Կուրիլյան կղզիները հաղթաթո՞ւղթ, թե գլորման վեմ

ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ 18 Դեկտեմբեր, 2016 0:11

Վերջին երկու օրերին աշխարհի ուշադրությունը, Հալեպին զուգահեռ, հիմնականում դեպի Ճապոնիա էր ուղղված, ուր երկօրյա այցով ՌԴ նախագահ Վլ. Պուտինն էր ժամանել: Եվ թեպետ երեկ տեղի ունեցած համատեղ ասուլիսի ընթացքում կողմերը փորձեցին հարաբերությունները չպայմանավորել միայն Կուրիլյան կղզիներով՝ նշելով, թե կոնկրետացրել են համատեղ աշխատանքի պլանը, որով փոխհարաբերությունները կզարգացնեն տարբեր, այդ թվում՝ էներգետիկայի, բարձր տեխնոլոգիաների, առողջապահության, ենթակառուցվածքների ոլորտներում, ակնհայտ էր, որ բոլորին ավելի շատ վիճելի Իտուրուպի, Կունաշիրի, Շիկոտանի և Հաբոմայի ճակատագիրն էր հետաքրքրում, որ Երկրորդ համաշխարհայինից ի վեր՝ խնդրահարույց է և խաղաղության պայմանագրի կարոտ:

Ի դեպ, Պուտինը հրապարակավ ընդունեց հարցի կարգավորման անհրաժեշտությունը՝ հայտարարելով, թե պետք է վերջ դնել պատմական պինգ–պոնգին: Եվ դա ինչ–որ առումով հասկանալի է. նախ՝ Ճապոնիայի վարչապետ Սինձո Աբեն իսկապես ընդգծված պատիվներով ու քաղաքավարությամբ ընդունեց Պուտինին՝ նրան հյուրընկալելով Աբեների կլանի նախնյաց բնօրրան Նագատոյում, ապա նաև՝ համագործակցության գայթակղիչ առաջարկներով հանդես եկավ, ինչն, իհարկե, կարող է փրկօղակ լինել պատժամիջոցներից թուլացած Ռուսաստանի համար:

Անշուշտ, դա չի նշանակում, որ վաղը իսկ Պուտինը Կուրիլյան կղզիները Ճապոնիային վերադարձնելու Խաղաղության պայմանագիր կկնքի այդ երկրի հետ: Բայց ակներև է, որ հարաբերությունների ջերմացման շրջան է սկսվել՝ ի տարբերություն 2013–ի, երբ Ղրիմի անեքսիայի պատճառով ու ԱՄՆ ջանքերով՝ Ճապոնիայի վարչապետը չեղյալ հայտարարեց փոխադարձ այցերը Ռուսաստան, ինչին երկուստեք կոշտ հայտարարություններ հետևեցին:

Արդյունքում, հատկապես ճապոնացիների հոգեցունց նամակներին ծանոթանալուց հետո, Պուտինը հենց տեղում թույլատրեց այդ մարդկանց՝ անարգել մուտք գործել իրենց նախնիների բնակավայրեր, այցելել նրանց շիրիմներին և ընդհանրապես անձնական բարեկամություն սկսել Կուրիլյան/հարավ–կուրիլյան օկրուգների հետ: Բայց թե ինչպես կհանգուցալուծվի բուն խնդիրը՝ սոսկ երկու կղզիների վերադարձով, ինչը դեռ 2004–ին էին ռուսները խոստացել և մերժվել, թե տարածքների ամբողջական վերադարձով, ինչն ուզում էր Ելցինն անել ժամանակին, պարզ չէ:

Այս պահին հայտնի է միայն այն, որ ռուսները ճապոնացիների հետ ստորագրել են մոտ 30 պայմանագրեր, որոնք, ինչպես վերևում նկատեցինք, ամենատարբեր ոլորտներում մոտ 15 մլրդ դոլար ճապոնական ներդրումներ են խոստանում ՌԴ–ին: Մյուս կողմից էլ՝ Պուտինն այցից առաջ հայտարարել էր, թե ինքը ոչինչ չի վաճառում: Ռուս–ամերիկյան փորձագետներն էլ նկատել էին, թե հարաբերությունների կարգավորումն ու ներդրումների հոսքը որքան Ռուսաստանին, նույնքան էլ Ճապոնիային են պետք, որն այդկերպ ոչ միայն նոր շուկաներ կգտնի, այլև կազատվի տագնապից, որ մի օր, հնարավոր է, հարևան Չինաստանն արգելափակի էներգակիրների ու հումքի իր միակ հաղորդակցային ուղին՝ Արևելաչինական ծովը:

Իսկապես. Չինաստանի հետ լարման ֆոնին կարելի է պատկերացնել, թե ինչ կպատահի, եթե ռուս–չինական՝ վերջերս հաճախացած համատեղ զորավարժություններն այլ ընթացք ստանան, վերածվեն ռազմավարական գործընկերության՝ արգելափակելով ծովային ուղիներն ու վերահսկելով Ճապոնիայի երկինքը: Այդ ժամանակ Կուրիլյան հարցի հետ միասին Ճապոնիան հարավում էլ Սենկակուկի խնդրի առաջ կկանգնի: Մի անգամ արդեն այդպես եղե՛լ է, և հիմա, թե պարզվի, որ ԱՄՆ–ն էլ այնտեղ է դիստանցիա պահպանելու հեռավոր Ասիայից, հնարավոր է, զիջողը Ճապոնիան լինի կամ ընտրվի հավասար կիսման տարբերակը: Միայն թե չպատահի այն, ինչից Ճապոնիան այդքան վախենում է: