Նո­րա­րա­րու­թյունն ու տեխ­նո­լո­գի­ա­կան միտքն են կեն­սու­նակ, այլ ոչ թե ուղ­ղա­կի հում­քի կամ էներ­գա­կիր­նե­րի ար­տա­հան­ման վրա «նստե­լը»

Հուլիսի 12-ից Տավուշի սահմանի ուղղությամբ ադրբեջանցիների հարձակումների ձախողումը շատ կարևոր արձանագրումների տեղիք է տալիս։ Ադրբեջանը տարիներ շարունակ էներգակիրների վաճառքից ստացած զգալի գումարները հատկացրել է տարբեր երկրներից գերթանկարժեք և գերժամանակակից զենքեր գնելուն։

Եվ, ըստ այդմ, ժամանակի ընթացքում ադրբեջանական ղեկավարության կողմից այնպիսի միֆ է ստեղծվել, որ եթե իրենք զինված են թանկարժեք և բազմաֆունկցիոնալ զենքերով, ապա այդպիսով առավելություն են ստանում հայկական զինված ուժերի նկատմամբ և ցանկացած պահի կարող են ի ցույց դնել իրենց առավելությունը մարտի դաշտում։

Բայց վերջին ռազմական գործողությունները հերթական անգամ ցույց տվեցին, որ հայկական զինված ուժերը բացահայտ առավելություն ունեն և կարողանում են հետ շպրտել հակառակորդի գրոհները։ Այդպիսով, պարզ դարձավ, որ հզոր և թանկարժեք զենքեր ունենալը դեռևս քիչ է, պետք է կարողանալ դրանք ճիշտ կիրառել։

Սակայն այստեղ միևնույն ժամանակ պետք է նկատել, որ Ադրբեջանը թերագնահատել է հայկական կողմի ունեցած հնարավորությունները. հայկական զինված ուժերը տեխնիկական հագեցվածության տեսանկյունից չեն զիջում ադրբեջանական կողմին։ 

Ուղղակի եթե Ադրբեջանը իր հսկայական ֆինանսական կապիտալը, որ ձեռք է բերվում հիմնականում էներգակիրների վաճառքից, տնտեսության մեջ ներգրավելու փոխարեն ներդնում է թանկարժեք զինատեսակներ ձեռք բերելու գործում, ապա Հայաստանը արտերկրից զենքեր ձեռք բերելու հետ մեկտեղ փորձում է նաև ստեղծել սեփական արտադրության զինատեսակները։

Խոսքը մասնավորապես վերաբերում է անօդաչու թռչող սարքերին, որոնց կիրառությունը ժամանակակից մարտական և հետախուզական գործողություններում ավելի մեծ դերակատարություն է ստանում։ 

Ի տարբերություն Ադրբեջանի, որը միլիոնավոր դոլարներ է ծախսում Իսրայելից ԱԹՍ-եր ձեռք բերելու համար, որոնք արագ ոչնչացվում են հայկական ԶՈՒ-ի կողմից, Հայաստանն օգտագործում է ներքին ինտելեկտուալ ռեսուրսները սեփական ԱԹՍ-երը զրոյից արտադրելու ուղղությամբ։

Վերջին օրերին հայկական արտադրության ԱԹՍ-երը կիրառվեցին մարտական պայմաններում ու փայլուն արդյունքներ գրանցեցին, իսկ Ադրբեջանի կողմից գնված և միլիոնավոր դոլարներ արժեցող ԱԹՍ-երը ցույց տվեցին իրենց անարդյունավետությունը։ Խոցվեց անգամ անխոցելիի համբավ ձեռք բերած ադրբեջանական ուժերին պատկանող Hermes-900-ը, որը շուրջ 30 մլն դոլարով էր ձեռք բերվել։

Այս իրողությունը ևս մեկ անգամ ցույց է տալիս, որ ժամանակակից աշխարհում այն երկրները, որ նորարարություններ են կատարում, զարգացնում են տեխնոլոգիական միտքը և նոր լուծումներ գտնում, առավելություն են ստանում և դառնում մրցունակ, քան այն երկրները, որոնք ուղղակի հումքի կամ էներգակիրների արտահանման վրա են «նստած»։

Եվ համավարակի տարածումն էլ փաստեց, որ հումք արտահանող երկրներն, ի տարբերություն տեխնոլոգիապես զարգացած երկրների, առավել խոցելի են։ 

Խնդիրն այն է, որ համավարակի արդյունքում հումք հանդիսացող տարբեր ապրանքների գները կտրուկ իջան։ Օրինակ՝ այդպիսի ապրանքներից մեկն էլ սև ոսկին էր՝ նավթը, որի գինը կտրուկ անկում արձանագրեց։ Իսկ այն երկրները, որոնց տնտեսությունները գլխավորապես հիմնված են նավթի արդյունահանման վրա, սկսեցին մեծ վնասներ կրել։ 

Մենք ապրում ենք չորրորդ արդյունաբերական հեղափոխության ժամանակաշրջանում, երբ մարդկային քաղաքակրթությունը խելահեղ արագությամբ թևակոխում է տեխնոլոգիական աննախադեպ փոխակերպումների և պատմական զարգացման որակապես նոր դարաշրջան, որը հավակնում է բովանդակային վերափոխման ենթարկել մարդկանց առօրյան ու աշխարհընկալումը: 

Իսկ ներկայիս շատ արագ զարգացող և փոփոխվող աշխարհում Հայաստանն իր տեղը ունենալու համար պետք է զարկ տա իր ինտելեկտուալ ներուժի զարգացմանը, իսկ դա կարող է տեղի ունենալ կրթական համակարգում, գիտության ոլորտում և բիզնեսում նպատակաուղղված քաղաքականություն վարելու միջոցով։

 Իսկ գլխավոր հարցերից մեկն այն է, որ պետք է բարենպաստ պայմաններ ստեղծվեն լավագույն մասնագետների համար, որպեսզի ուղեղների արտահոսք տեղի չունենա, և նրանք իրենց ուժերը ծառայեցնեն հայրենիքի հզորացման համար։

ԱՐՏԱԿ ԳԱԼՍՏՅԱՆ