Նոր մարտահրավեր. ի՞նչ է սպասվում մեզ

1in.am / Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների նախագահ Դոնալդ Թրամփի հրամանով ամերիկյան նավատորմը հրթիռային հարվածներ է հասցրել Սիրիայի կառավարական բազաներին: Այդ բանը տեղի է ունեցել Սիրիայի զինված ընդդիմության վերահսկողության տարածքների հանդեպ կիրառված քիմիական զենքից հետո, որի համար ԱՄՆ-ը մեղադրել է Սիրիայի կառավարությանը՝ նախագահ Ասադին: Թրամփը հայտարարել էր, որ Ասադը անցել է կարմիր գիծը: Դրան հետևել են ԱՄՆ հարվածները սիրիական կառավարական զինուժին: Առայժմ դա եղել է մեկանգամյա ակտ, սակայն չի բացառվում կրկնությունը: Ռուսաստանը հայտարարել է, որ դա ագրեսիա է սուվերեն պետության նկատմամբ:

Ընդդիմության նկատմամբ քիմիական զենքի կիրառումից հետո, որ խլել է ավելի քան ութ տասնյակ խաղաղ բնակչի կյանք, ԱՄՆ-ը ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդում բանաձև է ներկայացրել Ասադի դեմ: Միաժամանակ ՄԱԿ-ում ԱՄՆ ներկայացուցիչը հայտարարել է, որ անհրաժեշտության դեպքում ԱՄՆ-ը կգործի միայնակ: ԱՄՆ-ը փաստորեն նաև ցույց է տվել այդ գործողությունները կատարելու կամք՝ հասցնելով հարվածներ Ասադի զորքին, որին մեղադրում է քիմիական զենքի կիրառման համար:

Իրավիճակը Սիրիայում փաստորեն հայտնվել է լիովին նոր զարգացումների շեմին, եթե չասենք, որ անցել է այդ շեմը: ԱՄՆ-ը փաստորեն առաջին անգամ ուղիղ հարվածներ է հասցնում սիրիական զորքին: Այդ զորքը, ինչպես հայտնի է, վայելում է Ռուսաստանի ռազմական և քաղաքական աջակցությունը: Ի՞նչ է անելու Ռուսաստանը, կգնա՞ դիմակայության խորացման, թե՞ կնահանջի: Բարաք Օբամայի նախագահության շրջանում ԱՄՆ-ը գործնականում խուսափեց ռուսական աջակցության տիրույթների նկատմամբ ուղիղ ռազմական գործողությունից: Թրամփը փաստորեն կատարում է իրավիճակը էապես փոխող քայլ: Կունենա՞ շարունակություն այդ քայլը, թե՞ ոչ:

Առաջիկա օրերին սպասվում է ԱՄՆ պետքարտուղար Ռեքս Թիլերսոնի այցը Մոսկվա: Դեռ հայտնի չէ՝ այցը կայանալո՞ւ է, թե՞ կչեղարկվի սիրիական զարգացումների պատճառով: Բացառված չէ, որ Թիլերսոնի՝ Մոսկվա այցից առաջ ԱՄՆ-ը պարզապես իր մտադրությունների և դիրքերի կոշտությունն է ցույց տալիս Մոսկվային: Այսպես թե այնպես՝ իրավիճակը Սիրիայում մտնում է հակամարտության թեժացման նոր ալիքի մեջ, ինչը, բնականաբար, մարտահրավեր է նաև Սիրիայում մնացած հայությանը:

Հալեպի, այսպես ասած, ազատագրումից հետո թվում էր, որ հայության գլխին կանգնած մահաբեր վտանգները հանդարտվել են, որոշակիորեն անցել: Եթե լարվածությունը մտնի նոր բախումային փուլ, ապա առաջանում են հարցեր՝ կապված սիրիահայության անվտանգության նոր սպառնալիքների հետ: Դրանից բացի, Սիրիայում հակամարտության թեժացումը անկասկած իր ազդեցությունը կթողնի ընդհանրապես միջազգային իրավիճակի վրա, այդ թվում նաև՝ կովկասյան տարածաշրջանում: Եվ այստեղ նույնպես առաջանում են ռիսկեր, թե այդ հողի վրա ռուս-ամերիկյան հարաբերության լարվածությունն արդյո՞ք կարող է որոշակի ճգնաժամ առաջացնել Ղարաբաղյան խնդրի միջնորդական ջանքում, ինչն էլ իր հերթին կարող է հանգեցնել Ադրբեջանի մոտ իրավիճակից օգտվելու որոշակի պատրանքների:

Իհարկե, քիչ հավանական է, որ միջազգային խոշոր դերակատարները միմյանց խառնեն տարբեր խնդիրները և առաջնորդվեն էմոցիաներով, բայց, այդուհանդերձ, տարածաշրջանը լայն իմաստով թևակոխում է լարվածության նոր փուլ, և դա նշանակում է, որ Հայաստանից պահանջվում է կրկնապատկել զգոնությունը մարտահրավերների դիմակայության և մանրադրամի չվերածվելու համար՝ նկատի ունենալով, որ սիրիական հարցում առանցքային գծերից էր նաև ռուս-թուրքական գործընթացը, և Սիրիայում զարգացումները չեն կարող առնչություն և ազդեցություն չունենալ այդ մասով, իսկ ռուս-թուրքական գործընթացում էլ չի կարող չլինել հայկական մաս:

Միով բանիվ, մենք կարծես թե մտնում ենք «տուրբուլենտության» մի գոտի, որտեղ անհրաժեշտ է կապել ամրագոտիներն ու լարել ջանքերը՝ այն առանց կորստի հաղթահարելու համար: