նախորդ 30 տարիներին «իզմեր» եղել են, բայց ձևական բնույթ են կրել. «Օրինակ՝ ՀՀԿ-ն նժդեհիզմի կողմնակիցն էր: Քանի որ չէր կարող ներկայանալ քրեաօլիգարխիկ համակարգի դիզայնով, որպես դիզայն օգտագործում էր նժդեհականությունը: Մեծ հաշվով, նախորդող տարիներին «իզմերը» գրեթե բոլոր քաղաքական ուժերի պարագայում դեկորատիվ բնույթ էին կրում: Խնդիրն այն է, որ համակարգն անցած տարի վերացավ, և այդ «իզմերը» ձևականությունից պետք է առաջնային և իրական դառնային: Հիմա այդ դեկորացիան չպետք է լիներ: Հիմա «իզմերի» պայքար պետք է լիներ

Քանի որ ոչ ժողովրդավարական վիճակից անցում է կատարվել դեպի ժողովրդավարական համակարգ, այդ անցումային շրջանում «իզմերը» պետք է կարևորվեին, բայց մենք իշխող քաղաքական ուժի մոտ հակառակն ենք տեսնում, իսկ մյուսներն իրենց «իզմերն» ամրապնդելու են: Եթե մյուս ուժերը «իզմի» առումով իսկապես լուրջ վերաբերմունք դրսևորեն, շատ հավանական է, որ իշխող քաղաքական ուժը պարտություն կրի»:

Իսկ թե ի՞նչն է խնդիրը, որ իշխող ուժը չի կարևորում «իզմերը», Ա. Բադալ յանը նշում է. «Հիմնական պատճառն այն է, որ վարչապետը չի կարևորում դրանք, իսկ եթե չես կարևորում, նաև առաջնային պլան չես բերում: Եթե դու ունես «իզմ», ապա այն առաջընթացի խթան է հանդիսանում, իսկ եթե չունես, անընդհատ մնում ես այն վիճակում, ինչ վիճակում ստանձնել ես իշխանությունը:

Այդ պարագայում պարզապես անընդհատ պայքարում ես այդ պահի քո մրցակիցների դեմ: ՔՊ համաժողովի ժամանակ Հայաստանի զարգացման որևէ օրակարգ չտրվեց: Բայց, առհասարակ, կուսակցությունների համագումարների ժամանակ բավականին բուռն քննարկում է լինում, իսկ վերջում ընդունվում է կա՛մ հայտարարություն, կա՛մ բանաձև, կա՛մ էլ հնչում են ուղերձներ, որտեղ կուսակցությունը ներկայացնում է իր դիրքորոշումը տարբեր հարցերի վերաբերյալ:

«Իզմն» է մղում նման ուղերձների, բայց քանի որ այն չկա, ապագան տեսանելի չէ: Միայն ասվում է, թե վաղն ինչ ենք անելու, և հարցը չի դրվում առավել երկարաժամկետ օրակարգի համատեքստում: Հենց սա է հանգեցնում նրան, որ մնաս այն մակարդակին, որում եղել ես իշխանությունը վերցնելու պահին, անընդհատ պայքարես մրցակիցների դեմ կամ թշնամիներ գտնես ու պայքարես նրանց դեմ: Մեծ հաշվով, նշվածին մենք ականատես ենք լինում»:

Նա այլ խնդիր ևս տեսնում է. «Եթե առհասարակ կուսակցության ղեկավարը մերժում է «իզմը», մարդիկ, միևնույն է, հայտնվում են այդ կուսակցության մեջ: Բայց այդ պարագայում նրանք առաջընթաց ապահովելու խթան չեն ունենում: Այս պարագայում «իզմ» լինում է, բայց զուտ «կարիերիզմ» անվանումն է կրում:

Այսինքն, արդեն ոչ թե ստացվում է կարիերա՝ հանուն ընդհանուր շահի և երկրի, այլ կարիերիզմ, որը կուսակցության մեջ պարզապես սկսում է ծառայել անհատ քաղաքական գործչին: Եվ կապ չունի, թե նա ինչ պաշտոն է զբաղեցնում, ժամանակի ընթացքում սկսում է անձնական հարցերի, օրինակ՝ հարստանալու մասին մտածել: Ի դեպ՝ նման ակնարկ արել էր նաև վարչապետը՝ մոտավորապես ասելով, որ որոշ պաշտոնյաներ «կործանվել» են՝ չդիմանալով պաշտոնի գայթակղությանը:

Դա հենց «իզմի» բացակայության հետևանքն է, երբ պաշտոնը օգտագործվում է զուտ ունեցվածք դիզելու կամ անձնական շահի համար: Եթե «իզմ» չլինի, նման երևույթներ ավելի շատ ենք տեսնելու: Որքան շատ մարդիկ մտնեն այդ կուսակցության մեջ, նման դեպքեր ավելի շատ են լինելու»:

Քաղտեխնոլոգը հիշեցրեց ՔՊ վարչության նորընտիր նախագահի խոսքերը, թե մոտ 8 հազար մարդ է դիմել կուսակցությանը անդամագրվելու համար. «Հարց է առաջանում՝ եթե չկա այն թեսթը, որով պետք է ստուգես, թե տվյալ մարդը քեզ գաղափարակից է, թե ոչ, ի՞նչն է հանդիսանալու անդամագրելու չափորոշիչը: Միայն նրա համար, որ, օրինակ, լա՞վ մարդ է: Ցանկացած լավ մարդ մի ամիս հետո պաշտոնը կչարաշահի, եթե ստիպված չէ առաջնորդվել «իզմի»՝ լավ իմաստով կաշկանդող գործոնով»:

ԱՆՆԱ ԲԱԴԱԼՅԱՆ