Կոսովոն դարձյա՞լ արյունահոսող խնդիր կդառնա

ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ 17 Հունվար, 2017 18:36

Անցած հանգստյան օրերին Սերբիայի նախագահ Տոմիսլավ Նիկոլիչը հայտարարեց, թե իր երկիրը շատ մոտ էր Կոսովոյի ալբանացիների հետ նոր ընդհարմանը, և եթե իր վարչապետ Ալեքսանդր Վուչիչը վերջին պահին ետ չկանգներ Արևմուտքի կողմից այդքան թմբկահարված՝ Սերբիա–Կոսովո գնացքի վերագործարկման մտքից, հնարավոր է, որ աղետ պատահեր:

Համաձայն ամենատարբեր աղբյուրների՝ իրականությունը հետևյալն է. չնայած Սերբիան մինչ այժմ շատ բան է արել ԵՄ մտնելու համար, այդ թվում՝ Կոսովոյի հետ հարաբերությունները կարգավորելու առումով, այդուհանդերձ, բացարձակապես չի հաշտվել այն կորցնելու մտքի հետ և 1999–ից դադարեցված հաղորդակցությունը, որ փորձել է վերականգնել անցած շաբաթ օրը, իսկապես մի քիչ սադրիչ կերպով է արել: Գնացքը, որ Բելգրադից ուղևորվել է Փրիշտինա, իր վրա «Կոսովոն Սերբիա է» մակագրությունն է ունեցել, ինչի պատճառով էլ ալբանացիները փորձել են ականապատել այն: Ավելին՝ Փրիշտինայից նախագահի մակարդակով է տիրաժավորվել խիստ ագրեսիվ հռետորաբանություն, ինչին ի պատասխան Սերբիայի նախագահ Տոմիսլավ Նիկոլիչը հայտարարել է, թե՝ ալբանացիների շարունակական սադրանքների դեպքում ստիպված է լինելու անել ոչ թե այն, ինչ կամենում է, այլ այն, ինչ անհրաժեշտ է համարելու: Նիկոլիչն, ի դեպ, մեղադրել է ոչ միայն ալբանացիներին, այլև նրանց հովանավոր՝ ԱՄՆ դեմոկրատներին (որոնց անուններով այս պահին Կոսովոյում փողոցներ են անվանակոչում), դժգոհելով, թե կատարվածի առնչությամբ ոչ Եվրամիությունն է որևէ կերպ արձագանքել, ոչ՝ ՆԱՏՕ–ն: Իսկ դա այս պահին շատ կարևոր է հենց միայն այն պատճառով, որ սերբական պնդմամբ՝ երկիրն ահաբեկչության կենտրոն դարձրած ֆիգուրներից մեկը՝ Կոսովոյի վարչապետ Իսա Մուստաֆան հայտարարել է, թե այն, ինչ իրենք արել են, արել են ԵՄ ղեկավարության հետ համաձայնեցված:

Իրավիճակն իսկապես մտահոգիչ է այն առումով, որ այն հաջորդեց Բելգրադ–Փրիշտինա սկանդալին, որ դրսևորվել էր երկու օր առաջ, Կոսովոյի ազատագրական բանակի դաշտային հրամանատար և Կոսովոյի նախկին վարչապետ, Ֆրանսիայում ձերբակալված Ռամուշ Խարադինայի՝ երկրից չբացակայելու մասին ստորագրությամբ ազատ արձակելու կապակցությամբ:

Սերբիայի արդարադատության նախարար Նելա Կուբրովիչը հայտարարել էր, թե ֆրանսիական իրավական մարմիններն իրենք էլ լավ գիտեն դաշտային հրամանատարի կատարած գազանությունների մասին, որ զինված խմբեր պահելուց մինչև սոսկալի զանգվածային սպանություններ, բռնաբարություն, թալան ու ավերածություններ է ընդգրկում: Նախարարը պատրաստակամություն է հայտնել ամենաթափանցիկ կերպով իրականացնել դատավարությունը, եթե Ֆրանսիան արտահանձնի հանցագործին:

Սերբական մամուլը, սակայն, գրում է, թե իրենք չեն հավատում իրադարձությունների նման ընթացքին, որովհետև այդ ժամանակ կպարզվի, որ այն, ինչ կատարվել է 99–ին, մեծագույն քաղաքական բլեֆ ու խայտառակ սխալ է եղել՝ Կոսովոյի անկախությամբ հանդերձ: Բացի այդ, Ֆրանսիան հո չի՞ կարող թույլ տալ՝ ամբողջ աշխարհն իմանա, թե իրականում ով է Կոսովոյի ներկայի նախագահ Հաշիմ Տաչին՝ Ռամուշի մերձավոր զինակիցն ու բոլոր գազանությունների անմիջական մասնակիցը:

Ի դեպ, ինքը՝ Տաչին, վստահություն է հայտնել, թե Ֆրանսիան Խարադինային չի արտահանձնի Սերբիային: Բայց փորձագետներ էլ կան, որոնք պնդում են, թե Քլինթոնների կլանի գահավիժմանը զուգահեռ, հնարավոր է, Թրամփը թույլատրի սերբական իրականության վերհանումը և նոր լույսի տակ ներկայացնի բոլոր նրանց, ովքեր ռամուշների միջոցով զինված ընդհարումներ հրահրեցին և նպաստեցին Հարավսլավիայի մասնատմանը:

Ինչքանով է սա ճշմարտությանը մոտ՝ չենք կարող ասել: Բայց փաստ է, որ համաձայն Սերբիայի արտգործնախարար Դաչիչի՝ Եվրոպայում մեծ ուշացումով սկսել են հասկանալ, թե ինչ մեծ սխալ են գործել՝ քլինթոնների ու օլբրայթների դուդուկի տակ պարելով: Ավելին՝ նա հայտարարել է, թե հենց եվրոպական հատուկ ծառայություններից են իրենց զգուշացրել և՛ Խարադինայի ազատ արձակման, և՛ սերբ դիվանագետների վրա հնարավոր հարձակման ու նրանց պատանդ վերցնելու մասին:

Մի խոսքով՝ այստեղ նորից լարված վիճակ է: Սերբիայի նախագահը հայտարարել է, թե պատրաստ է գնացքի փոխարեն այլևս տանկեր ուղարկել Կոսովո՝ անընդհատ ճնշվող սերբ փոքրամասնությանը պաշտպանելու նպատակով, իսկ անհրաժեշտության դեպքում՝ պատրաստ է նաև առաջինը մեկնել ճակատ …