Yerevan, 18.November.2026,
00
:
00
BREAKING

«Առա­ջարկ­վող սո­ցի­ա­լա­կան փա­թեթ­ներն ամ­բող­ջա­կան չեն և չեն ընդգր­կում հա­սա­րա­կու­թյան մեծ մա­սին»

INTERVIEW

Տնտեսագիտական տեսանկյունից պարզապես նոնսենս է, երբ չգիտես, թե որքան է վնասը, բայց ուզում ես վերացնել այն: Այս պահին մենք չգիտենք կորոնավիրուսի հետևանքների և վնասների չափը, բայց փորձում ենք վերացնել դրանք: 

Այս կարծիքին է տնտեսագետ Սուրեն Պարսյանը: Անդրադառնալով կառավարության կողմից ներկայացված փաթեթներին՝ վերոնշյալ համատեքստում նա առաջին հերթին խնդրահարույց համարեց կառավարության կողմից առաջարկված` «կորոնավիրուսի հետևանքների վերացման ծրագիր» եզրույթը:

Ոչ թե պայքարել հետևանքների դեմ, այլ վերացնել պատճառը

«Այս պահի դրությամբ չենք կարող գնահատել տնտեսության վնասի չափը, թեպետ միջազգային տարբեր կազմակերպություններ արդեն սկսել են նման վերլուծություններ անել: Օրինակ՝ Ասիական զարգացման բանկը 2020 թվականի համար Հայաստանի տնտեսական աճի 2,2 տոկոս դանդաղում է կանխատեսել, ինչը չափազանց լավատեսական է, քանի որ չի բացառվում ավելի ցածր ցուցանիշ ունենալու հավանականությունը: Այնուամենայնիվ, կարող ենք փաստել, որ ՀՀ տնտեսական աճը դանդաղելու է, և նախորդ տարվա տնտեսական աճի թվերը չենք ունենալու: Բայց հիմա փորձում ենք վերացնել մի բան, ինչը չգիտենք որքան է: 

Ու այս տրամաբանությամբ փորձում ենք հակաճգնաժամային փաթեթ պատրաստել: Մենք իսկապես իրավիճակը ճիշտ գնահատելու և առաջնային խնդիրներն առանձնացնելու խնդիր ունենք: Մենք զբաղվում ենք հինգերորդ և վեցերորդական հարցերով՝ մոռանալով հիմնական պատճառը՝ վիրուսը: Ոչ թե պետք է հետևանքների դեմ պայքարել, այլ վերացնել պատճառը: 

Իսկ այս պահին վիրուսը հաղթահարելու համար մարդկանց պետք է ինքնամեկուսացնել, բուժել ու ապահովել պարենով, որ փողոց դուրս չգան»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասաց տնտեսագետը՝ շեշտելով, որ հակառակ պարագայում հետևանքներն ավելի մեծ կլինեն: 

«Երբ կառավարությունը այս ամենին զուգահեռ փորձում է տնտեսական ակտիվություն խրախուսել, դրանով վնասում է առաջին գերնպատակը՝ կորոնավիրուսի դեմ պայքարը: Իրականում հնարավոր չէ զուգահեռաբար և՛ ինքնամեկուսացում, և՛ տնտեսական ակտիվություն ապահովել: Տնտեսական ակտիվությունը ենթադրում է հանդիպումներ, վարձակալություն, գույքի առքուվաճառք և այլն: 

Այդ ամենն այս պայմաններում հնարավոր չէ: Կառավարության կողմից տրամադրված վարկերն այս պահին չեն կարող արդյունավետ լինել, քանի որ հիմա այդ գումարը վերցնելով՝ սեփականատերն այն վստահաբար չի ուղղելու բիզնեսի զարգացմանը: Հիմնականում շահագործման, պահպանման ծախսերի ապահովմանն է ուղղելու: 

Օրինակ՝ մյուս վարկերն է մարելու կամ, լավագույն դեպքում, աշխատողների աշխատավարձն է տալու, թեպետ խիստ կասկածում եմ, որ սեփականատերը վարկ կվերցնի չաշխատող աշխատողների աշխատավարձը վճարելու նպատակով, քանի որ, ի վերջո, նույն վարկը, թեկուզև անտոկոս, ուշ թե շուտ նույն գործարարն է վճարելու: 

Եվ այս իրավիճակում լուծվելու են միայն բիզնեսի սեփականատիրոջ ընթացիկ կարիքները: Այսինքն, մենք փող ենք տալիս, որ բիզնեսի տերն իրեն այս պայմաններում լավ զգա, ինչն արդյունավետ չէ: Այդ գումարներն այս պահին պետք է ուղղել մարդկանց՝ նրանց միանվագ նպաստներ, փոխհատուցումներ տրամադրելուն, որ նրանք այդ գումարներով մնան տանը և ապահովված լինեն անհրաժեշտ պարենով»,-ընդգծեց մեր զրուցակիցը՝ հավելելով, որ այս կոնցեպտով են առաջնորդվում աշխարհի մի շարք զարգացած երկրներ:

«Ռուսաստանը, ԱՄՆ-ը հենց այս ուղղությամբ են գնում: Թեպետ ԱՄՆ-ը կորոնավիրուսի դեմ պայքարի համար 2 տրիլիոն դոլարի բյուջե է նախատեսել, բայց այս պահին այդ գումարները ծախսում են բուժման, մարդկանց մեկուսացման և մարդկանց նպաստներ տրամադրելու համար»,-ասաց տնտեսագետը:

Լուրջ խնդիրներ, նաև անարդարության մթնոլորտ

Սուրեն Պարսյանը շեշտեց, որ մեր պարագայում խնդիրներից մեկն էլ այն է, որ ոչ թե համաճարակը հաղթահարելու ավարտից հետո, այլ հիմա են նախատեսում օգտագործել տնտեսական աջակցության գործիքները. 

«Հիմա հայտեր են ընդունում, օրինակ՝ զբոսաշրջային ոլորտի տնտեսվարողին մինչև 50 մլն վարկ տրամադրելու համար: Լավ, ենթադրենք տվեցին, բայց այս պահին տնտեսվարողը հաստատ աշխատավարձ չի տալու և ոչ էլ, օրինակ՝ հյուրանոցի նոր մասնաշենք է սարքելու: Խնդիրն այն է, որ այս պահին տնտեսական ակտիվություն հնարավոր չէ: Ստացվում է՝ դու փող ես տալիս տնտեսական ակտիվության համար, երբ այդ ակտիվությունը սահմանափակված է»:

 

Ինչ վերաբերում է սոցիալական փաթեթներին, տնտեսագետը հավելեց.

«Առաջարկվող սոցիալական փաթեթներն ամբողջական չեն և չեն ընդգրկում հասարակության մեծ մասին, ինչն իր հերթին լուրջ խնդիրներ է առաջացնելու՝ ստեղծելով նաև անարդարության մթնոլորտ: 

Ըստ էության, ստացվում է, որ այսօր տուժում են բոլորը, բայց պետք է շատ փոքր խումբ մարդիկ փոխհատուցվեն: Կարծում եմ՝ կառավարությունը պետք է հնարավորինս ընդլայնի իր կողմից փոխհատուցում ստացող շահառուների թիվը, քանի որ, ինչպես արդեն նշեցի, հիմա տուժում են բոլորը: Սահմանափակումները, որոնք դրել են այդ ծրագրերից օգտվողների համար, պետք է վերանայվեն, որ մարդկանց ապահովեն նվազագույն պարենով:

 

Եթե մարդը սոված մնաց, ինքը, այնուամենայնիվ, դուրս է գալու: Մեր հիմնական գերխնդիրն այս պահին պետք է ուղղված լինի մարդկանց նվազագույն պահանջմունքները բավարարելուն»:

Տնտեսագետը համաձայն չէ պատասխանատու մարմինների ներկայացուցիչների այն պնդումների հետ, թե ընտրել են քիչ գումարով շատերին օգնելու տարբերակը:

«Իրականում այդպես չէ: Բոլորին չեն օգնում, իրենք ընտրել են քիչ գումարով քչերին օգնելու տարբերակը»,-շեշտեց մեր զրուցակիցը:

Նա մատնանշեց նաև մեկ այլ խնդրի մասին՝ ընդգծելով, որ կառավարությունը գումարը մարդկանց տրամադրելու փոխարեն տրամադրում է բանկերին՝ փորձելով ֆինանսատնտեսական ճգնաժամի պայմաններում փրկել նաև բանկային համակարգը. «Սա ճիշտ մոտեցում չէ:

 Առաջնահերթ պետք է լուծել ազգաբնակչության հարցը: Բանկային համակարգը տարիներ շարունակ արտոնյալ վիճակ է ունեցել, օգտվել է բազմաթիվ հնարավորություններից և ապահովել է գերշահույթներ: Անշուշտ, շատ կարևոր է ունենալ բանկային համակարգ, բայց այն չպետք է իրականացվի ի հաշիվ ազգաբնակչության»:

 

Աղքատ երկրում չի կարող հարուստ պաշտոնյա լինել

Սուրեն Պարսյանի հետ զրույցում անդրադարձանք այս օրերին առավել քան խնդրահարույց ու ցավոտ հարցերից մեկին: Խոսքը պարգևավճարների մասին է, որոնց վերաբերյալ քաղաքացիները նախօրեին հարցեր ուղղեցին վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանին: Օրինակ՝ հնչեց պարգևավճարները թոշակառուներին բաժանելու վերաբերյալ հարցը: 

Ի պատասխան, Ն. Փաշինյանը նշեց, որ այդ պարգևավճարների համար տարեկան օգտագործվում է 1 միլիարդ դրամ գումար, և եթե այդ 1 միլիարդ դրամ գումարը բաժանենք թոշակառուների վրա, ստացվում է, որ տարին ամեն թոշակառուի կհասնի այս գումարից 1988 դրամ, ամեն ամիս՝ 165 դրամ: Երեկ կառավարությունը պարզաբանում ներկայացրեց, որ վարչապետը խոսել է միայն բարձրաստիճան պաշտոնյաների պարգևատրումների մասին:

Անդրադառնալով վերոնշյալին՝ տնտեսագետն ընդգծեց. «Իմ ունեցած տվյալներով, ընդհանուր պարգևատրման ֆոնդը տասնյակ միլիարդներով է: 

Ավելին ասեմ, 2019 թվականի ընթացքում տարբեր հաշվարկներով մինչև 100 մլն դոլարի պարգևատրում է տրվել: Իսկ ինչ վերաբերում է թոշակներին, եթե անգամ հիմք ընդունենք վարչապետի հայտարարած՝ միայն բարձրաստիճան պաշտոնյաներին վերաբերող 1 միլիարդը, ապա անգամ այդ դեպքում յուրաքանչյուր թոշակառուի թոշակն ամսական կավելանա ոչ թե 165, այլ 330 դրամով»:

 

Տնտեսագետը շեշտեց, որ միայն 2020 թվականի երեք ամիսների կտրվածքով արդեն իսկ մի քանի միլիարդի պարգևատրումներ են եղել. 

«Պարզապես ժողովրդից թաքցվում է ճիշտ տեղեկատվությունը: Հասկանում են, որ նրանք հիմա լուրջ ֆինանսական, սոցիալական խնդիրներ ունեն, և նշված հանգամանքը դարձել է մարդկանց աչքի փուշը: Աղքատ երկրում չի կարող հարուստ պաշտոնյա լինել, բայց մենք ունենք այդ իրավիճակը: Աղքատ երկրում ունենք հարուստ պաշտոնյաներ, որոնք ստանում են միլիոնավոր դրամների պարգևատրումներ, իսկ մարդկանց կենսամակարդակը, ի տարբերություն պաշտոնյաների, այդպես կտրուկ չի բարձրացել»:

ԱՆՆԱ ԲԱԴԱԼՅԱՆ

Ucom Supports Annual Mini Whoop Drone Racing Armenia 2026 Competition in YerevanIDBank Presents the Rate.Trading Digital Platform at Toon Expo.Invest 2026The Second Khachaturian International Youth Competition Concludes at China National Opera House Under the Artistic Direction of Sergey Smbatyan "The network this time for COP17 was the most one of exceptional network we have ever had." The service quality by Team was highly appreciated by UN representative Rate.Trading: Large Transactions with Digital Management of Exchange Rate RisksVIVA Foundation Named November Beneficiary of “The Power of One Dram”Special Mortgage Offers: IDBank at Toon Expo: Invest 2026Vahe and Vigen Badalyan File Lawsuit Against 1in.am Seeking Protection of Their Business ReputationIDBank at the UBA Regional Conference: From Travel Solutions to Business OpportunitiesJoint statement by the parties consolidatted around the national agenda35% Discount for the 35th Anniversary on Selected IDBank CardsConverse Bank Expands Its International Capabilities Through Cooperation with Citibank N.A.Business loan pre-approval in five minutes — what did Unibank showcase in Gyumri?Converse Bank Expands Its International Capabilities Through Cooperation with Citibank N.A.Bratislava forum to debate Armenia’s strategic future Ucom Service Center in Artashat Reopens at a New Address Ucom and Republican Union of Employers of Armenia Sign Cooperation MemorandumCreate your Visa Digital from Unibank for purchases and transfers Ucom – Main Sponsor of the 21st International Microelectronics Olympiad IDBank and Idram Hold Financial Literacy Session for Young Chess PlayersUcom Supports Silicon Mountains 2026, Driving Innovation and Technological Development IDBank has issued perpetual coupon bonds for the first timeIDBank Supports the Reconstruction of the Spandaryan Canal: Commemorative Plaque Dedicated to the Project SignedIDBank and Idram Presented Several Environmental Initiatives at COP17Ucom Shares Its Experience in Private Sector Engagement in Nature Conservation at COP17 Blue Zone«Here’s the screenshot, the money has been transferred»: IDBank warns of fake payment scamsFirst Steps in Your Career with IDBank: 16th Cycle of IDream LaunchedDigital Architecture for a Sustainable Future: IDBank's Article in Regional Post MagazineRate.Trading. New Digital Culture of Currency ExchangeDigital Future and Sustainable Development: IDBank's Chairman of the Management Board in an Interview with ForbesApplications Now Open: Armenian Virtuosos International Academy-Festival 2027Book Published with Ucom’s Support Presented at COP17: “The Secret Path of Hovazadzor”Ucom Highlights the Role of Technology in Nature Conservation at COP17“The people of Stepanavan will show through their votes that every attempt to deceive them with videos is doomed to fail”: “Strong Armenia” Party With Ucom’s Support, SunChild Brings Cinema and Environmental Conservation TogetherYoung Musicians of the “Armenian Virtuosos” Program Perform in the COP17 A Birthday in Italy with UnibankIdram and IDBank Participated in the Opening of My Forest Armenia’s Pavilion at COP17Unibank Receives B++ Sustainability Alignment Rating from Agents for Impact GmbH Ucom Supported Yerevan Conservation Symposium 2026 as Strategic PartnerIDBank to Showcase Environmental and Innovative Initiatives at COP17New AI-Powered Wildlife Monitoring Camera Installed in Paruyr Sevak with the Support of Ucom35 Years of Trust: IDBank Celebrates with Its CustomersBusiness and mining leader Mark Cutifani to deliver keynote speech at the 3rd Mining Armenia Forum“From Classroom to Orbit”: With Ucom’s Support, “Space 1.0” Is Being Introduced in 15 Schools Across ArmeniaAfeyan Initiatives for Armenia Awards Grant to the Armenia Education Initiative to Expand the Teach For Armenia’s Seroond School Turnaround Program Ucom to Participate in COP17 Together with FPWC, Showcasing Their Environmental Partnership“The Golden Hour”: IDBank explains how to respond effectively to a scam attackNelli Kocharyan Presents Converse Bank’s Vision for Development of International Relations at the BACEE Conference BACEE International Conference Kicks Off with Converse Bank as Lead Sponsor