Yerevan, 17.November.2026,
00
:
00
BREAKING

«Եթե մշա­կույ­թի նա­խա­րա­րու­թյան գոր­ծա­ռույ­թը մշա­կու­թա­յին օջախ­նե­րին ցու­ցա­կով գու­մար­ներ հատ­կաց­նելն է, ցրե՛ք այն»

INTERVIEW

«Փաստ» օրաթերթի զրուցակիցն է երգահան Էդուարդ Զորիկյանը:

Մշակույթի նախարարության լինել-չլինելու շուրջ խմորումների մասին

Չեմ հիշում ժամանակ, որ մշակույթի նախարարությունից կամ նախարարից մշակույթի մարդիկ գոհ լինեին: Միշտ էլ ինչ-որ դժգոհություններ, հարցեր են եղել: Այնպես չէ, որ սա տեղի ունեցող վերջին իրադարձությունների հետևանք է, կամ էլ ինչ-որ բան փոխվեց, և չենք կարողանում ուշքի գալ: Պրոցեսն ուղղակի շարունակվում է: Պետք է գտնվի այդ օպտիմալ տարբերակը:

Ինձ թվում է, որ չկա այն ազգային ծրագիրը, որի հիման վրա գործողություններ պետք է արվեն: Որքան ես գիտեմ, մշակույթի նախարարությունը միշտ էլ ինչ-որ դոտացիաներ է տվել, չնչին գումարներ, որ թատրոնները, ցուցահանդեսները, մշակութային օջախները «յոլա» գնան: Բայց մշակույթը դա չի ուզում: Բայց այդ «յոլա» չգնալն արդեն մշակույթի նախարարության խնդիրը չի: Թատրոնը, ցուցահանդեսը պետք է այնպես կազմակերպեն իրենց ստեղծագործական աշխատանքը, որ առաջընթաց ստեղծեն, երկրորդ հերթին այնպես պետք է մատուցեն, գովազդեն, որ միշտ լեցուն դահլիճ լինի: 

Ապրիլի 2-ին Պատանի հանդիսատեսի թատրոնում բեմ բարձրացավ իմ պիեսը՝ «Անմահների երկիրը», որը նվիրված է այն տղաներին, որոնք զոհվել են քառօրյա պատերազմի և Արցախյան ազատամարտի ժամանակ: Այս գործն արել է մեկ անհատ՝ դերասան Սարգիս Գրիգորյանը: Լրիվ ուրիշ գործերից գումար է աշխատել, ներդրել այս գործի մեջ: Երեկ ներկայացումը բեմ բարձրացավ: Բայց սա պետության խնդիրն է: Մշակույթի նախարարությունը պետք է պատվեր իջեցներ, կոնկրետ խնդիր դներ՝ բեմադրություն արե՛ք, ռեժիսո՛ր, կոմպոզիտո՛ր, դերասա՛ն, մեզ այսօր սա է պետք: Պատերազմն ամեն օր մեր դուռը ծեծում է, պետք է պատրաստ լինենք, ոգին պետք է պատրաստ լինի: Նախարարությունը ոչինչ չի անում, իսկ մի անհատ ամբողջ գումարային բեռը դնում է իր ուսերին և բեմադրություն անում:

Ինչո՞ւ անհատը կարող է հասկանալ, թե մեզ ինչ գործեր են հարկավոր ու պատվիրի պիես, իսկ այդ հսկա կառույցը չի կարողանում հասկանալ: Ի՞նչ է այսօր պետք ցուցադրել, էկրան բարձրացնել, բեմադրել, ի վերջո, պատվիրել այն, ինչ մեզ պետք կգա մեկ տարի հետո: Սրանք խնդիրներ են, որոնք լուծելու համար ազգային ծրագիր պետք է լինի: Երկար տարիներ պետություն չենք ունեցել, գուցե գենի մեջ է զգալն ու անելը՝ առանց նայելու, թե նախարարություններից որ մեկն ինչ կանի, բայց կարծում եմ, որ մշակութային գործեր ներկայացնելը նախարարության խնդիրն է:

Եթե նախարարության գործառույթն ավարտվում է նրանով, որ այն ցուցակով ինչ-որ գումարներ է հատկացնում մշակութային պետական օջախներին, այդ դեպքում ցրե՛ք այդ նախարարությունը, որը ոչ մեկին պետք չի, եթե ուրիշ բան չի կարող անել: Բանկային քարտեր տվեք մշակութային օջախներին, որոնց վրա կլինի նրանց «գոյատևելու» համար անհրաժեշտ գումարը և վերջ, հարցը փակվի, կգնա:

Սա նման է նրան, ինչ կատարվեց քառօրյայի օրերին: Հայոց բանակը խնդիր ունեցավ սահմանին, անհատները, ով ինչ ուներ, հավաքեցին, ոտքի կանգնեցին և վազեցին սահման պահելու: Այնինչ այդ օրերին ո՛չ նախագահ տեսանք, ո՛չ գլխավոր հրամանատար, որ դուրս գար մի երկու բառ ասեր: Ի վերջո, ժողովուրդը տեսնում էր՝ ինչ է կատարվում:

Հեռուստատեսությանը ներկայացվա՞ծ է մշակութային որակյալ արտադրանք ներկայացնելու պահանջ 

1987 թվականին ես Ֆրանսիայում էի՝ Փարիզում: Ֆրանսերեն չգիտեմ, բայց հեռուստացույցի ալիքները փոխում էի, փորձում ինչ-որ բան նայել: Զարմացած էի, թե ինչ անորակ ֆիլմեր էին ցուցադրում, որովհետև Հայաստանում ֆրանսիական բարձրորակ ֆիլմեր, ներկայացումներ ենք նայել: 

Հեռուստատեսությունը ամենօրյա ծամոնի պես մի բան է: Քննադատում են սերիալները, բայց, օրինակ, տնային տնտեսուհիների 90 տոկոսը չի էլ նայում այդ սերիալները, ուղղակի գործ անելիս, ականջի ծայրով լսում է: Մենք ուզում ենք սերիալների մեջ էլ գեղարվեստական արժեք տեսնենք: Եթե լինի, իհարկե լավ է: Դժգոհում ենք, պահանջում, որ գեղագիտությունը բարձր լինի, եթե մշակութային գործ է: 

Ի դեպ, իսկ ո՞վ ասաց, որ նախարարությունը չի կարող սերիալ պատվիրել ու խնդիր դնել, որ այն առօրյա դաստիարակության և այլ խնդիրներ լուծի: Այդ խնդիրը չի դրվում: Ի վերջո, մասնավոր հեռուստաընկերություններ են: Պահանջները և հարցադրումները պետք է ուղղել հանրային հեռուստաընկերությանը, որովհետև նա պետբյուջեից է սնվում: 

Հեղափոխությունից մեկ տարի անց

Եթե անկախանալուց ու Խորհրդային Միության կազմից դուրս գալուց լիներ այս հեղափոխությունը, հիմա բոլորովին այլ կյանքով կապրեինք, բայց այն ժամանակ դա չեղավ: Խորհրդային տարիներին, երբ գողանում էին պետությունից, արդարացնում էին նրանով, որ կայսրությունից են գողանում, որ այն շուտ փլուզվի: Ի վերջո, այդպես էլ եղավ: 

Եղբայր, չհասկացա՞ր, որ անկախացել ես, եթե հիմա բյուջեից փող ես գողանում, դու արմատից կտրում ես ազգի ծառը, դու գողանում ես զինվորի սնունդը, երեխայի նպաստը, ծերունու թոշակը, երիտասարդի անվճար ուսում ստանալու հնարավորությունը, հիվանդի անվճար բուժում ստանալու հնարավորությունը: Սա պետք է հասկանանք: Փաստացի անկախացանք, բայց ուղեղներս մնաց նույնը: Բյուջեին վերաբերվեցինք որպես մի մեծ պարկի, որտեղից կարելի է անընդհատ վերցնել: Այնքան չհասկացան, մինչև եկավ Նիկոլն ու ասեց՝ հերի՛ք եղավ: Լավ է ուշ, քան երբեք:

ԼՈՒՍԻՆԵ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ

Ucom Supports Annual Mini Whoop Drone Racing Armenia 2026 Competition in YerevanIDBank Presents the Rate.Trading Digital Platform at Toon Expo.Invest 2026The Second Khachaturian International Youth Competition Concludes at China National Opera House Under the Artistic Direction of Sergey Smbatyan "The network this time for COP17 was the most one of exceptional network we have ever had." The service quality by Team was highly appreciated by UN representative Rate.Trading: Large Transactions with Digital Management of Exchange Rate RisksVIVA Foundation Named November Beneficiary of “The Power of One Dram”Special Mortgage Offers: IDBank at Toon Expo: Invest 2026Vahe and Vigen Badalyan File Lawsuit Against 1in.am Seeking Protection of Their Business ReputationIDBank at the UBA Regional Conference: From Travel Solutions to Business OpportunitiesJoint statement by the parties consolidatted around the national agenda35% Discount for the 35th Anniversary on Selected IDBank CardsConverse Bank Expands Its International Capabilities Through Cooperation with Citibank N.A.Business loan pre-approval in five minutes — what did Unibank showcase in Gyumri?Converse Bank Expands Its International Capabilities Through Cooperation with Citibank N.A.Bratislava forum to debate Armenia’s strategic future Ucom Service Center in Artashat Reopens at a New Address Ucom and Republican Union of Employers of Armenia Sign Cooperation MemorandumCreate your Visa Digital from Unibank for purchases and transfers Ucom – Main Sponsor of the 21st International Microelectronics Olympiad IDBank and Idram Hold Financial Literacy Session for Young Chess PlayersUcom Supports Silicon Mountains 2026, Driving Innovation and Technological Development IDBank has issued perpetual coupon bonds for the first timeIDBank Supports the Reconstruction of the Spandaryan Canal: Commemorative Plaque Dedicated to the Project SignedIDBank and Idram Presented Several Environmental Initiatives at COP17Ucom Shares Its Experience in Private Sector Engagement in Nature Conservation at COP17 Blue Zone«Here’s the screenshot, the money has been transferred»: IDBank warns of fake payment scamsFirst Steps in Your Career with IDBank: 16th Cycle of IDream LaunchedDigital Architecture for a Sustainable Future: IDBank's Article in Regional Post MagazineRate.Trading. New Digital Culture of Currency ExchangeDigital Future and Sustainable Development: IDBank's Chairman of the Management Board in an Interview with ForbesApplications Now Open: Armenian Virtuosos International Academy-Festival 2027Book Published with Ucom’s Support Presented at COP17: “The Secret Path of Hovazadzor”Ucom Highlights the Role of Technology in Nature Conservation at COP17“The people of Stepanavan will show through their votes that every attempt to deceive them with videos is doomed to fail”: “Strong Armenia” Party With Ucom’s Support, SunChild Brings Cinema and Environmental Conservation TogetherYoung Musicians of the “Armenian Virtuosos” Program Perform in the COP17 A Birthday in Italy with UnibankIdram and IDBank Participated in the Opening of My Forest Armenia’s Pavilion at COP17Unibank Receives B++ Sustainability Alignment Rating from Agents for Impact GmbH Ucom Supported Yerevan Conservation Symposium 2026 as Strategic PartnerIDBank to Showcase Environmental and Innovative Initiatives at COP17New AI-Powered Wildlife Monitoring Camera Installed in Paruyr Sevak with the Support of Ucom35 Years of Trust: IDBank Celebrates with Its CustomersBusiness and mining leader Mark Cutifani to deliver keynote speech at the 3rd Mining Armenia Forum“From Classroom to Orbit”: With Ucom’s Support, “Space 1.0” Is Being Introduced in 15 Schools Across ArmeniaAfeyan Initiatives for Armenia Awards Grant to the Armenia Education Initiative to Expand the Teach For Armenia’s Seroond School Turnaround Program Ucom to Participate in COP17 Together with FPWC, Showcasing Their Environmental Partnership“The Golden Hour”: IDBank explains how to respond effectively to a scam attackNelli Kocharyan Presents Converse Bank’s Vision for Development of International Relations at the BACEE Conference BACEE International Conference Kicks Off with Converse Bank as Lead Sponsor