Վիկտոր Շենդերովիչ. «Գրելը թմրանյութից էլ ավելի մեծ հաճույք է պատճառում, չնայած, որ ես երբեք այն չեմ փորձել». «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Օրերս Հայաստան էր այցելել ռուս գրող, երգիծաբան, հեռուստա– և ռադիոհաղորդավար, սցենարիստ, հրապարակախոս ու լրագրող Վիկտոր Շենդերովիչը: Վերջինս մի քանի օր շարունակ հանդիպումներ է անցկացրել Երևանի «Փոքր թատրոնում» լրագրողների և տարբեր անձանց հետ: Հանդիպումներից մեկին ներկա է եղել նաև մեր թղթակիցը, ով «Փաստի» ընթերցողին է ներկայացնում ռուս ազատական մտածողության առաջադեմներից մեկի մտքի պատառիկներից:

«Ինձ երբեմն սխալ ներկայացնում են որպես քաղաքական ու հասարակական գործիչ: Ես դրանից վեր եմ ցատկում: Ես իհարկե քաղաքական գործիչ չեմ: Քաղաքական գործիչը նա է, ով որևէ կերպ փորձում է լինել իշխանության մեջ: Դրանք կլինեն բարի, թե շահամոլ նպատակներ՝ այլ հարց է: Ես իշխանությանը հետևում եմ, գրանցում նրա ասածները»:

«...Ես շատ եմ խոսում Պուտինի մասին: Ես անընդհատ տարբեր պատճառներով արձագանքում եմ: Դա իմ՝ հրապարակախոսի աշխատանքն է, պարտականությունը, և շատ մարդիկ անկեղծ մտածում են, որ ինձ հաց չտաս, այլ միայն թողնես Պուտինի մասին խոսեմ: Մի անգամ փողոցում մոտենում է ինձ մի մարդ, ձեռքիցս բռնում ու սկսում Պուտինի մասին խոսել՝ համոզված լինելով, որ դա ինձ հաճույք է պատճառում»:

«...Ներքին զգացողությամբ ես գրող եմ, և դա այն է, ինչ ինձ ուրախություն է պարգևում, դա այն է, ինչ ես սիրում եմ իմ մեջ, այն, ինչով ես սիրում եմ զբաղվել: Ես թմրանյութ չեմ օգտագործել երբևէ, բայց կարծում եմ, որ դա անհամեմատելի է ցանկացած թմրանյութի հետ: Դա մի այնպիսի զգացողություն է, որը դու փնտրում ես, ուզում ես ավելացնել չափաբաժինը, սպասում ես, որ այն քեզ կբերեն ու դու մի բան կգրես»:

«Գրել ես սկսել եմ բանակից վերադառնալուց հետո: Իմ ծառայության անցնելու տարիներին բանակում կարգուկանոն չկար, ինչպես և չկար սնունդ: Ես պայքարում էի կյանքի համար: Ես վերադարձա կենդանի, բայց վնասված հոգեկան աշխարհով ու դեպրեսիայով: Երիտասարդ տարիներին զբաղվել եմ Տաբակովսկու անվան թատերական ստուդիայում: 9–րդ դասարանից Տաբակովսկու թատերական ինստիտուտն էի հաճախում: Ես մտածում էի, թե պիտի զբաղվեմ թատրոնով, ռեժիսուրայով: Մենք ապրում էինք հրաշալի միջավայրում. Ռայկին, Տաբակով, Վիսոցկի, Օկուջավա... այնուհետև աֆղանական պատերազմ, փակվում է ստուդիան, ու թատրոնից հետո ինձ Անդրբայկալյան ռազմական օկրուգ ուղարկեցին, որտեղ ես բախվեցի իրականության հետ: Հարվածը շատ ուժեղ էր: Ես ընկա մեկ այլ մոլորակ: Ես՝ 22–ամյա շարքային, իմ վերադասը՝ 19–ամյա ավագ սերժանտ, ով անկեղծ համոզված էր, թե ես իրեն ձեռ եմ առնում և ցանկանում եմ նվաստացնել: Իսկ ես չգիտեի՝ ինչպես իրեն դիմել, ես չէի տարբերում ուսադիրները: Ես հեշտությամբ տարբերում էի Օստրովսկուն Շեքսպիրից, Բախին՝ Գլինկայից, բայց չէի կարողանում տարբերել ավագին ավագ սերժանտից: Ասում էր ինձ՝ ты бурый (գորշ) что ли?: Ես չգիտեի, թե դա ինչ է նշանակում: Ես գիտեի միայն գորշ արջին, գիտեի, որ այդպիսի գույն կա, իսկ դա պարզվում էր՝ նշանակում է լկտիացած: Ես պատասխանում էի, թե չգիտեմ ու հարցնում էի՝ իսկ Դուք ի՞նչ նկատի ունեք: Նա երևի ուզում էր ինձ սպանել, բայց դրա իրավունքը չուներ: Այդպիսին էր իմ ծառայողական տարիների կյանքը:

Բանակից ես վերադարձա այն ներքին համոզմամբ, որ ես գրող եմ, որովհետև ես վերադարձա տպավորությունների հարուստ պաշարով: Ինձ մոտ լրիվ մանկական, ռոմանտիկ տպավորություն էր, թե այն ամենը, ինչ ես տեսել եմ ուղղակի ունիկալ են, կարծես թե ոչ ոք բացի ինձնից նման բաներ չի տեսել, ու ես պիտի գրեմ այդ մասին»:

«Մարդկանց հեռուստաեթերից այնպես են համեմում, որ այն ինչ լսում է, նույնությամբ կրկնում է՝ հաստատապես համոզված լինելով, որ դա իր միտքն է: Սակայն պետք է վստահել սեփական զգացողություններին: Դեռ 70–ական թվականներին մի հետաքրքիր ներկայացում եմ դիտել: Մի մարդ էր կանգնած բեմում՝ ձեռքին դեղին պլաստմասսայե կտոր: Մեկ ուրիշը մոտենում է ու ասում է, թե այն կանաչ է: Հետո այլ մարդիկ էլ են մոտենում ու բոլորն ասում են, թե կանաչ է: Երբ գնում են, ասում է՝ իսկապես կանաչ է: Սա համաշխարհային է, միայն մեկ շտկումով՝ ազատ հասարակության մեջ նույնպես մարդուն համեմում են»:

Շարունակությունը` «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում