Ազգային արխիվից հայտնաբերված բացառիկ նյութերի հիման վրա վրացի կինոգետը հեղինակելու է Բաթումի հայերի մասին պատմող գիրք

Հայաստանի ազգային արխիվում հայտնաբերվել են հազվագյուտ նյութեր 19-րդ դարի վերջերին Բաթումում ապրած հայերի մասին: «Արմենպրես»-ի հետ զրույցում այս մասին տեղեկացրեց վրացի կինոգետ Բագրատ Թավբերիձեն, ով օգտագործելու է նյութերը Բաթումի հայերի մասին պատմող նոր գրքում:  

Նրա համահեղինակած առաջին «Բաթում. պատմությունը դեմքերով» (Батуми. история в лицах) գիրքը, որի շնորհանդեսը տեղի էր ունեցել Երեւանում, պատմում է 20-րդ դարի բաթումցիների մասին:

«Գրքի աշխատանքները տեւել են շուրջ 2 տարի: Ամենեւին նպատակ չենք ունեցել գրքում ներկայացնել միայն բոլորին շատ լավ հայտնի մարդկանց: Գրքում տեղ է գտել թամադան, կոշկակարը եւ ուղղակի քաղաքի կոլորիտային դեմքերը:  Գրքում տեղ գտած մի շարք կերպարներից 38-ը հայեր են: Համահեղինակը վրացի լրագրող Էլինա Գուրգենիձեն է: Ռուսերենով լույս տեսած գիրքը 800 էջից է բաղկացած, ունի 1760 հազվագյուտ նկարներ, որոնք ներկայացնում են ինչպես քաղաքը, այնպես էլ հենց այդ մարդկանց կենցաղը: Գրքում տեղ են գտել Բաթումի բուսաբանական այգու պատմությունը,  լրագրողի՝ քաղաքի մասին երկու պատմվածք եւ այլն:   Աշխատել ենք այնպես անել, որ գիրքը կարդալուց մարդ մտովի տեղափոխվի հին ժամանակների Բաթում, որը, ցավոք, այսօր գոյություն չունի»,-ասաց գրքի համահեղինակը:

Նա տեղեկացրեց, որ այս գրքի հրատարակման հարցում մեծ աջակցություն են ունեցել տարբեր երկրներում ապրող բաթումցիները, ինչպես նաեւ մի շարք հայեր:

«Կարելի է ասել՝ այն ազգային գիրք է, քանի որ Ամերիկայում, Իսրայելում, Հունաստանում, Ռուսաստանում եւ այլ երկրներում ապրող բաթումցիների պատվերն է եղել, նրանք ցանկացել են ունենալ նման գիրք: Բայց միայն այդ ֆինանսավորումը բավարար չէր: Մեծ դեր են խաղացել հայերը, ովքեր շատ ջերմ ընդունեցին եւ կազմակերպեցին շնորհանդեսն այստեղ: Նախաձեռնության հենց սկզբից մեզ ոգեւորել եւ աջակցել են Վիրահայոց թեմի առաջնորդ, Տ. Վազգեն եպիսկոպոս Միրզախանյանը, Բաթումում Հայաստանի նախկին հյուպատոս Արամ Գրիգորյանը, ռուսաստանաբնակ գործարար եւ այլք»,-նշեց նա:

Գրքի շնորհանդեսը Բագրատ Թավբերիձեի՝ Հայաստան կատարած այցի միակ նպատակը չէ: Նա պատրաստվում է աշխատել իր երկրորդ գրքի ուղղությամբ, որին աջակցելու հարցում շահագրգռվածություն է հայտնել նաեւ Սփյուռքի նախարարությունը:

«Ազգային արխիվում շատ տվյալներ ենք գտել Բաթումի հայերի մասին: Մենք իմացել ենք, որ հայերի մասին պատմող սկզբնական աղբյուրները գնում են դեպի 1894 թվականները, սակայն բացահայտել ենք, որ 1883-84 թվականներին Բաթումում արդեն կային հայկական ուսումնարաններ»,-ներկայացրեց գրքի համահեղինակը:

Կինոգետի՝ Հայաստան գալու երրորդ նպատակը նրա պապն է, ով ազգությամբ հայ է, ծնվել է Դիլիջանում:

«Այս տարի պապիս մահվան 45-րդ տարելիցն է: Նա Դիլիջանից հետո մեկնել է Վրաստան, սովորել է Թբիլիսիի արդյունաբերական ուսումնարանում, ապա ծանոթացել վրաստանաբնակ տատիս հետ, ով նույնպես հայ է:  Պապիս բուսաբանության վերաբերյալ տարբեր աշխատանքներ ունի, որոնց հիման վրա Ռուսաստանում մի շարք այլ աշխատություններ են կառուցվել: Այժմ ես այստեղ եմ նաեւ պապիս ճանապարհով հետ գնալու համար՝ Վրաստան, ապա Հայաստան, Երեւան, շուտով կանգ եմ առնելու Դիլիջանում, որտեղ եւ նա էր ծնվել»,-եզրափակեց  Բագրատ Թավբերիձեն: