Yerevan, 17.November.2026,
00
:
00
BREAKING

Ինչո՞ւ են կուլ գնում ներդրումային «գայթակղությանը». «Փաստ»

ANALYSIS

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Իրավական ակտերի նախագծերի հրապարակման միասնական կայքում շրջանառության մեջ է դրվել նախագիծ, ինչի էությունն այն է, որ ՀՀ քաղաքացիություն կարող են ստանալ օտարերկրյա քաղաքացիները, որոնք 150 հազար դոլարի չափով ներդրում կկատարեն Հայաստանում գործունեության մի շարք ոլորտներում։ Թերևս նախագիծը կազմելիս հաշվի է առնվել այն հանգամանքը, որ մի շարք զարգացած երկրներ գրավում են ներդրողներին նրանով, որ խոշոր ներդրումների դիմաց նրանց քաղաքացիություն են տրամադրում՝ դրանից բխող առավելություններով հանդերձ։ Օրինակ՝ Մալթայի անձնագիրը իրավունք է տալիս առանց վիզայի մուտք գործել աշխարհի երկրների մեծ մասը։

Սակայն ինչի՞ մասին կարող է վկայել ներկա պահին այսպիսի բովանդակություն ունեցող նախագծի ներկայացումը Հայաստանի համար, որի քաղաքացի դառնալը ինչ-որ հատուկ արտոնություններ չի նախատեսում։ Ըստ էության, սա նախևառաջ նշանակում է, որ երկրում երկարաժամկետ ներդրումներ չկան։ Այլապես ինչո՞ւ պետք է հարկ լիներ ոչ շատ մեծ գումարի դիմաց քաղաքացիություն տրամադրելու հարցը դարձնել առաջնային։ Եթե Ռուսաստանի դեմ սահմանված պատժամիջոցների արդյունքում էլ որոշակի կապիտալի հոսք է նկատվում դեպի Հայաստան, ապա դա ժամանակավոր բնույթ է կրում, ու այդ ֆինանսական հոսքերի դուրս բերումը միանգամից լուրջ խնդիրներ կստեղծի մեր երկրի համար։ Բացի դրանից, եթե որևէ գործարար կամ կազմակերպություն ցանկանում է ներդրում կատարել Հայաստանում, ապա առանց քաղաքացիություն ստանալու էլ կարող է ներդրում կատարել։

Ընդհանուր առմամբ, Հայաստանում հիմնականում սփյուռքահայերն են ներդրումներ անում, բայց իրենց դեպքում քաղաքացիություն ստանալու համար պարզեցված կարգ է գործում, և այս նախագծի կարիքն ընդհանրապես չկա։ Մյուս կողմից՝ կարող է տպավորություն առաջանալ, թե հատուկ խնդիր է դրված, որ նոր նախաձեռնության իրականացման արդյունքում հատկապես ռուս բիզնեսմենները գան Հայաստան և ներդրումներ անեն, որպեսզի քաղաքացիություն ստանան։ Սակայն այս մոտեցումը ևս հիմնավորված չէ, քանի որ այդ մարդիկ ՌԴ քաղաքացիությունը պահպանելով էլ կարող են ՀՀ-ում ընկերություններ հիմնել ու հայկական ծագում ունեցող ընկերության անվան տակ սկսել գործել։ Բայց եթե այս նախագծով որևէ խնդիր չի լուծվում, ապա հարց է առաջանում, թե ո՞րն է դրա նպատակը։ Իրականում կարող է պարզվել, որ նախագծի ենթատեքստում շատ վտանգավոր նպատակներ կան թաքնված, ինչի մասին արդեն խոսում են փորձագետները։ Արդոք պատահակա՞ն է, որ այն քննարկման է ներկայացվել կոնկրետ այն ժամանակ, երբ Հայաստանի ու Թուրքիայի և Ադրբեջանի միջև հարաբերությունների կարգավորման բանակցություններ են ընթանում։

Երևի թե պատահական չէ։ Ուստի, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ ՀՀ իշխանությունները «խաղաղության դարաշրջանը» բացելու համար պատրաստ են ամեն տեսակի զիջումներ կատարել թշնամուն, չի կարելի բացառել, որ այս նախագիծը թուրք-ադրբեջանական ինչ-որ պահանջի կամ առաջարկի մաս է կազմում, քանի որ դրանում նշված չէ որևէ սահմանափակում, թե որ երկրի քաղաքացիներին այն չի վերաբերում։ Եթե նույնիսկ դա դիտավորյալ չի արվում, ապա հետևանքները կարող են շատ ծանր լինել: Եթե Թուրքիան նույնիսկ հեռավոր Աֆրիկայի մի շարք երկրներում միլիոնավոր դոլարների ներդրումներ է կատարում ու տարածում իր ազդեցությունը, ապա կարելի է պատկերացնել, թե թուրքական շահերն առաջ տանելու համար ՀՀ տնտեսության մի ստվար հատվածն ինչպես կարող են վերցնել իրենց ձեռքը։

Հասկանալի է, որ նրանք տնտեսական ազդեցություն կարող են ունենալ նաև առանց քաղաքացիության (երկքաղաքացիության), սակայն այստեղ առկա է նաև երկրում էական դերակատարություն ստանձնելու (ոչ միայն տնտեսական) գործոնը։ Ի վերջո, երբ էլ պետք լինի, իրենց ներդրումները կարող են դուրս հանել, սակայն երկքաղաքացիությունը չեն կորցնի։ Այնպես որ, ներկայացված նախագծով փաստացի նոր ռումբ է դրվում ՀՀ անվտանգության և ինքնիշխանության տակ, և, մասնագետների կարծիքով, այն առկա տեսքով ոչ մի դեպքում չի կարելի ընդունել։ Այս համատեքստում չպետք է պատահական համարել, որ դեռ անցյալ տարի Ալիևը հայտարարում էր, թե իրենք վերադառնալու են Երևան, Սյունիք ու Սևան, բայց ոչ տանկերով։

Այլ կերպ ասած՝ գումարներ ներդնելով, գույք ու տարածքներ գնելով՝ նրանք կարող են հաստատվել Հայաստանում և այդպիսով սկսել աստիճանաբար քայքայել մեր պետականությունը։ Իսկ Հայաստանի շահերը պահանջում են առաջին պլանում ունենալ երկրի ինքնիշխանության և անվտանգության հարցը և կուլ չգնալ ներդրումային գայթակղությանը, ինչպես անում են գործող իշխանությունները։

ԱՐԹՈՒՐ ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

Ucom Supports Annual Mini Whoop Drone Racing Armenia 2026 Competition in YerevanIDBank Presents the Rate.Trading Digital Platform at Toon Expo.Invest 2026The Second Khachaturian International Youth Competition Concludes at China National Opera House Under the Artistic Direction of Sergey Smbatyan "The network this time for COP17 was the most one of exceptional network we have ever had." The service quality by Team was highly appreciated by UN representative Rate.Trading: Large Transactions with Digital Management of Exchange Rate RisksVIVA Foundation Named November Beneficiary of “The Power of One Dram”Special Mortgage Offers: IDBank at Toon Expo: Invest 2026Vahe and Vigen Badalyan File Lawsuit Against 1in.am Seeking Protection of Their Business ReputationIDBank at the UBA Regional Conference: From Travel Solutions to Business OpportunitiesJoint statement by the parties consolidatted around the national agenda35% Discount for the 35th Anniversary on Selected IDBank CardsConverse Bank Expands Its International Capabilities Through Cooperation with Citibank N.A.Business loan pre-approval in five minutes — what did Unibank showcase in Gyumri?Converse Bank Expands Its International Capabilities Through Cooperation with Citibank N.A.Bratislava forum to debate Armenia’s strategic future Ucom Service Center in Artashat Reopens at a New Address Ucom and Republican Union of Employers of Armenia Sign Cooperation MemorandumCreate your Visa Digital from Unibank for purchases and transfers Ucom – Main Sponsor of the 21st International Microelectronics Olympiad IDBank and Idram Hold Financial Literacy Session for Young Chess PlayersUcom Supports Silicon Mountains 2026, Driving Innovation and Technological Development IDBank has issued perpetual coupon bonds for the first timeIDBank Supports the Reconstruction of the Spandaryan Canal: Commemorative Plaque Dedicated to the Project SignedIDBank and Idram Presented Several Environmental Initiatives at COP17Ucom Shares Its Experience in Private Sector Engagement in Nature Conservation at COP17 Blue Zone«Here’s the screenshot, the money has been transferred»: IDBank warns of fake payment scamsFirst Steps in Your Career with IDBank: 16th Cycle of IDream LaunchedDigital Architecture for a Sustainable Future: IDBank's Article in Regional Post MagazineRate.Trading. New Digital Culture of Currency ExchangeDigital Future and Sustainable Development: IDBank's Chairman of the Management Board in an Interview with ForbesApplications Now Open: Armenian Virtuosos International Academy-Festival 2027Book Published with Ucom’s Support Presented at COP17: “The Secret Path of Hovazadzor”Ucom Highlights the Role of Technology in Nature Conservation at COP17“The people of Stepanavan will show through their votes that every attempt to deceive them with videos is doomed to fail”: “Strong Armenia” Party With Ucom’s Support, SunChild Brings Cinema and Environmental Conservation TogetherYoung Musicians of the “Armenian Virtuosos” Program Perform in the COP17 A Birthday in Italy with UnibankIdram and IDBank Participated in the Opening of My Forest Armenia’s Pavilion at COP17Unibank Receives B++ Sustainability Alignment Rating from Agents for Impact GmbH Ucom Supported Yerevan Conservation Symposium 2026 as Strategic PartnerIDBank to Showcase Environmental and Innovative Initiatives at COP17New AI-Powered Wildlife Monitoring Camera Installed in Paruyr Sevak with the Support of Ucom35 Years of Trust: IDBank Celebrates with Its CustomersBusiness and mining leader Mark Cutifani to deliver keynote speech at the 3rd Mining Armenia Forum“From Classroom to Orbit”: With Ucom’s Support, “Space 1.0” Is Being Introduced in 15 Schools Across ArmeniaAfeyan Initiatives for Armenia Awards Grant to the Armenia Education Initiative to Expand the Teach For Armenia’s Seroond School Turnaround Program Ucom to Participate in COP17 Together with FPWC, Showcasing Their Environmental Partnership“The Golden Hour”: IDBank explains how to respond effectively to a scam attackNelli Kocharyan Presents Converse Bank’s Vision for Development of International Relations at the BACEE Conference BACEE International Conference Kicks Off with Converse Bank as Lead Sponsor