Սիրիական բանակն ակնհայտորեն զիջում է դիրքերը ի օգուտ ընդդիմադիրների. արաբագետ

ՀԱՐՑԱԶՐՈՒՅՑ 18 Նոյեմբեր, 2016 23:25

Սիրիայում վիճակը շարունակում է թեժ մնալ: Տեղի ունեցող իրադարձությունների, հետագա զարգացումների, ինչպես նաև աշխարհաքաղաքական խաղերի ու շահերի շուրջ Past.am-ը զրուցեց արաբագետ Արմեն Պետրոսյանի հետ:

– Պարոն Պետրոսյան, ռուսական օդուժն ու սիրիական իշխանությունները հայտարարեցին միակողմանի կարճատև հրադադար, ինչպե՞ս այն ընկալվեց ընդդիմադիրների կողմից ու ինչի՞ հանգեցրեց:

– Մեկ շաբաթ ժամանակով միակողմանի հրադադար հայտարարվեց ռուսական օդատիեզերական ուժերի ներկայացուցիչների ու սիրիական իշխանությունների կողմից Հալեպի արևելյան շրջաններում, որը հնարավորություն էր ընձեռելու ինչպես շրջանի խաղաղ բնակչության, այնպես էլ այն խմբավորումներին կամ զինյալներին, որոնք ցանկանում էին դուրս գալ քաղաքից՝ լքել այն: Հայտարարված հրադադարը հումանիտար նպատակներից բացի հետապնդում էր նաև այլ՝ մարտավարական նպատակ, այն էր՝ որոշակի չափով ջլատել արևելյան շրջանները վերահսկող տարաբնույթ ընդդիմադիր խմբավորումների ներուժը: Այդ հանգամանքը, բնականաբար, գիտակցում էին և՛ ընդդիմադիրները, և՛ նրանց արտաքին հովանավորները: Նշեմ, որ շուրջ մեկ շաբաթվա ընթացքում նրանք ամեն կերպ փորձում էին խոչընդոտել հրադադարը` անընդհատ կրակի տակ պահելով մարդասիրական ութ միջանցքները, որոնք բացվել էին: Իսկ կրակի դադարեցման ռեժիմից անմիջապես հետո ականատեսը եղանք հակակառավարական խմբավորումների կողմից շեշտակի և անակնկալ հակահարվածի: Այսինքն, կարելի է փաստել, որ հերթական անգամ կրակադադարի իրավիճակն ընդդիմադիրներն օգտագործեցին վերազինվելու, համալրվելու ու մարտավարական նոր մոտեցումներ մշակելու համար: Դրա արդյունքում հարված հասցվեց կառավարական ուժերին՝ Հալեպի արևմտյան հատվածից՝ թիկունքից, որն անսպասելի էր ու խուճապային իրավիճակ ստեղծեց, ինչի հետևանքով ընդդիմադիրները կարողացան արևմտյան որոշ շրջաններ իրենց վերահսկողության տակ վերցնել:

– Վերջին օրերին թուրքական ռազմական ինքնաթիռները Սիրիայի սահմանը փորձել են հատել Հալեպի հյուսիսից և հետ են քաշվել սիրիական և Սիրիայում գտնվող ռուսական զորքերի հրամանատարությունների նախազգուշացումից հետո միայն: Ի՞նչ է սա նշանակում, արդյո՞ք տվյալ պետությունը որոշել է բաց խաղաքարտերով խաղալ:

– Թուրքիան Սիրիայի հյուսիսում իրականացնում է «Երկաթե վահան» կոչված ռազմական գործողությունը, որն ուղղված է ինչպես «Իսլամական պետություն» ահաբեկչական կազմակերպության դեմ, այնպես էլ, բնականաբար, Անկարայի շահերից ելնելով՝ «Քրդական ինքնապաշտպանական ուժերի» (YPG) դեմ: Այդ գործողության շրջանակներում Թուրքիային արտոնված է որոշակի մասշտաբով ռազմական գործողություններ իրականացնել, որոնց աշխարհագրական արեալը սահմանափակվում է Սիրիայի հյուսիսային որոշ շրջաններով, Հալեպի ու Ռաքքայի նահանգներով: Այլ հարց է, որ թուրքական կողմը, որպես առաջնային թիրախ հռչակելով ԻՊ–ին նաև որոշակի հարվածներ է հասցնում քրդական ուժերին, որոնք պայքարում են ԻՊ–ի դեմ՝ որպես ԱՄՆ–ի կողմից գլխավորած ռազմական կոալիցիայի ցամաքային դաշնակիցներ: Հենց այս իրավիճակն է, որ ավելի է խճճում թնջուկը՝պատճառ դառնալով մոտավորապես նմանատիպ պարադոքսալ բանաձևի՝ ԱՄՆ–ի դաշնակից Թուրքիան պայքարում է նաև ԱՄՆ–ի մեկ այլ դաշնակից «Քրդական ինքնապաշտպանական ուժերի» դեմ, իսկ այդ պայքարը որոշակի տեսանկյունից ձեռնտու է նաև ԱՄՆ–ի և Թուրքիայի հակառակորդ Սիրիայի և Ռուսաստանի համար և այլն:

– ՌԴ նախագահի մամուլի քարտուղար Դմիտրի Պեսկովը հայտարարել էր, որ Վլադիմիր Պուտինը այս պահի դրությամբ նպատակահարմար չի գտնում Հալեպի ուղղությամբ օդային հարվածների վերսկսումը, սակայն ծայրահեղ անհրաժեշտության դեպքում ՌԴ–ն բոլոր միջոցները կօգտագործի սիրիական բանակին աջակցելու համար: Ինչո՞ւ է ՌԴ–ն փոխում իր մարտավարությունը:

– Այն օրերին, երբ ռուսական օդատիեզերական ուժերը, նաև սիրիական բանակը հայտարարել էին մարդասիրական նպատակով հրադադարի մասին, զուգահեռաբար տեղի ունեցավ նաև Նորմանդական քառյակի հանդիպումը, որի հիմնական թեմաներից մեկն էլ սիրիական հակամարտությունն էր, ու այնտեղ հնարավոր հրադադարի սահմանման խնդիրը: Գուցե այդ բանակցությունների ընթացքում ընդհանուր պայմանավորվածություններ են եղել, որոնց շրջանակներում գուցե ռուսական իշխանությունները խոստացել են սահմանափակ ժամանակահատվածում ձեռնպահ մնալ օդային հարվածներ իրականացնելուց: Պետք է նշեմ, սակայն, որ այնուամենայնիվ, նման իրավիճակը երկար շարունակվել չի կարող, քանի որ սիրիական բանակն ակնհայտորեն զիջում է իր դիրքերը հօգուտ ընդդիմադիրների: Կարծում եմ՝ ռուսական օդատիեզերական ուժերը որոշակի հանգուցային կետից կվերսկսեն իրենց գործողությունները: Նշեմ, որ սիրիական իշխանամերձ որոշ լրատվամիջոցներ հաղորդում են, որ ռուսական օդուժը շարունակում է պարբերաբար հարվածներ հասցնել: Կասկածից վեր է, որ այդ դադարը երկար չի տևի:

Իսկ ընդհանրապես, կարճաժամկետ հեռանկարում՝ առաջիկա 2–3 ամիսների կտրվածքով, Սիրիայի ամբողջ տարածքում ռազմական գործողությունները կակտիվանան, և դրանց հիմնական թատերաբեմը կլինի Հալեպը:

Սոսե Չանդոյան