Հաագա vs Մոսկվա. Կիևը ցնծում է

Ռուսաստանը երեկ պաշտոնապես հրաժարվել է Հաագայի Միջազգային քրեական դատարանի Հռոմի ստատուտի (Rome Statute of the International Criminal Court) անդամակցությունից: Անօրինակ այս բոյկոտի պատճառը նախորդ օրը նույն դատարանի դատավոր Ֆաթու Բենսուդայի հրապարակած զեկույցն է, որում անդրադարձ կար ոչ միայն ուկրաինական Մայդանի իրադարձություններին ու դոնբասյան պատերազմին, այլև Ղրիմի միացմանը Ռուսաստանին: Փաստ, որն առաջին անգամ այսպիսի հեղինակավոր հարթակում ճանաչվեց որպես զինված հակամարտության արդյունքում տեղի ունեցած անեքսիա՝ բռնակցում:

 

Ճիշտ է՝ Ռուսաստանն այս դատարանի անդամ չէ և հիշյալ կառույցի հետ համագործակցում էր դիտորդի կարգավիճակով, սրանից վեց տարի առաջ Հռոմի ստատուտի ստորագրման արդյունքում, բայց դրանից շատ բան չի փոխվում: Զեկույցի շնորհիվ այժմ ուկրաինական կառավարությունը կարող է ամեն վայրկյան Ռուսաստանին միջազգայնորեն պատասխանատվության ենթարկելու հարց բարձրացնել: Եվ դրանում իշխանություններին կարող է օգնած լինել նաև ՄԱԿ–ի Սոցիալական և հումանիտար հանձնաժողովի կողմից՝ երեկ ընդունված բանաձևը, որը վերաբերում է Ղրիմում մարդու իրավունքների, մասնավորապես՝ ղրիմա թաթարական ժողովուրդների իրավունքների ոտնահարմանը:

 

(Ի դեպ, փաստաթուղթը համաձայնեցվել էր 73 երկրների հետ, որոնցից միայն 23–ն են դեմ ստորագրել: Նրանց թվում՝ Ռուսաստանը, Իրանը, Հայաստանը, Ղազախստանը, Ադրբեջանը, Բելառուսը, Վենեսուելան, Չինաստանը, Հնդկաստանը, Սիրիան, Ուզբեկստանը և այլք… իսկ ահա Ղրղզստանն ու Տաջիկստանը ձեռնպահ են եղել Ուկրաինայի կողմից ՄԱԿ–ում առաջադրված բանաձևի ընդունմանը, ինչն անասելի զայրացրել է Կրեմլին:)

 

Վերադառնալով Հաագայի զեկույցին՝ հարկ է նշել, որ ռուսական կողմն ինչպես դա, այնպես էլ ՄԱԿ–ի համապատասխան հանձնաժողովում ընդունված բանաձևը քաղաքական հաշվեհարդարի և ռուսատյացության տիրույթում է մեկնաբանում: Եվ մինչև վերջ արդարամիտ լինելու տեսանկյունից պիտի ամրագրենք, որ գոնե դատարանի դեպքում՝ որոշ հարցեր իսկապես կասկածի առիթ են դառնում:

 

Օրինակ՝ Մայդանում ծավալված իրադարձությունները նկարագրվում են ոչ այնքան չեզոք–տեղեկատվական, որքան քաղաքական մեկնաբանությունների համատեքստում և, փաստորեն, դատավորն ի՛նքն է խոստովանում, որ տեղի ունեցածը մինչև վերջ հասկանալու ու ամբողջապես գնահատելու համար հավելյալ տեղեկատվության լուրջ պակաս է զգացվում: Նույն բանն է ասվում նաև դոնբասյան՝ այս պահին էլ ընթացող իրադարձությունների վերաբերյալ, այդ պատճառով էլ, անկախ բոլոր կողմերի նկատմամբ վերաբերմունքից, նույնիսկ արևմտյան որոշ փորձագետների գնահատմամբ, զեկույցը չի կարող ամբողջովին անաչառ դիտարկվել թեկուզ միայն այն պատճառով, որ երեք տարի անց զուտ մասնագիտական քննություն չի անցկացվել Մայդանում և Ուկրաինայի հարավում տեղի ունեցածի վերաբերյալ: Չեն բացահայտվել և պատասխանատվության չեն ենթարկվել բոլոր նրանք, որոնք այս կամ այն կերպ կապված են հրդեհների, անկարգությունների, մարդասպանությունների, պայթյունների ու ավերածությունների, զենքի վաճառքի և գործածման, մարդկանց տարհանման, կրած նյութական ու բարոյական վնասների հետ: Մի բան, որ եթե նույնիսկ ուկրաինական իշխանությունները չեն արել կամ նման հնարավորություն չեն ունեցել, միջազգային հանրությունը և բոլոր հեղինակավոր կառույցներն իրենք են պարտավոր ընթանալ իրականության ամբողջական վերհանման ճանապարհով:

 

Միայն դրանից հետո ցանկացած որոշում, որ կընդունվի որևէ կառույցի կողմից, կարժանանա համընդհանուր վստահության ու համակրանքի՝ փակելով նաև հետագա բոլոր հնարավոր բռնությունների ճանապարհը ո՛չ միայն Ուկրաինայում: