Yerevan, 17.November.2026,
00
:
00
BREAKING

«Չեմ կարծում, որ վերականգնումը հնարավոր կլինի հեշտ ու արագ իրականացնել»

INTERVIEW

2020թ. հունվար-մայիսի վերաբերյալ հրապարակված վիճակագրական ցուցանիշները վկայում են, որ ճգնաժամային իրավիճակը խորանում է, անկումը շարունակվում: Այս ամենին զուգահեռ, ցավոք, նաև առողջապահական ոլորտի խնդիրներն են սրվում, որոնք ավելի են խորացնում ճգնաժամը: «Փաստի» հետ զրույցում նման տեսակետ հայտնեց տնտեսագիտության թեկնածու, դոցենտ Ջուլիետա Թադևոսյանը, որը տնտեսական ճգնաժամն ու առաջիկայում հնարավոր այլ բացասական հետևանքները դիտարկում է ոլորտների շղթայական կապի տեսանկյունից:

«Օրեր առաջ հրապարակում եղավ այն մասին, որ վարակվածության ցուցանիշներով աշխարհում հարյուր հազար բնակչի հաշվով առաջին տեղում ենք: Սա արդեն լուրջ մտորելու տեղիք է տալիս: Ու եթե իրավիճակը գնահատելու լինենք հենց այս հարթությամբ, ապա սա լուրջ վտանգներ է ստեղծում տնտեսական միջավայրի տեսանկյունից: 

Ի սկզբանե կանխատեսվում էր, որ 2020թ. առաջին կիսամյակի ավարտին մենք կունենանք որոշակի ձեռքբերումներ: Ցավոք, ձեռքբերումները պակաս հուսադրող են, և այս իրավիճակի շարունակականության դեպքում տնտեսությունն էլ ավելի խորը վնասներ կկրի: Վարակի տարածման այս տեմպերի պահպանման դեպքում տնտեսական անկումը կշարունակվի:

 Որոշ ոլորտներում փոքր-ինչ հուսադրող արձանագրումներ կան, օրինակ են գյուղատնտեսության, հանքարդյունաբերության ոլորտները: Արդյունաբերության ոլորտում էլ 2020թ. հունվար-մայիսին աննշան՝ 2,4 տոկոս աճ ունենք 2019թ. հունվար -մայիսի համեմատ»,-ասաց մեր զրուցակիցը՝ շեշտելով, որ, անկախ ամեն ինչից, այդ աճերը չնչին են, քանի որ այլ իրողություն կա:

«Վարակի տարածման պայմաններում տնտեսական ճգնաժամը, մեծ հաշվով, խորանում է, անորոշություններն են մեծանում, և սա է ամենաանհանգստացնողը: Այդ աճերը շատ քիչ են և հուսադրող չեն այնքանով, որ առողջապահական տեսանկյունից խնդիրները դեռ նույն ուղղությամբ շարունակվում են: Ամբողջ մտահոգությունը սա է»,-շեշտեց Ջ. Թադևոսյանը:

Նրա խոսքով, սակայն, միանգամայն նորովի պետք է նայել նման զարգացումներին. «Ամբողջ աշխարհում է տնտեսական անկումը, բայց կյանքը շարունակվում է և չի կարող ընդհատվել: Տարբեր խնդիրներին պետք է կարողանանք նայել կարճաժամկետ ու երկարաժամկետ կտրվածքով ու ճիշտ որոշումներ կայացնել. կառուցվածքային առումով անհրաժեշտ է ուշադրություն դարձնել առաջնահերթ ոլորտներին, առաջին հերթին՝ առողջապահությանը, որ այն իր հետևից ամբողջ տնտեսությանը քարշակով չտանի: Այսօրվա ամբողջ ներուժը, ներդրումներն ու ուշադրությունը պետք է մասնավորապես առողջապահական ոլորտի վերազինմանն ուղղել:

 Մյուսը գյուղատնտեսության ոլորտն է: Հաշվի առնելով, որ հիմա խոսվում է աշնանը հնարավոր նոր բռնկումների մասին, այս իմաստով ամենացավոտ ու խոցելի ոլորտներից մեկը կրթական համակարգն է, որտեղ լուրջ ներդրումներ պետք է անել:

 Զուգահեռ՝ լավ է, որ բարձր տեխնոլոգիաների ոլորտում առաջընթաց է գրանցվում: Այն պետք է ավելի ակտիվացնել, որովհետև սա այն ուղին է, որի վրա հենվում է ամբողջ աշխարհը և որտեղ անկասկած հաջողություններ կգրանցվեն»:

Առանձին դիտարկելով ՓՄՁ-ների խնդիրները՝ Ջ. Թադևոսյանը նկատեց. «Բավականին լուրջ վնասներ կրած այս ոլորտին աջակցելու միջոցառումներ նախատեսվել են, բայց, ընդհանուր առմամբ, պասիվություն է նկատվում, որովհետև անորոշությունը շատ է: 

Հատկապես նոր ներդրումների առումով, կարծես, բիզնեսը բավականին վտանգներ է տեսնում: ՓՄՁ-ները գնալով ավելի լուրջ խնդիրների են բախվում, որովհետև այս ոլորտը բավականին ռիսկային է:

Եթե կարողանան իրենց ֆինանսական խնդիրները լուծել կառավարության աջակցությամբ, թերևս շատ ՓՄՁ-ներ կկարողանան գոյատևել, բայց այլ խնդիր կա. շատ ավելի ճիշտ կլիներ, որ ի սկզբանե հարկային արձակուրդներ կիրառվեին: Իհարկե, կառավարությունը փորձեց այս խնդիրը փոքրիկ գործիքների օգնությամբ լուծել, բայց, մեծ հաշվով, հարկային արձակուրդ ՓՄՁ-ներին չտրվեց: 

Այնինչ, այն կնպաստեր, որ ՓՄՁներն այս ընթացքում կարողանային շնչել: Ակնհայտ է, որ այս անկումների ընթացքը կշարունակվի նաև ՓՄՁ-ների ոլորտում, բայց գործատուներն էլ պետք է ճկուն լինեն: Այստեղ պետք է վերակառուցումներ լինեն: 

Որքան էլ սնանկացումներն ու անկումներն ակնհայտ են, այնուամենայնիվ, կան բիզնեսներ, որոնք կարող են ճկունության, նորովի մտածելակերպի, նոր մեթոդների միջոցով ու գործունեության նոր ոլորտներ փնտրելով ոտքի կանգնել: 

Ճիշտ է, սա նոր իրավիճակ է, բայց հաշվի առնենք, որ փոքր ու միջին բիզնեսը մինչ այս էլ անընդհատ բարդությունների հետ է առնչվել: Եվ այս առումով պետք է փորձեն ճկունություն դրսևորել, նոր հայացքով նայել իրավիճակին, իրենց բիզնես հոտառությամբ կարողանալ հասկանալ, թե որ ոլորտում կարելի է ներդրումներ անել: 

Պետք է փորձեն հույսը միայն պետության վրա չդնել: Իհարկե, անխուսափելիորեն նաև կառավարության կողմից աջակցությունը շատ ավելին պետք է լինի: Կան միջոցառումներ, որոնց թիրախը ՓՄՁ-ներն են, բայց դրանք պետք է շարունակական լինեն՝ հաշվի առնելով, որ շարունակվում է համաճարակով պայմանավորված իրավիճակը»:

Ամփոփելով՝ տնտեսագետը խոսեց մի շարք հնարավոր սցենարների մասին, որոնք պետք է արդեն այսօր հաշվի առնել:

«Աշխարհի անկումներն ակնհայտ են: Միջազգային կառույցները վատագույն ու լավագույն սցենարներ են առաջարկում: Կարծում եմ՝ ավելի շատ վատագույն սցենարների հավանականությունն են տեսնում: 

Աշխարհում հսկայական կորուստներ են արձանագրվել և չեմ կարծում, որ վերականգնումը հնարավոր կլինի հեշտ ու արագ իրականացնել: Այս առումով մատնանշվում էր 2021 թվականը, ինչն, իմ կարծիքով, իրատեսական չէ: Առհասարակ, տնտեսության վերակառուցումն ամբողջ աշխարհով մեկ պետք է լինի, բայց բացասական կանխատեսումները, ցավոք, շարունակվում են, իսկ Հայաստանը զերծ չէ այդ ամենից: Այնպես որ, յուրաքանչյուր վայրկյան պետք է մտածել հաջորդ քայլի մասին: 

Եթե այսօր լուծեցինք առողջապահական, գործարարին աջակցելու խնդիրները, սոցիալական ապահովության հարցերը, դրանք պետք է շարունակական լինեն:

 Հիմա ամառ է, մարդիկ ինչ-որ առումով հաղթահարում են սոցիալական խնդիրները, դժվարությունները, բայց մի քանի ամիս հետո դրանք ավելի ահագնացող կլինեն»,-ընդգծեց նա՝ հաշվի առնելով, որ մի քանի ամիս հետո սեզոնային փոփոխության արդյունքում կոմունալ վճարումները կբարձրանան, բիզնեսի տեսանկյունից այլ խնդիրներ ևս կառաջանան:

 «Ընդհանուր առմամբ, եթե գլոբալ շղթաները չաշխատեն, նոր շուկաներ, նոր համագործակցության ուղիներ չփնտրվեն, տնտեսության վերականգնման առումով նոր գործիքներ չներդրվեն, խնդիրները շատ ավելի լուրջ կարող են լինել»,-եզրափակեց մեր զրուցակիցը:

ԱՆՆԱ ԲԱԴԱԼՅԱՆ

Ucom Supports Annual Mini Whoop Drone Racing Armenia 2026 Competition in YerevanIDBank Presents the Rate.Trading Digital Platform at Toon Expo.Invest 2026The Second Khachaturian International Youth Competition Concludes at China National Opera House Under the Artistic Direction of Sergey Smbatyan "The network this time for COP17 was the most one of exceptional network we have ever had." The service quality by Team was highly appreciated by UN representative Rate.Trading: Large Transactions with Digital Management of Exchange Rate RisksVIVA Foundation Named November Beneficiary of “The Power of One Dram”Special Mortgage Offers: IDBank at Toon Expo: Invest 2026Vahe and Vigen Badalyan File Lawsuit Against 1in.am Seeking Protection of Their Business ReputationIDBank at the UBA Regional Conference: From Travel Solutions to Business OpportunitiesJoint statement by the parties consolidatted around the national agenda35% Discount for the 35th Anniversary on Selected IDBank CardsConverse Bank Expands Its International Capabilities Through Cooperation with Citibank N.A.Business loan pre-approval in five minutes — what did Unibank showcase in Gyumri?Converse Bank Expands Its International Capabilities Through Cooperation with Citibank N.A.Bratislava forum to debate Armenia’s strategic future Ucom Service Center in Artashat Reopens at a New Address Ucom and Republican Union of Employers of Armenia Sign Cooperation MemorandumCreate your Visa Digital from Unibank for purchases and transfers Ucom – Main Sponsor of the 21st International Microelectronics Olympiad IDBank and Idram Hold Financial Literacy Session for Young Chess PlayersUcom Supports Silicon Mountains 2026, Driving Innovation and Technological Development IDBank has issued perpetual coupon bonds for the first timeIDBank Supports the Reconstruction of the Spandaryan Canal: Commemorative Plaque Dedicated to the Project SignedIDBank and Idram Presented Several Environmental Initiatives at COP17Ucom Shares Its Experience in Private Sector Engagement in Nature Conservation at COP17 Blue Zone«Here’s the screenshot, the money has been transferred»: IDBank warns of fake payment scamsFirst Steps in Your Career with IDBank: 16th Cycle of IDream LaunchedDigital Architecture for a Sustainable Future: IDBank's Article in Regional Post MagazineRate.Trading. New Digital Culture of Currency ExchangeDigital Future and Sustainable Development: IDBank's Chairman of the Management Board in an Interview with ForbesApplications Now Open: Armenian Virtuosos International Academy-Festival 2027Book Published with Ucom’s Support Presented at COP17: “The Secret Path of Hovazadzor”Ucom Highlights the Role of Technology in Nature Conservation at COP17“The people of Stepanavan will show through their votes that every attempt to deceive them with videos is doomed to fail”: “Strong Armenia” Party With Ucom’s Support, SunChild Brings Cinema and Environmental Conservation TogetherYoung Musicians of the “Armenian Virtuosos” Program Perform in the COP17 A Birthday in Italy with UnibankIdram and IDBank Participated in the Opening of My Forest Armenia’s Pavilion at COP17Unibank Receives B++ Sustainability Alignment Rating from Agents for Impact GmbH Ucom Supported Yerevan Conservation Symposium 2026 as Strategic PartnerIDBank to Showcase Environmental and Innovative Initiatives at COP17New AI-Powered Wildlife Monitoring Camera Installed in Paruyr Sevak with the Support of Ucom35 Years of Trust: IDBank Celebrates with Its CustomersBusiness and mining leader Mark Cutifani to deliver keynote speech at the 3rd Mining Armenia Forum“From Classroom to Orbit”: With Ucom’s Support, “Space 1.0” Is Being Introduced in 15 Schools Across ArmeniaAfeyan Initiatives for Armenia Awards Grant to the Armenia Education Initiative to Expand the Teach For Armenia’s Seroond School Turnaround Program Ucom to Participate in COP17 Together with FPWC, Showcasing Their Environmental Partnership“The Golden Hour”: IDBank explains how to respond effectively to a scam attackNelli Kocharyan Presents Converse Bank’s Vision for Development of International Relations at the BACEE Conference BACEE International Conference Kicks Off with Converse Bank as Lead Sponsor