Երևան, 17.Նոյեմբեր.2026,
00
:
00
ՀՐԱՏԱՊ

Վա­հան Արծ­րու­նի. «Առող­ջա­պա­հու­թյան խնդի­րը ստո­րա­դաս­ված է մի դեպ­քում քա­ղա­քա­կան, երկ­րոր­դում՝ տնտե­սա­կան խնդիր­նե­րին»

Մշակութային և հասարակական գործիչ Վահան Արծրունու հետ զրույցում անդրադարձել ենք պատասխանատվության, կարգապահության, անհրաժեշտ գիտակցությանն առնչվող հարցերին՝ հիմքում դիտարկելով կորոնավիրուսի ներկայիս տարածման չնվազող տեմպերը, սկզբնական փուլում արված աշխատանքներն ու հետագա քայլերի հնարավորությունը:

Ոչ ոք իրավունք չունի մեղադրել հանրությանը

Վահան Արծրունին նախ ընդգծում է՝ շատ կարևոր է պատճառահետևանքային կապը: «Յուրաքանչյուր ազգի բնակչություն, յուրաքանչյուր քաղաքացի պարտավոր չէ իրազեկ լինել վտանգների մասին: Մանավանդ, երբ խոսքն այնպիսի սպեցիֆիկ իրողության մասին է, ինչպես համաճարակն ու նոր վիրուսը: Նոր վիրուս, որը չունի բժշկական նկարագրություն, որի մասին գիտելիքներ չունենք, ոչ էլ գիտենք, թե այն ինչպես պետք է բուժվի: Մեծ հաշվով, չգիտենք վիրուսի ազդեցությունն օրգանիզմի վրա: 

Այսինքն, որևէ պարագայում ոչ ոք իրավունք չունի մեղադրել հանրությանը. առաջինը՝ իրավունք չունի մեղադրել նրա համար, որ ինքը նախևառաջ անիրազեկ է, որովհետև ինքը կարող է անիրազեկ լինել, երկրորդ՝ որ ճիշտ չի կողմնորոշվել: Հանրությանը կողմնորոշում է կառավարությունը՝ ցանկացած երկրի կառավարություն: 

Դրա համար էլ ստեղծում է պարետի ինստիտուտ, դրա համար էլ արտակարգ դրություն ու կարանտին է հայտարարում: Նշվածները յուրաքանչյուր պետության այն գործողություններն են, որոնք և՛ իրազեկում են, և՛ բացատրում, և՛ պաշտպանում են բնակչությանը»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասաց Վ. Արծրունին:

Ուշացած կարանտինը…

Մեր զրուցակիցն առանձնացնում է համաճարակի խնդիրը մնացած բոլոր խնդիրներից. «Համաճարակը ֆորսմաժորային իրավիճակ է և արագ ինքնադրսևորման պահանջ ունի: Սա այն իրողությունն էր, որի դեպքում պետք էր շատ արագ կողմնորոշվել, շատ արագ ռազմավարություն մշակել և գործել: 

Ճիշտ ժամանակին հայտարարված կարանտինն էֆեկտիվ է, ուշացած կարանտինը՝ ոչ: Մենք արդեն այսօր տեսնում ենք տարբեր երկրների օրինակները. այնտեղ, որտեղ կարանտինն ուշացրել են, միջոցառումների էֆեկտը գրեթե զրոյական է. 

եթե դու ժամանակին դուռը չես փակում, ցուրտը մտնում է տուն, ու լրացուցիչ միջոցների պահանջ է գոյանում: Երբ զգուշացնում են, որ պետք է անձրև գա ու պետք է անձրևանոց վերցնեք, բայց երկու ժամ ուշ ու առանց անձրևանոցի եք դուրս գալիս, հայտնվում եք այն իրավիճակում, որում հայտնվեց մեր ազգը: 

Մինչդեռ կար Չինաստանից ստացած ազդակը, որը փակեց իր ամենախոշոր քաղաքներից մեկը, ու արդեն հասկանալի էր, որ սա լրջագույն վտանգ է: Այդուհանդերձ, մի շարք պետություններ, որոնցում դեռ հիվանդության հաշված դեպքեր կային, ժամանակին ճիշտ կողմնորոշվեցին ու հենց այդ փուլում կարանտին հայտարարեցին: Այդ պետություններն այսօր փաստում են, որ խուսափեցին էպիդեմիայից»:

Մեր զրուցակիցն այդ համատեքստում բերեց Վրաստանի, ինչպես նաև Թայվանի օրինակները:

Շատ իրարամերժ գործողություններ կան

Անդրադառնալով Հայաստանին՝ նա ընդգծեց. «Մենք առնվազն երկու շաբաթով ուշացանք: Երբ այս իրավիճակում կառավարությունը ստեղծում է պարետատուն, որը համակարգում է և՛ տնտեսական կյանքը, և՛ սոցիալական հարաբերությունները և՛ բժշկական խնդիրները, այդ պահից կառավարությունն ամբողջովին իր վրա է վերցնում պատասխանատվությունը: Երբ խոսում ենք պարտավորությունների վերաբաշխման մասին, մենք չպետք է մոռանանք, որ հատուկ ստեղծված մարմին կա: 

Եվ այս պարագայում չի կարելի պատասխանատվության չափը բաշխել բնակչության վրա, որովհետև բնակչության իրազեկման խնդիրն էլ է այդ հատուկ մարմնի պարտավորությունների շրջանակում: 

Ընդհանուր առմամբ, բնակչությունը մինչ օրս ճիշտ կողմնորոշված չէ, բնակչության մոտ կորոնավիրուսի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը միանշանակ չէ: 

Տարբեր մոտեցումներ են դրսևորում, որովհետև, վտանգի մասին իրազեկելով, այդուհանդերձ, համապատասխան աշխատանք չի տարվել, որպեսզի բնակչությունը հաստատ համոզված լինի վտանգի առկայության մասին»:

Անլրջության հիմքում

Անդրադառնալով արդեն այս փուլում լրացուցիչ միջոցառումների անհրաժեշտությանը՝ մեր զրուցակիցը նկատեց. «Նորից հիշեցնեմ վերոնշյալ թեզը. երբ գործ ունենք ուշացած կարանտինի հետ, ինչ էլ անենք, էֆեկտիվ չի լինի:

 Որքան ուզում եք՝ լրացուցիչ միջոցառումներ արեք, միևնույն է, արդեն չեք վերահսկում իրավիճակը, ինչը փաստեց Հայաստանում տեղի ունեցող իրադարձությունների զարգացումը: Այստեղ շատ իրարամերժ գործողություններ կան. սկսած կարանտինի ուշացման հանգամանքից, վերջացրած նրանով, որ դեպքերի քանակի ավելացման էտապում նույն պարետատունը հայտարարում է կարանտինի մեղմացման մասին: 

Եթե դու ունես հիվանդության աճ, պետք է խստացնես կարանտինը: Եվ մենք երկու հանգամանք ենք հասկանում. առողջապահության խնդիրը ստորադասված է մի դեպքում քաղաքական (նկատի ունեմ կարանտինի ուշացումը), երկրորդ պարագայում՝ տնտեսական խնդիրներին: 

Եթե պետության համար իր բնակչության առողջությունը, ինչպես ցույց է տալիս կարանտինի փորձը, յուրաքանչյուր դեպքում երրորդ տեղում է, որևէ արդյունավետության և որևէ լրացուցիչ միջոցառումների էֆեկտիվության մասին այլևս խոսք լինել չի կարող»:

Յուրաքանչյուր անհատի կարգապահությունն առաջին տեղում է

Իսկ ի՞նչ անել նման իրավիճակում: «Մեզ մնում է մի բան հասկանալ: Այս պարագայում ցանկացած անձի պատասխանատվությունն իր ընտանիքի առաջ ավելի բարձր է, քան պետության պատասխանատվությունը՝ իր քաղաքացու առաջ: Մեր ընտանիքում մարտի 2-ից կարանտին հայտարարվեց: 

Այդ օրվանից ես փակել եմ ելումուտը մեր տուն, և անում եմ բոլոր այն միջոցառումները, որ հնարավորին չափով գոնե իմ ընտանիքին ապահովագրեմ վտանգներից: 

Այս գիտակցությունը պետք է արթնանա ու լինի ցանկացած քաղաքացու մոտ, որովհետև իր հարաբերությունները վիրուսի հետ այլևս միջնորդված չեն պետության կողմից, այևս յուրաքանչյուր քաղաքացի վտանգի հետ երես առ երես է կանգնած, ու ինքը պարտավոր է հասկանալ մի բան. եթե ինքն իրեն չպաշտպանի, իրեն այլևս ոչ ոք չի պաշտպանի, որովհետև պետությունը բաց տեքստով ասում է՝ եթե դուք հիվանդացաք, եթե շնչահեղձ չեք, կրիտիկական վիճակում չեք, տանը պետք է մնաք»,-ասում է Վահան Արծրունին:

Խոսելով վարակի նկատմամբ շատ դեպքերում անլուրջ վերաբերմունքի առկայության մասին՝ նա ընդգծեց. 

«Բնակչության անլրջության հիմքում իշխանության տարբեր ներկայացուցիչների անլրջությունն է, որը կար սկզբնական շրջանում: Չե՞ք տեսնում այս կապը: Մեկը մյուսի հետևանքն է, և հիմա մեղադրել մեր ազգաբնակչությանը նման ալրջության մեջ, նշանակում է՝ նոր իրարամերժություն ստեղծել»:

 Ամփոփելով՝ Արծրունին հավելեց. «Ընդհանրապես, արտակարգ իրավիճակը խստություն ու խստապահանջություն է թելադրում յուրաքանչյուր պարագայում: 

Հիմա եթե պարտադրում են դիմակները կրել, պետք է կրել, եթե պարտադրում են ձեռնոց կրել, պետք է կրել: Պարետատան բոլոր կարգադրանքները, անշուշտ, պետք է կատարել, որովհետև դրանք չեն հակասում ողջամտությանը: 

Այո, այդ ամենը ուշացած է, բայց գոնե նրանք, ովքեր մինչ օրս չեն վարակվել, ինչ-որ չափով երաշխավորված կլինեն այդ վտանգներից: Այս պարագայում, իհարկե, առաջին տեղում յուրաքանչյուր անհատի կարգապահությունն է: Կարագապահություն և ինքնակազմակերպվածություն»:

 ԱՆՆԱ ԲԱԴԱԼՅԱՆ

 

Հարյուրավոր հասցեներում լույս չի լինելու նոյեմբերի 17/18-ինՔուշները և Ուիթքոֆը եվրոպացիների հետ քննարկել են Ռուսաստանի և ԵՄ-ի միջև երկխոսության հաստատումըՄենք գիտենք՝ ինչպես հաղթել, բայց գիտենք նաև ինչպես արժանապատվորեն պարտվել․ Լուիս դե լա ՖուենտեԲաքվի ճարտարապետական դիմագծի կերտողը հայ էԶորակոչի տարիքային շեմը կփոխվի․ ում կվերաբերի նախագիծըԵրևանը մերժում է «Ալիևյան Սահմանադրությունը». Հայաստանի Սահմանադրության ճակատագիրը որոշելու են հայերը, ոչ թե Ադրբեջանը. Ուժեղ ՀայաստանԱԺ փոխնախագահ Արամ Վարդևանյանը ԵԽ գրասենյակի ղեկավարի հետ քննարկել է ընդդիմության նկատմամբ շարունակվող քաղաքական հետապնդումներըԹրամփի գնահատմամբ՝ Պուտինը փոքր-ինչ մեղմացնում է դիրքորոշումն Ուկրաինայի հարցումԵրևանում՝ Մալաթիա տոնավաճառի մոտ, բախվել են «Ferrari»-ն և «BMW»-նՀԱՊԿ քարտուղարը քննարկել է կազմակերպության պատասխանատվության գոտում տիրող ռազմաքաղաքական իրավիճակըԲախվել են «Howo», «Renault» բեռնատարներն ու «Opel Astra»-ն․ 3 վիրավորներից երկուսը անչափահասներ են«Փարաջանով Քլաբ Հաուս»-ը ներկայացրել է իր բացառիկ նախագիծը «Տուն Էքսպո»-ումՀանրապետությունում ձյուն է տեղում․ ի՞նչ իրավիճակ է ավտոճանապարհներինԱրսեն Գևորգյանի մահվան ամբողջ պատասխանավտությունը մինչև իր կյանքի վերջ կրելու է Նիկոլ Փաշինյանը․ Հարություն ՀարությունյանՍտալինն ու Սադամ Հուսեյնը կնախանձեին Փաշինյանին․ Ուժեղ Հայաստան«Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցությունը նոյեմբերի 15-17-ը մասնակցում է Մոսկվայում անցկացվող «Հանուն ազգերի ազատության» («За свободу наций») միջազգային համաժողովին․ Իվետա ՏոնոյանԵրիտասարդները՝ հանքարդյունաբերության իրական խնդիրների լուծման ճանապարհին․ ԶՊՄԿ-ն՝ CaseKey 2026-ումՑույց տվեք Ադրբեջանի որևէ օրենք, որը վերաբերում է Ղարաբաղին. Արշակ ԿարապետյանՄենք թույլ չենք տա Ալիևի պարտադրած Սահմանադրության ընդունումը․ Ուժեղ ՀայաստանՄեր ժողովուրդը երբեք չի մոռանալու Արցախն ու մեր անցյալը. Ավետիք ՉալաբյանՊարտքերի մեջ հայտնված քաղաքացիները չպետք է մնան միայնակ․ ի՞նչ պետք է անի պետությունը. Հրայր Կամենդատյան«Դադարեցրե՛ք Հայաստանը ազատությունը քաղաքական հավատարմությամբ պայմանավորող կալանավայր դարձնելու փորձերը». Աննա ԿոստանյանՎրաստանը հրաժարվել է մասնակցել ԵՄ նախարարական հանդիպմանը, քանի որ հրավիրվել է միայն երկրի դեսպանը Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատը շարունակում է աջակցել CaseKey կրթական նախաձեռնությանըՍահմանադրությամբ մարդը բարձրագույն արժեք է, բայց իրական կյանքում այդ սկզբունքը չի գործում. Արամ ՎարդևանյանՖուչիկի փողոցը կանվանափոխվի Հայաստանի քննչական կոմիտեի նախագահը պաշտոնական այցով մեկնել է Իրան Մենք միավորվել ենք՝ հանուն մեր արժեքների, ինքնիշխանության և ժողովրդավարության պաշտպանության. տեսանյութՀամալսարանից ազատվում են դասախոսներ իրենց քաղաքական հայացքների համար. Մենուա ՍողոմոնյանԼավ լուր՝ մինչև 200 հազար դրամ աշխատավարձ ստացողների համար․ Ավանեսյանը՝ մանրամասնում է Լավրովն ու Արաղչին քննարկել են Մերձավոր Արևելքի կարգավորումը Պիտի օրենք փոխվի, որ ամեն դատարան չկարողանա համատարած կալանք կիրառի մեր հանդեպ. Ավետիք ՉալաբյանՍպասվում է գյուղմթերքի գների շեշտակի բարձրացում, քանի որ ունենք արտահանման դեֆիցիտ. Հրայր Կամենդատյան35-ամյա կինը իր աղանդի պատճառով առևանգել և զոհաբերել է իր քրոջ երեխայինՄեդվեդևը խոսել է ընտրական գործընթացների վրա արտաքին ազդեցության մասին՝ հիշատակելով նաև Հայաստանը Բերդկունքում բախվել են «Hongqi»-ն ու «Volkswagen»-ը. կա վիրավnր Քաղաքական հետապնդումների նպատակը հասարակությանը վախի մթնոլորտում պահելն է՝ Ալիևի պարտադրած Սահմանադրությունն ընդունելու համար. տեսանյութՊետությունը ձեզ համար հոր տնից բերված օժիտ չէ, որ մաշված շորի պետ դեն նետեք. Աննա ԿոստանյանԻրանի ԱԳՆ ներկայացուցիչը Իսրայելին մեղադրել է ապատեղեկատվական արշավ իրականացնելու մեջ Ադրբեջանական հեռուստաալիքը կարևորել է Թուրքիայի դերը 44-օրյա պատերազմում Սպասվում է կարճատև անձրև. ջերմաստիճանը կնվազի 3-5 աստիճանով Մասկը և տեխնոլոգիական ոլորտի առաջատար այլ դեմքեր բաց նամակով հորդորում են Հուանգին վերականգնել Nvidia-ի գլխավոր տնօրենի պաշտոնում Արսեն Գևորգյանը բանտարկվեց իր համոզմունքների համար, իսկ երեք շաբաթ անց ընտանիքին վերադարձվեց դագաղով. Իրինա ՅոլյանԵՄ-ն պատժամիջnցներ է սահմանել Wildberries-ի հիմնադիր Տատյանա Կիմի դեմ Աշխարհի առաջատար համալսարաններում սովորողների զորակոչի տարիքային շեմը կփոխվի՝ կսահմանվի 32 տարեկան․ նախագիծ Կասեցվել է «ԻԳԻԹ»-ի թթվասերի արտադրամասի գործունեությունը․ հայտնաբերվել են սանիտարահիգիենիկ խախտումներ Երբ իշխանության թիրախում հայտնվում են երեխաները․ Աննա Կոստանյան Ղարաբաղից տեղահանվածների բնակապահովման ծրագրի հավաստագրերի ժամկետը երկարաձգվել է ևս 6 ամսով Իշխանությունները շարունակում են խեղաթյուրել հայոց պատմությունը. Մենուա ՍողոմոնյանՔՊ-ի ներկայացուցիչնե՛ր, վախեցե՛ք, որ ձեր երեխաները ապագայում Արցախի կորստի համար մեղադրելու են ձեզ. Ցոլակ Ակոպյան