Մեկ կամ եր­կու քայ­լով հնա­րա­վոր չէ խնդրին հա­մա­կար­գա­յին լու­ծում տալ

Հայաստանը անվտանգային բազմաթիվ սպառնալիքների առաջ է կանգնած, իսկ այդ սպառնալիքներից մեկն էլ երկրի ազգաբնակչության թվի նվազման խնդիրն է։ Հայաստանի բնակչությունը անկախության հռչակումից ի վեր մշտապես կրճատվել է մի շարք գործոններով պայմանավորված։ Նվազել է նաև բնակչության բնական աճը. եթե 1986 թվականին այն տարեկան կազմել է 60 հազար, ապա արդեն 2018 թվականին` 10 800։

Տեսակետներ կան, թե Հայաստանի բնակչությունը նվազել է արտագաղթի արդյունքում, սակայն խնդիրը միայն արտագաղթի կամ միգրացիայի գործոնով պայմանավորված չէ, քանի որ դրան են գումարվում նաև բազմաթիվ այլ գործոններ, այդ թվում՝ ծնելիություն, մահացություն, ամուսնություն և ամուսնալուծություն, բնական աղետներ, պատերազմական իրավիճակ, երկրի սոցիալ-տնտեսական դրությունը և այլն:

Եվ չնայած 2018 թվականին տեղի ունեցած իշխանափոխությունից հետո հույսեր կային, թե դեպի երկիր ներգաղթ տեղի կունենա, բնակչության սոցիալական դրության բարելավմանը զուգահեռ կաճի նաև ծնելիությունը, այնուամենայնիվ, վերջին երկու տարվա ընթացքում հակառակ պատկերն է նկատվում, և Հայաստանի մշտական բնակչության թիվը շարունակում է նվազել։

ՀՀ վիճակագրական կոմիտեի տվյալների համաձայն՝ Հայաստանի մշտական բնակչության թվաքանակի ցուցանիշն այս տարվա ապրիլի 1-ի դրությամբ կազմել է 2 մլն 956 հազար 900 մարդ, երբ նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածում մշտական բնակվողների թիվը 2 մլն 962 հազար 100 էր: Ստացվում է, որ 2020 թվականի ապրիլի 1-ի դրությամբ ՀՀ-ում բնակչության թվաքանակը 5200-ով պակասել է:

Ընդ որում, հատկապես մտահոգիչ է նաև այն հանգամանքը, որ մեկ տարվա ընթացքում բնակիչների թվաքանակը պակասել է ՀՀ բոլոր մարզերում, իսկ դա պայմանավորված է նաև այն հանգամանքով, որ անընդհատ տեղի է ունենում մարզերից բնակչության արտահոսք դեպի մայրաքաղաք։

Ժողովրդագրության հետ կապված խնդիրները սրանով չեն ավարտվում, և առկա հարցերն առավել ցայտուն են դառնում հատկապես համավարակի արդյունքում ստեղծված իրավիճակի պատճառով։ Վիճակագրական կոմիտեի կողմից հրապարակված հունվարմայիս ամիսների նախնական տվյալներից պարզ է դառնում, որ նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ ամուսնությունների բացարձակ թիվը 2071-ով նվազել է։ Այս իրողությունը մեծապես պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ մարտից սկսած՝ հարսանեկան արարողություններ նշելն արգելված է, սակայն եղել են դեպքեր, երբ զույգերը որոշել են ամուսնանալ առանց արարողության։ Ճիշտ է՝ ըստ փորձագետների, ամուսնությունների թվի կրճատումը շատ մեծ ազդեցություն չի ունենա այս տարվա ծնելիության ցուցանիշների վրա, սակայն հաջորդ տարվա ծնունդների թիվը զգալիորեն կկրճատվի։

Իսկ ցանկացած պահի պատերազմի վտանգի տակ գտնվող երկրի համար (ինչի մասին այս օրերին հերթական անգամ հիշեցրեց թշնամին) ծնունդների կրճատումը շատ լուրջ հարց է, և իշխանությունների կողմից հատուկ ուշադրություն է պահանջում։ Ճիշտ է՝ կառավարությունը որոշ նախաձեռնություններով հանդես գալիս է։ 

Օրինակ՝ նախատեսվում էր 2020 թվականի հուլիսի 1-ին և դրանից հետո ծնված առաջին և երկրորդ երեխայի ծննդյան կապակցությամբ նշանակվող միանվագ նպաստի չափը սահմանել 300 000 դրամ, բայց մեկ կամ երկու քայլով հնարավոր չէ խնդրին համակարգային լուծում տալ

Դրա համար պետք է ոչ միայն ամուսնությունների և ծնունդների ավելացման նպատակաուղղված քաղաքականություն վարել, այլև սոցիալական երաշխիքներ ապահովել, որպեսզի ընտանիքներն ապահովված զգան իրենց երկրում և անգամ չմտածեն երկրից հեռանալու կամ արտագաղթելու մասին։

Այս առումով ներկայումս Հայաստանը շատ բարդ իրավիճակի առաջ է կանգնած, քանի որ հազարավոր մարդիկ կորոնավիրուսային ճգնաժամի հետ կապված զրկվել են իրենց եկամուտներից կամ կանգնել աշխատանքը կորցնելու վտանգի առաջ։ Իսկ գործազրկության աճը պայմաններ է ստեղծելու, որ մեծաթիվ քաղաքացիներ սահմանների բացումից հետո վերստին բռնեն արտագաղթի ճանապարհը։ Տա Աստված, ոչ այն ծավալներով, ինչ տերպետրոսյանական տարիներին էր...

ԱՐԹՈՒՐ ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ