Yerevan, 22.November.2026,
00
:
00
BREAKING

Վի­տա­լի Բա­լա­սա­նյան. «Հա­յաս­տա­նը հա­կա­մար­տող կողմ չէ. այն Ար­ցա­խի անվ­տան­գու­թյան երաշ­խա­վորն է»

INTERVIEW

«Փաստ» օրաթերթի հարցազրույցը Արցախի Հանրապետության անվտանգության խորհրդի քարտուղար, Արցախի հերոս Վիտալի Բալասանյանի հետ:

-Պարո՛ն Բալասանյան, որքան տեղյակ ենք, որպես ԱՀ անվտանգության խորհրդի քարտուղար, սկսել եք հանդիպումների շարք: Ի՞նչ ֆորմատով են դրանք իրականացվելու և ի՞նչ նպատակ են հետապնդում՝ ավելի շատ ինչ-ինչ հարցերի շուրջ բնակչության իրազեկմա՞ն, թե՞ տեղերում տեսակետներ լսելու:

-Այս հանդիպումներն արտառոց չեն, նորություն չեն: Մենք ժամանակ առ ժամանակ պետական խողովակով, նաև հանրապետության նախագահի հետ միասին տարբեր ֆորմատների հանդիպումներ ենք ունեցել ազգաբնակչության հետ թե՛ համայնքներում, թե՛ կոլեկտիվներում: Հիմա առկա են որոշակի հարցեր, որոնց վերաբերյալ իրազեկման անհրաժեշտություն կա: Նախ՝ ՀՀ իշխանությունները, Նիկոլ Փաշինյանի գլխավորությամբ, նոր կուրս են հայտարարել, այն է՝ ԱՀ-ն պետք է մասնակցի բանակցություններին որպես լիիրավ կողմ: Կարծում ենք՝ հանրության մեջ այս հարցի կապակցությամբ առավել մանրամասն պարզաբանումների անհրաժեշտություն կա: Նույնը վերաբերում է նաև Հայաստանի Հանրապետության և Արցախի Հանրապետության անվտանգության խորհուրդների համատեղ նիստին, որը տեղի ունեցավ Ստեփանակերտում: Ուստի, որպես պետական պաշտոնյա, հանրապետության նախագահի հետ համաձայնեցված, տարբեր հանդիպումներ եմ ունենալու, որպեսզի հանրությանը ներկայացնենք այն կետերը, օրակարգային այն հարցերը, որ քննարկվել են: Ես համարում եմ, որ պետք է տեղյակ պահել հանրությանը, միևնույն ժամանակ օրակարգային հարցերի մասին լսել հասարակության տեսակետներն ու առաջարկները: Ընդ որում, դա վերաբերում է ոչ միայն բանակցային ընթացքին, այլև բանակում բարեփոխումներին, միջպետական պայմանագրին, Արցախում կառուցվածքային փոփոխություններին, որոնց մասին վերջին շրջանում շատ է խոսվում: Եվ ընդհանրապես, անվտանգությունը չի սահմանափակվում միայն հակամարտությամբ, սահմաններով, բանակով, անվտանգային հիմնախնդիրներ կան գրեթե բոլոր ոլորտներում՝ կրթություն, առողջապահություն, գյուղատնտեսություն և այլն:

Մասնավորաբար, առաջարկություն ենք ներկայացրել ՀՀ իշխանություններին՝ Արցախի տարածքում պարենային անվտանգության ծրագրի իրականացման համար: Համոզված եմ, որ Արցախի տարածքը բավարար հնարավորություններ ունի գյուղատնտեսական տարբեր ծրագրեր ու միջոցառումներ իրականացնելու համար: Մեր առաջնային խնդիրներից մեկը միանշանակ նաև հոգևոր անվտանգությունն է: Դեռ անցյալ տարի մեր հոգևորականների հետ, ի դեմս Հայ առաքելական եկեղեցու Արցախի թեմի առաջնորդ Պարգև արքեպիսկոպոս Մարտիրոսյանի, նախաձեռնել ենք ծխական համայնքների ստեղծման ծրագիրը: Ավելին, արդեն իսկ ունենք մի քանի կայացած համայնքներ, և գործընթացը հետևողականորեն շարունակելու ենք: Մկրտվել ցանկացողների թիվը անսահման շատ է: Մի խոսքով, բազմաթիվ ոլորտներում բազմաթիվ անելիքներ ունենք, և ամեն ինչ անելու ենք, որ ցանկացած գործում, ցանկացած հարցում ժողովուրդն անմասն չմնա:

-Անցած շաբաթվա վերջին կայացավ ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի և Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի հանդիպումը: Քանի որ դա առաջին պաշտոնականն էր, այդ հանդիպումից ընդգծված, որոշ փորձագետների կարծիքով՝ չափազանցված սպասումներ կային: Արդյո՞ք արտառոց ինչ-որ բան կարելի էր սպասել առաջին հանդիպումից, թեկուզ և պաշտոնական:

-Իմ սուբյեկտիվ կարծիքով՝ միանշանակ՝ ոչ: Իհարկե, պետք է հաշվի առնել, որ թե՛ Հայաստանի, թե՛ Արցախի, թե՛ Ադրբեջանի ժողովուրդների ակնկալիքները շատ մեծ էին, ուստի գուցե բնական էր նաև այդպիսի ուշադրությունն ու ակնկալիքները: Համոզված եմ, որ ժողովուրդները պատերազմ չեն ուզում: Բայց... Ինչպես նշեցի, Հայաստանի Հանրապետության վարչապետը նոր կուրս է հայտարարել, որ բանակցություններին Արցախը պետք է ներկայացված լինի, մենք պաշտոնապես հայտարարել ենք, որ չենք շեղվում ֆորմատից, որ Մինսկի խմբի ներքո շարունակվում են բանակցությունները, դեմ չենք այն փաստաթղթերին, որ դրված են սեղանին: Մենք կողմ ենք և պաշտոնապես հայտարարել ենք, որ կա խաղաղության պայմանագրի անհրաժեշտություն: Ու ասել, թե Ադրբեջանի իշխանությունները, համանախագահները կարող են մեր մոտեցումները հրատապ, միանշանակ ընդունել, կասկածելի է: 

-Դուք ասում եք, որ խոսքը ֆորմատի փոփոխության մասին չէ: Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը ևս նույնն է ասում, որ Հայաստանը չի առաջարկում արցախյան հակամարտության կարգավորման ձևաչափի փոփոխություն, Հայաստանն առաջարկում է բանակցային ֆորմատի վերականգնում: Իրականում ինչի՞ մասին է խոսքը:

-Տեսեք, դեռևս մինչ 1997 թվականը Ղարաբաղը մասնակցում էր ու լիիրավ սուբյեկտ էր. 1994 թ. մայիսի 12-ի հրադադարի ռեժիմի պայմանագրի ներքո ստորագրել են Հայաստանը, Արցախը և Ադրբեջանը, 95թ. տարբեր ֆորմատներով միջազգային հանրության կողմից արձանագրվել է, որ ղարաբաղյան հակամարտության հարցով բանակցություններին ԼՂՀ-ն մասնակցում է: Մենք այսօր էլ հայտարարում ենք, որ արցախյան կողմը պարտադիր պետք է մասնակցի բանակցություններին: Հայաստանի Հանրապետությունը հակամարտող կողմ չէ, և նրանք, ովքեր ՀՀ-ն համարում են հակամարտող կողմ, թող իրենք իրենց գնահատականը տան, մենք բարոյական իրավունք չունենք նրանց գնահատական տալու: 

Այո, ՀՀ-ն հանդիսանում է Արցախի անվտանգության երաշխավոր, դա բազմիցս հայտարարվել է թե՛ բանավոր, թե՛ գրավոր, թե՛ ընդունված համապատասխան իրավական ակտերով, և այսօր էլ պիտի շարունակի այդ կուրսը, միաժամանակ ՀՀ-ն պիտի հայտարարի, որ երաշխավորն է Արցախի միջազգային ճանաչման:

-Ի վերջո, ինչո՞ւ Արցախը ժամանակին դուրս մնաց բանակցություններից: Կարծիքներ կան, որ դա եղել է ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի մեղքով: Կա՞ ճշմարտություն այդ պնդումների մեջ:

-Ոչ, բացարձակ չի կարելի այդպես ասել: Մինսկի խմբի այն ժամանակվա համանախագահների առաջարկությամբ է եղել, և քանի որ ՀՀ երկրորդ նախագահը և Արցախի առաջին նախագահը լիարժեք տիրապետում էր բանակցային գործընթացին, Արցախի Հանրապետության այն ժամանակվա իշխանությունները տվել են համապատասխան լիազորություն, որ նա ներկայացնի Արցախը միջազգային հարթակներում, մասնավորաբար՝ Մինսկի խմբում:

-Պարո՛ն Բալասանյան, Արցախում կայանալիք երկու համապետական ընտրություններին դեռ մեկ տարի ժամանակ կա, բայց այնպիսի տպավորություն կա, որ դրանք արդեն սկսվել են: Ավելին, այս ֆոնին ոմանք սկսել են պատմության վերանայման, սեփական տեսանկյունից մեկնաբանման, Արցախի կարգավիճակի հետ կապված ինչ-որ մեկնաբանությունների գործընթաց: Սա ի՞նչ է՝ վաղաժամ նախընտրական արշա՞վ, սեփական ես-ն առաջ տանելու ձգտո՞ւմ, թե՞ պատմության «վերմակը» իրենց վրա քաշելու փորձ:

-Նախ, կարծում եմ՝ անընդունելի է այսպիսի հապճեպությունը, պետք չէ ժողովրդին դնել աժիոտաժի մեջ, տանել պառակտման: Դա վերաբերում է նաև բուն քարոզարշավին, առավել ևս՝ անընդունելի են մեկ տարի առաջ նման քայլերը: Ինչ վերաբերում է տարբեր շահարկումներին: Մեկ անգամ չէ, որ ասել եմ, ու հիմա նորից կրկնում եմ. մենք ունենք մեկ հայրենիք՝ երկու հայկական պետականությամբ: Արցախը ՀՀ մարզ չէ: Երբ Արցախի հարցը միջազգային հարթակներում կլուծվի հայանպաստ, թե՛ Արցախի, թե՛ Հայաստանի քաղաքացիներն ու Սփյուռքի հայությունը միասնական կորոշեն, թե մեկ Հայրենիքի մեջ ինչպիսի՞ կարգավիճակով է լինելու Արցախը: Դա համայն հայության որոշելիքն է: Իսկ նրանք, ովքեր այսօր արդեն, ժամանակից առաջ ընկած փորձում են շահարկել այս հարցը, ինչ-որ ստորագրահավաքի մասին են հայտարարում՝ Արցախը ճանաչելու որպես մարզ, ապա, այո, բարոյական առումով այդ մարդկանց մուտքն արգելվում է Արցախի Հանրապետության տարածք: Կլինեն մարդիկ, որ կասեն՝ բա, մենք կռվել ենք Արցախի պաշտպանության համար: Եթե կռվել են, սիրում ու հարգում են այս հայրենիքը, բնակչությանը, որ ապրում է այս տարածքում, պետք է նաև հարգեն գործող Սահմանադրությունը, օրենքները և բնակչության քվեով ստեղծված պետական միավորն ու կարգավիճակը:

-Դուք մինչ այս հանդիպումները սկսել էիք խորհրդակցությունների շարք: Դրանք որևէ կերպ ազդեցի՞ն ձեր վերջնական որոշման վրա՝ առաջադրվել կամ չառաջադրվել Արցախի Հանրապետության նախագահի թեկնածու:

-Իսկապես, իմ համակիրները, նաև տարբեր քաղաքական կուսակցությունների ներկայացուցիչներ առաջարկել են առաջադրվել, և ես պատրաստակամություն եմ հայտնել քննարկել առաջարկությունը: Այս պահի դրությամբ չէի ասի, թե բոլորի հետ հասցրել եմ հանդիպել, հանդիպումները շարունակվում են: Բայց կարող եմ վստահ ու հստակ ասել, որ կա մեծամասնության դրական կարծիքը, որոնք ինձ տեսնում են ԱՀ ապագա նախագահի պաշտոնում: Կընտրվեմ, թե ոչ, ժողովրդի որոշելիքն է, մեր ժողովրդի վստահության քվեն ցույց կտա: Բայց, որպես ԱԽ քարտուղար, առաջիկա հանդիպումներից հետո (ինչի մասին զրույցի սկզբում խոսեցինք) նորից կլինեն առանձին հանդիպումներ հասարակական կազմակերպությունների, քաղաքական ուժերի, անհատների հետ, արդեն որպես ոչ պաշտոնյա, այլ որպես քաղաքացի: Նախնական տրամադրվածությունս դրական է, սակայն երբ կգա օրենքով սահմանված ժամանակը, իմ որոշումը կլինի հստակ: Արցախի օրենսդրությամբ թեկնածու իրավունք ունի առաջադրել կուսակցությունը կամ կուսակցությունների դաշինքը: Եվ, ըստ այդմ, իմ առաջադրումը կլինի օրենքի տառին ու կետին համապատասխան:

Digital Solutions in the Foreign Exchange Market: IDBank and Rate.Trading at DigiTec 2026Digital Solutions in One Ecosystem: IDBank at DigiTec 2026Ucom and Impact Hub Yerevan Wrap Up the Third Edition of Their Green Entrepreneurship Program SoftConstruct and the French University in Armenia Sign A New Memorandum of UnderstandingIDBank to Present a Unified Ecosystem Concept at DigiTec 2026Ucom Supports Annual Mini Whoop Drone Racing Armenia 2026 Competition in YerevanIDBank Presents the Rate.Trading Digital Platform at Toon Expo.Invest 2026The Second Khachaturian International Youth Competition Concludes at China National Opera House Under the Artistic Direction of Sergey Smbatyan "The network this time for COP17 was the most one of exceptional network we have ever had." The service quality by Team was highly appreciated by UN representative Rate.Trading: Large Transactions with Digital Management of Exchange Rate RisksVIVA Foundation Named November Beneficiary of “The Power of One Dram”Special Mortgage Offers: IDBank at Toon Expo: Invest 2026Vahe and Vigen Badalyan File Lawsuit Against 1in.am Seeking Protection of Their Business ReputationIDBank at the UBA Regional Conference: From Travel Solutions to Business OpportunitiesJoint statement by the parties consolidatted around the national agenda35% Discount for the 35th Anniversary on Selected IDBank CardsConverse Bank Expands Its International Capabilities Through Cooperation with Citibank N.A.Business loan pre-approval in five minutes — what did Unibank showcase in Gyumri?Converse Bank Expands Its International Capabilities Through Cooperation with Citibank N.A.Bratislava forum to debate Armenia’s strategic future Ucom Service Center in Artashat Reopens at a New Address Ucom and Republican Union of Employers of Armenia Sign Cooperation MemorandumCreate your Visa Digital from Unibank for purchases and transfers Ucom – Main Sponsor of the 21st International Microelectronics Olympiad IDBank and Idram Hold Financial Literacy Session for Young Chess PlayersUcom Supports Silicon Mountains 2026, Driving Innovation and Technological Development IDBank has issued perpetual coupon bonds for the first timeIDBank Supports the Reconstruction of the Spandaryan Canal: Commemorative Plaque Dedicated to the Project SignedIDBank and Idram Presented Several Environmental Initiatives at COP17Ucom Shares Its Experience in Private Sector Engagement in Nature Conservation at COP17 Blue Zone«Here’s the screenshot, the money has been transferred»: IDBank warns of fake payment scamsFirst Steps in Your Career with IDBank: 16th Cycle of IDream LaunchedDigital Architecture for a Sustainable Future: IDBank's Article in Regional Post MagazineRate.Trading. New Digital Culture of Currency ExchangeDigital Future and Sustainable Development: IDBank's Chairman of the Management Board in an Interview with ForbesApplications Now Open: Armenian Virtuosos International Academy-Festival 2027Book Published with Ucom’s Support Presented at COP17: “The Secret Path of Hovazadzor”Ucom Highlights the Role of Technology in Nature Conservation at COP17“The people of Stepanavan will show through their votes that every attempt to deceive them with videos is doomed to fail”: “Strong Armenia” Party With Ucom’s Support, SunChild Brings Cinema and Environmental Conservation TogetherYoung Musicians of the “Armenian Virtuosos” Program Perform in the COP17 A Birthday in Italy with UnibankIdram and IDBank Participated in the Opening of My Forest Armenia’s Pavilion at COP17Unibank Receives B++ Sustainability Alignment Rating from Agents for Impact GmbH Ucom Supported Yerevan Conservation Symposium 2026 as Strategic PartnerIDBank to Showcase Environmental and Innovative Initiatives at COP17New AI-Powered Wildlife Monitoring Camera Installed in Paruyr Sevak with the Support of Ucom35 Years of Trust: IDBank Celebrates with Its CustomersBusiness and mining leader Mark Cutifani to deliver keynote speech at the 3rd Mining Armenia Forum“From Classroom to Orbit”: With Ucom’s Support, “Space 1.0” Is Being Introduced in 15 Schools Across Armenia