«Զարգացում» և «պատասխանատվություն» բառերը «Ավիացիայի մասին» օրենքում չկան

Ավիացիայի գիտակ և խորհրդային տարիներին հայկական ավիացիան առաջին վերին հորիզոնականին հասցրած Դմիտրի Ատբաշյանն արդեն մեկ տարի է հիմնական աշխատանք չունի և ներկայում ղեկավարում է «Ազգային ավիացիոն միավորում» հասարակական կազմակերպությունը: Ու թեև նա շատ լավ է պատկերացնում, թե որն է հայկական ավիացիայի ֆիասկոյի պատճառը և ինչ կարելի է անել մահացած ոլորտը կրկին վերակենդանացնելու համար, բայց, հետևելով իր ուսուցիչների խորհրդին, ոչնչի մասին չի խոսում, եթե իրեն այդ մասին չեն հարցնում: Ուստի, հենց դա է պատճառը, որ լավ իմանալով ոլորտի հիվանդ կողմերը, այնուամենայնիվ որևէ քայլ չի կատարում կառավարությանն իր առաջարկները ներկայացնելու համար:

Past.am-ի հետ զրույցում Դ. Ատբաշյանը նշեց, որ անհնարին է ավիացիայի ոլորտը զարգացնել, եթե մինչ օրս օրենքով սահմանված չէ, թե ով է դրա համար պատասխանատվություն կրում:

«Մինչև հիմա օգտագործում ենք «Ավիացիայի մասին» օրենքը, որտեղ գրված չէ, որ ավիացիայի վարչությունը պետք է զբաղվի ավիացիայի զարգացման, ինքնաթիռների շահագործման հարցերով»,– ասում է Դ. Ատբաշյանը:

 

Մասնագետի խոսքով՝ գործող միջազգային օրենքների համաձայն, ավիացիայի վարչությունները պետք է զբաղվեն թռիչքների անվտանգության, ոլորտի շահավետության ուսումնասիրությամբ և դրանից հետևություններ անելով մշակեն ոլորտի զարգացման ուղիները, սակայն գործող օրենքում նման կետեր չկան:

 

«Զարգացում» և «պատասխանատվություն» բառերը «Ավիացիայի մասին» օրենքում չեք գտնի, այդ է պատճառը, որ ժամանակին ունեինք ավիացիա, իսկ հիմա չունենք»,– ասում է Դ. Ատբաշյանը:

 

Մասնագետի կարծիքով` ավիացիայի կառավարման հարցերով պետք է զբաղվեն մարդիկ, որոնք ոչ միայն ոլորտի մասնագետներ՝ օդաչուներ կամ ինժեներներ են, այլև այդ ոլորտում բարձր վարկանիշ ունեն, հակառակ դեպքում ոչինչ էլ չի ստացվի: Նրա կարծիքով` պետք է արագացնել օդային օրենսգրքի ընդունումը, որը ներկայում գտնվում է ԱԺ–ում և մինչև այդ օրենքը չլինի, ոլորտում ոչ մի առաջընթաց էլ չի լինի:

 

«Օրենք չկա` ավիացիա էլ չկա: Վերջ: Իսկ ավիացիայի զարգացման համար այնպիսի ձևեր կան, որ որևէ երկրի կայացած ավիաընկերություն չի կարողանա մեզ խանգարել: Բայց դրա համար հարկավոր է նախ զբաղվել ոլորտի զարգացմամբ»,– ասում է Դ. Ատբաշյանը:

Ու չնայած, որ նա երկար տարիներ դեմ է եղել երկրի որդեգրած բաց երկնքի քաղաքականությանը, բայց հիմա պետք է այն ընդունել որպես գործող իրականություն և այդ չափանիշներով փորձել զարգացնել հայկական ավիացիան: Մասնագետի կարծիքով` «Արմենիա» ավիաընկերությունը ոչ թե ազգային փոխադրող է, այլ սովորական ավիաընկերություն, որը գրանցված է Հայաստանում, բայց այն չի կարողանում մրցակցությանը դիմանալ:

 

«Շուկայում դիմանալու համար պետք է ոլորտն ուսումնասիրել ընկերությունը ստեղծելուց առաջ, իսկ մեզ մոտ ստեղծվել է մի ավիաընկերություն, որն ուզում է նույն շուկայում, նույն ինքնաթիռներով այլ ավիաընկերությունների հետ մրցել: Այդ պայմաններում պարզ է, որ չի կարողանալու դիմանալ մրցակցությանը»,– ասում է Դմիտրի Ատբաշյանը:

 

Եթե «Արմենիան» դառնար ազգային փոխադրող, դա կնշանակեր, որ կառավարությունն ու ընկերությունն իրար հետ պայմանավորվածություն են ձեռք բերել, սակայն նրա խոսքով, ո'չ նախկինում, ո'չ էլ հիմա նման պայմանագիր չկա: Եվ ինչքան էլ որ հայտարարվում էր, որ «Արմավիան» ազգային փոխադրող է, նույնիսկ դրա դեպքում կառավարության հետ պայմանագիր չի կնքվել:

 

««Արմավիան» օգտվում էր որոշ առավելություններից և, փաստորեն, մեզ մոտ շուկայում մոնոպոլիստ էր, բայց նույնիսկ այդ պայմաններում էլ, տեսաք, թե այդ ընկերության ճակատագիրն ինչով ավարտվեց: Դա էլ իր պատճառներն ուներ: Օրինակ՝ յուրաքանչյուր թռիչքի ժամանակ միջինը 3,5 տոննա ավել բեռ էր տեղափոխվում հայտարարվածից և այդ գումարները պետական բյուջե գնալու փոխարեն գնում էին անհայտ ուղղությամբ»,– ասում է Ատբաշյանը:

 

Նրա տեղեկացմամբ, եթե ոլորտը շահութաբեր չլիներ, օդանավեր արտադրող ընկերությունները կդադարեին գոյություն ունենալ, իսկ «Արմենիա» ավիաընկերության անհաջողությունները ոչ մասնագիտական հաշվարկի հետևանք են:

 

««Աերոֆլոտ» ավիաընկերությունը բացի ազգային փոխադրողի առավելություններ ունենալուց, նաև կառավարության կողմից է սուբսիդիա ստանում: Եվ այդ պայմաններում ինչպե՞ս կարող է հայկական նորաստեղծ կազմակերպությունը մրցել «Աերոֆլոտի» հետ»,– ասում է Ատբաշյանը:

 

Նրա կարծիքով` գրագետ քայլեր մշակելու և կյանքի կոչելու դեպքում իհարկե հնարավոր կլինի շահավետ թռիչքներ կազմակերպել, բայց նույն ուղղություններով շուկայում մնալը ոչ միայն բարդ է այլ՝ անհնարին: