«Կա­ռա­վար­ման հա­մա­կարգն ամ­բող­ջո­վին դեպ­րե­սի­ա­յի մեջ է ընկ­նե­լու, ոչինչ չի աշ­խա­տե­լու»

Համաճարակն առավել ակնհայտ դարձրեց այն իրողությունը, որ գործող իշխանություններն անընդունակ են որևէ լուրջ քայլի: Եվ այն, որ այս ամբողջ ընթացքում իշխանությունը պահպանվել է, պարզապես տարբեր պոպուլիստական գործոնների շնորհիվ էր: 

Ու երբ կոնկրետ խնդիր լուծելու հարց առաջացավ, բոլորի համար տեսանելի էր, որ իշխանությունները չկարողացան լուծել այն: Այս համոզմանն է քաղաքագետ Աղասի Ենոքյանը, որի հետ զրույցում անդրադարձել ենք նաև համաճարակի ֆոնին առկա ոչ պակաս ակտիվ ներքաղաքական զարգացումներին:

«Բավականին ամուր հիմք կար, որը ստեղծվել էր նախկինում և որի շնորհիվ մինչ այս համակարգն իներցիայով աշխատում էր: Բացի այդ, պարզապես Նիկոլ Փաշինյանի բախտը բերեց, որ այս ճգնաժամն ավելի ուշ ի հայտ եկավ:

 Բայց հիմա կա ակնհայտ խնդիր՝ մարդիկ հիվանդանում են, մահանում, ավելին՝ մահանում նաև հիվանդանոցից դուրս: Խնդիրներն այնքան ակնհայտ են, որ պարզապես բառակույտով, ներեցեք, նաև «կրուտիտով» չեն կարող այդ ամենը բացատրել: 

Համաճարակն, իհարկե, դարձավ շատ լուրջ կատալիզատոր՝ ռեակցիան ավելի արագացավ: Եվ, բնականաբար, մենք արդեն մոտենում ենք Նիկոլ Փաշինյանի իշխանության փոփոխության «էնդշպիլին»: 

Տեսնում ենք, որ քաղաքական տարբեր ուժեր արդեն հայտ, նաև հրաժարականի պահանջ են ներկայացրել: Ընդհանուր առմամբ, մինչ այս ընդհանրապես քաղաքականություն չկար: 

Այսինքն, կային ինչ-որ ընդդիմախոսներ, առաջ քննադատում էին, ինչ-որ պատմություններ պատմում, իսկ հիմա կոնկրետ քաղաքական ուժեր կոնկրետ քաղաքական հայտարարություններ են արել, այդ գործընթացի վերաբերյալ անգամ կոնսուլտացիաներ են սկսում՝ փորձելով միասին գտնել այն ալգորիթմը, որով կարելի է հանգուցալուծման հասնել»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասաց քաղաքագետը: 

Ինչ վերաբերում է վերոնշյալ գործընթացի պատեհության վերաբերյալ դիտարկումներին՝ Ա. Ենոքյանը նկատեց. «Դրանք, իմ կարծիքով, հիմար թեզեր են: Թեզեր են, որոնք միտված են ինչ-որ գաղափարական, բարոյական հիմք ստեղծելուն, որով Նիկոլ Փաշինյանը կփորձի իր իշխանությունը պահպանելու գործողություններ ծավալել: 

Զուգահեռ՝ այնուամենայնիվ, տեսնում ենք, որ նա ամբողջովին տապալել է երկրի կառավարումը՝ մասնավորապես այս վերջին փուլում, երբ համաճարակի հետ կապված այնքան հակասական, այնքան ոչ տրամաբանական քայլեր արվեցին, որոնք ակնհայտ դարձրեցին իրավիճակին չտիրապետելու փաստը: Իսկ այս խնդրի լուծման համար առաջին հերթին անհրաժեշտ է իր ձեռքից վերցնել իշխանական լծակները»:

Նա շեշտեց նաև՝ քննադատությունների վերաբերյալ իշխանության արձագանքի բովանդակությունը ևս չի փոխվել:

«Երբ Ն. Փաշինյանին և իր թիմին իրավիճակին չտիրապետելու համար քննադատում էին, այդ ամենը հերքելու համար պետք էր ուղղակի ցույց տալ իրավիճակը հաղթահարելու քայլերը: Ընդ որում, այդ քայլերը պետք է լինեին հստակ ժամանակացույցով, իրենց բյուջեներով, գիտական հիմնավորումներով և այլն: 

Այդպես, միգուցե, փորձեին և՛ այդ ուժերին, և՛ հասարակությանը համոզել, որ, այո, իրենք ի վիճակի են դուրս գալ այս ճգնաժամից: Մինչդեռ, դրա փոխարեն կրկին նույն պատասխանն է. 

Նիկոլ Փաշինյանն ասում է՝ կբռնեմ ձեզ, կբռնեմ նրա համար, որ ընդդիմությունը կատարում է իր գործը՝ քննադատում է իշխանություններին: Բայց, ներողություն, դա հենց ընդդիմության գործն է, ընդդիմության սահմանումն է: 

Կարելի էր ասել, որ Նիկոլ Փաշինյանը փորձում է բռնատիրության տանել, սակայն այդ ուղղությամբ տանելու համար իր ռեսուրսները շատ նվազ են: 

Այդ առումով նվազ են նաև Հայաստանի ռեսուրսները: Հաշվի առնելով նշվածը՝ իրավիճակն ավելի շատ կարելի է որակել որպես ոչ ադեկվատ ու անհեթեթ պատկեր: Կարծում եմ՝ իշխանությունը հասկանում է, որ, փաստորեն, այլևս չունի ժողովրդի անվերապահ օժանդակությունը, չունի նաև բարոյական ճնշման գործիքների մեծ մասը»,-ասաց Ա. Ենոքյանը՝ շեշտելով, որ, ըստ էության, քննադատողներից շատերին «նախկիններ» անվանելու հին մեթոդիկան ևս չի աշխատում:

«Հաշվի առնելով այդ ամենը՝ բավականաչափ լուրջ խնդրի առաջ են կանգնած: Փաստորեն, իրենք նոր իրավիճակում աշխատում են հին գործիքներով՝ ֆեյքերի գրոհներ, քրեական գործեր բստրել ու կոմպրոմատներ ի հայտ բերել: 

Կարծում եմ՝ ստեղծված իրավիճակին ադեկվատ գործիքներ չունեն, չեն կարողանում գտնել նոր գործիքակազմ, որով կկարողանան հաղթահարել ճգնաժամը»,-շեշտեց քաղաքագետը:

 

Նա մատնանշեց հատկապես կառավարելիության և որոշում ընդունելու խնդիրների մասին:

«Հիմնական խնդիրը կառավարելիությունն է, բացի այդ, քաղաքականության մեջ ամենակարևոր հարցը որոշում ընդունելն է: Ամբոխահաճության պատճառով Ն. Փաշինյանը շատ ու շատ հարցերում պարզապես վարանում է որոշում ընդունել:

Սկսենք Ամուլսարից և գանք արդեն մեր օրեր, երբ եթե անգամ որոշում էլ ընդունում է, անընդհատ այն հետ ու առաջ է անում: 

Վերոնշյալ խնդիրներից են բխում նաև որոշումների ռացիոնալ լինելու, դրանց ֆինանսական ապահովման հարցերը: 

Օրինակ՝ կորոնավիրուսի տնտեսական հետևանքների չեզոքացման մի քանի ծրագրեր են ներկայացրել, որոնք, ըստ էության, հարց չեն լուծում և պարզապես նպաստում են ոչ թե քաղաքացիների սոցիալական վիճակի բարելավմանը, գոնե, այսպես ասած, յոլա գնալուն, այլ բյուջեի մսխմանը»,-նկատեց քաղաքագետը:

Անդրադառնալով այս ֆոնին արված կադրային մի շարք փոփոխություններին, Աղասի Ենոքյանը նշեց, որ բնական է մտածելը, որ այս լարված իրավիճակում Ն. Փաշինյանը կգնա ուժային կառույցներն ամրացնելու ուղղությամբ:

«Մինչդեռ նա լրիվ հակառակն է անում: Նա այդ կառույցների համար անհասկանալի և անծանոթ մարդկանց է բերում, որոնք կառույցների աշխատանքից, ըստ էության, գաղափար չունեն: 

Դրանով իսկ նա պարզապես թուլացնում է այս կառույցների աշխատանքը: Իրեն թվում է, որ եթե բերի ինչ-որ մեկին, որն իր հանդեպ անձնական նվիրվածություն ունի, ապա դրանով ամբողջ համակարգն անձնական նվիրվածություն կունենա: Կարծում եմ՝ այդպես չէ:

 Ի վերջո, այն սպաները, այն աշխատակիցները, որոնք երդում են տվել, երդում են տվել ոչ թե Նիկոլ Փաշինյանին, այլ հայրենիքին: Եվ նրանք պարզապես չեն կարող աշխատել ոչ պրոֆեսիոնալների հետ: 

Ըստ իս, կլինեն շատ հրաժարականներ, կարծում եմ, որ պարզապես նաև լուռ բոյկոտ կլինի»,-ընդգծեց նա՝ հավելելով, որ այսպիսով այս կառույցների աշխատանքը ոչ թե հայտնվում է Ն. Փաշինյանի վերահսկողության տակ, այլ պարզապես պարալիզացվում է:

«Ընդհանուր առմամբ, սա կառավարման համակարգի հետագա կաթվածների է հանգեցնելու: Կառավարման համակարգն ամբողջովին դեպրեսիայի մեջ է ընկնելու, և պարզապես ոչինչ չի աշխատելու»,-ասաց նա՝ չբացառելով, որ առաջիկայում ևս մի շարք «բացահայտումների» ականատես կլինենք, որոնք ընդամենը անհեթեթ ցուցադրություն են և ամենևին չեն վկայում նույն ուժային կառույցների առօրեական աշխատանքի մասին:

Նրա խոսքով, այդ ամենը չի վկայի նաև այն մասին, որ Ն. Փաշինյանի իշխանությունն ուժեղացել է:

Ամփոփելով ու գնահատելով առկա ընդհանուր իրավիճակը՝ քաղաքագետը նկատեց. «Որքան էլ խոսվում է անհրաժեշտ համագործակցության մասին, այնուամենայնիվ, տարբեր քաղաքական ուժերի հայտարարությունները ցույց տվեցին, որ առաջին հերթին հենց իշխանությունները չեն գնում համագործակցության: 

Մինչդեռ քաղաքական ուժերը, կուսակցությունները բազմաթիվ առաջարկներ են արել, որոնք իշխանությունները պարզապես անտեսել են: Մեծ հաշվով, կարծում եմ, արդեն բավականաչափ տեսանելի է Ն. Փաշինյանի իշխանության վերջը, որից հետո արդեն որևէ եղանակով կստեղծվի նոր կառավարություն: Կարծում եմ՝ այս գործընթացն անշրջելի է»,-ասաց Ա. Ենոքյանը՝ նկատելով, որ հանգուցալուծման տարբերակներ արդեն իսկ կան:

ԱՆՆԱ ԲԱԴԱԼՅԱՆ