«Իշխանության մի թևը կաթվածահար է անում մյուս թևին՝ դրա մեջ ներքաշելով նաև երրորդին»

Վտանգավոր հայտարարություններ, իշխանությանը խոցելի դարձնելու իրողություններ՝ նույն իշխանության կողմից և քաղաքական նոր օրակարգ, որը կարող է սրվել: Եթե մեկ նախադասությամբ փորձենք ներկայացնել քաղտեխնոլոգ Վիգեն Հակոբյանի դիտարկումներն անցած թեժ քաղաքական շաբաթվա իրադարձությունների մասին, ապա կստանանք հենց վերոնշյալը: Այդուհանդերձ, «Փաստի» հետ զրույցում քաղտեխնոլոգը սկսում է իրադարձություններին նախորդած որոշումից:

«Նախ, ըստ իս, Ռոբերտ Քոչարյանի խափանման միջոցի փոփոխությունն արտաքին քաղաքական խաղացողների, նաև ներքին քաղաքական խաղացողների հետ ինչ-որ կոմպրոմիսի արդյունք էր: Իմ կարծիքով, այն փոխհամաձայնությունների արդյունք էր՝ հաշվի առնելով նաև Վլադիմիր Պուտինի սպասվելիք այցը, Արցախում եղած որոշակի տրամադրվածությունները. առնվազն պրիմիտիվիզմ կլինի կարծել, որ Քոչարյանի շուրջ Արցախի երկու նախագահների դիրքորոշումը զուտ անձնական է կամ միայն իրենց նախաձեռնությունն է: Եվ պարզ էր, որ խափանման միջոցի փոփոխությունն իշխանությունը պետք է որպես առիթ օգտագործեր, այսպես կոչված, դատական բարեփոխումներին պաշտոնական մակարդակով ստարտ տալու համար: Այդ որոշումը պատրվակ եղավ: Դա պայմանավորված էր նաև նրանով, որ իշխանությունները կամ վարչապետը պետք է մատնանշեին, թե ովքեր են «մեղավոր» այդպիսի որոշման համար, և ամենաակնհայտ «մեղավորը» պետք է լիներ դատական համակարգը»,-ասաց Վ. Հակոբյանը՝ հավելելով, որ դատական համակարգին մեղավոր հայտարարելը լավ առիթ էր ասելու՝ «տեսա՞ք, բարեփոխումներ սկսելու ժամանակն է»:

«Անկախ կողմնորոշումներից, այսինքն, անկախ իշխանություն, ընդդիմություն, չկողմնորոշվածներ, ֆեյքեր, չֆեյքեր լինելուց, թե՛ հասարակության մոտ և թե՛ քաղաքական դաշտում դատական համակարգի մասով որոշակի կոնսենսուս կա, համաձայն որի, այդ համակարգը կոռումպացված է, անկախ ու արդար չէ: Եվ խնդիրը դեռ ԽՍՀՄ-ից է գալիս, ուղղակի ժամանակի ընթացքում այն խորացել է՝ սերտաճելով քրեաօլիգարխիկ և իշխանական համակարգին: Եվ, մեծ հաշվով, կասկած չկա, որ բարեփոխում պետք է արվի: Հիմա դա կիրականացվի վեթթինգի, անցումային արդարադատության կամ այլ միջոցով, այլ խնդիր է: Մասնագետները գնահատականներ դեռ կտան այդ առումով, բայց հարց է նաև, թե այդ միջոցները որքանո՞վ կարող են ադապտացվել Հայաստանի պայմաններում»,-նշեց քաղտեխնոլոգը:

Վերադառնալով քաղաքական դաշտին՝ Վ. Հակոբյանը հավելեց.

«Քաղաքական վարքագծի վրա ազդեց ոչ այդքան դատական համակարգում բարեփոխումներ սկսելու գործընթացը, քանի որ, ինչպես նշեցի, դրա շուրջ այս կամ այն չափով կոնսենսուս կա, այլ այն գործիքակազմը, որն օգտագործեց Ն. Փաշինյանը: Այսինքն, 8:30-ից դատարանները փաստացի բլոկադայի ենթարկելու կոչը կտրուկ սրեց իրավիճակը: Դա ինքն իրենով քիչ հիմնավորված քայլ էր, որովհետև այն միանգամից երկու ռիսկ էր պարունակում: Նախ՝ Ն. Փաշինյանը ոչ մի երաշխիք չուներ, որ մեծ թվով ժողովուրդ կհավաքվի: Բացի այդ, իր սուպերվարչապետական լիազորությունները թույլ էին տալիս, որ խորհրդակցության ժամանակ հնչեցրածն առանց որևէ, իբրև թե, ժողովրդական ճնշման հայտարարեր: Բայց քանի նա մինչև վերջ չի ադապտացվել նրան, որ ինքն իշխանություն է, այն էլ հսկայական լիազորություններով ու հսկայական լեգիտիմությամբ, օգտագործում է ինչ-որ բաներ, որոնք իրեն բացարձակապես խոցելի են դարձնում: Այսինքն, մի կողմից որևէ երաշխիք չկար, որ շատ մարդ կհավաքվի, երկրորդը՝ միանգամից խոցելի էր դարձնում իր լեգիտիմությունը, այն արժեհամակարգային սկզբունքները, որոնց մասին հայտարարում է. ինքն իրեն ներկայացնում է որպես մեծն դեմոկրատ, որն իրականացրել է ժողովրդական թավշյա հեղափոխություն: Բայց նման քայլով նա ինքն իրեն խոցելի դարձրեց՝ հաշվի առնելով նաև այն գնահատականները, համաձայն որոնց դա սահմանադրական խախտում էր: Ըստ էության, իշխանության մի թևը, փաստորեն, կաթվածահար է անում իշխանության մյուս թևին: Եվ ավելին՝ դրա մեջ ներքաշում է նաև իշխանության երրորդ թևին՝ օրենսդիրին»:

Վիգեն Հակոբյանը խնդրահարույց համարեց նաև, այսպես ասած, «դրսից» հնչած արձագանքները: «Թեև արևմտյան կենտրոնները դատական բարեփոխումների առումով իրենց աջակցությունն են հայտնում, այնուամենայնիվ, գրեթե բոլոր ելույթներում դիվանագիտական կամ ոչ դիվանագիտական եզրույթներ կան, որոնցով կոչ են անում զերծ մնալ Սահմանադրությունը շրջանցելու փորձերից: Այսօր Ն. Փաշինյանի դեմ չեն օգտագործում այդ հանգամանքը, բայց եթե վաղը կամ մյուս օրը դա պետք լինի, այն սեղանից կհանեն ու կասեն՝ «դու ասում ես՝ ժողովրդավարական իշխանություն ես, բայց դու չէի՞ր, որ, լինելով գործադիրի ղեկավար, շրջափակում էիր դատական իշխանությունը ու քո խմբակցության պատգամավորներին դրդում զբաղվել շրջափակմամբ: Պարզ է, որ վերոնշյալ գործիքակազմի շուրջ կոնսենսուս չկա: Էլ չեմ ասում այն մասին, որ բավականին վտանգավոր հայտարարություններ արվեցին Արցախի շուրջ, ինչը շատ զգայուն և շատ վտանգավոր թեմա է»,-ասաց նա՝ նկատի ունենալով Ն. Փաշինյանի հայտարարությունը՝ «նոր պատերազմ սկսելու և հողեր հանձնելու նպատակով դավադրության» վերաբերյալ:

«Երբ այն հնչեց որպես մերկապարանոց հայտարարություն, առանց որևէ թիրախների, միանգամից դիտարկվեց հակառակ ուղղությամբ: Այսինքն, թե՛ քաղաքական դաշտում, թե՛ երկրից դուրս միանգամից կասկածներ առաջացան: Չեմ բացառում, որ նաև հակառակորդի մոտ էլ ինչ-որ մտքեր առաջացան այն առումով, թե, գուցե, Փաշինյանը նախապատրաստում է իր նահանջը, հետքայլը՝ նախօրոք նշանակելով մեղավորներին: Այդ կասկածների մասին գրվեց սոցցանցերում, հետո մամուլում, հետո արդեն քաղաքական կուսակցությունների կողմից: Արտասահմանյան մամուլում էլ արձագանքներ եղան առնվազն ակնարկների մակարդակով: Մեծ հաշվով, իր այդ հայտարարությունը քաղաքական նոր՝ շատ վտանգավոր, սուր օրակարգ ձևավորեց, և այն սրվելու մեծ պոտենցիալ ունի Հայաստանի երկու մասերում՝ թե՛ շուրջ 29 հազար քառակուսի կիլոմետրի վրա և թե՛ Արցախում»,-եզրափակեց մեր զրուցակիցը:

ԱՆՆԱ ԲԱԴԱԼՅԱՆ