Էրդողանին ոչ թե ստորակետ, այլ վերջակետ է անհրաժեշտ

ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ 17 Մայիս, 2017 21:04

Հավանաբար, Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Էրդողանը գոհ է պեկինյան «Մետաքսե ճանապարհ» համաժողովի ընթացքում՝ Ռուսաստանի և Չինաստանի նախագահների հետ հանդիպումից (ի դեպ, մայիսի 14–15 կայացած համաժողովի նպատակը Արևմուտք–Արևելք առևտրային, էներգետիկ, տրանսպորտային կապերի զարգացումն է, և դրան տասնյակ երկրների ու միջազգային կազմակերպությունների հարյուրավոր ներկայացուցիչներ, ՄԱԿ–ի Գլխավոր քարտուղարը, Արժույթի միջազգային հիմնադրամի, Համաշխարհային բանկի ղեկավարներն էին մասնակցում):

Հակառակ դեպքում, Չինաստանից ուղիղ ԱՄՆ պլանավորած այցից առաջ, մամլո ասուլիս չէր տա՝ հայտարարելով, թե իր երկրին այլևս ստորակետները չեն հետաքրքրում, և, որ՝ ԱՄՆ մեկնելու նպատակը կուտակված հարցերին վերջակետ դնելն է: Էրդողանը, սովորության համաձայն, կոշտ ուղերձներ է հղել Սպիտակ տուն՝ նշելով, թե չնայած հասկանում է, որ Թրամփի ընտրությունից հետո ԱՄՆ–ն դեռ գտնվում է անցումային շրջանում, սակայն, Վաշինգտոնին կոչ է անում երկկողմ հարաբերություններում ավելի զգուշավոր լինել՝ չեղարկելով Սիրիայի քրդական ջոկատներին զենք տրամադրելու որոշումը և բավարարելով ԱՄՆ–ում բնակվող կրոնական գործիչ Ֆեթուլլահ Գյուլենին իրենց արտահանձնելու հարցը: Ավելին՝ Էրդողանը դարձյալ ակնարկել է, թե ԱՄՆ–ն է կանգնած Թուրքիայում ձախողված զինվորական հեղաշրջման փորձի հետևում և համոզում է հայտնել, որ իր այցելությունն այս անգամ անկյունաքարային է դառնալու:

Թուրքիայի նոր սուլթանն, ինչպես տեսնում ենք, բավական ինքնավստահ է, և հիմա բոլորն են փորձում հասկանալ, թե վերջին տարիներին, կարծես, Թուրքիայի շահերին ընդդիմացող ԱՄՆ–ն ինչու է հանկարծ մեկեն փափկել և, բանի տեղ չդնելով կոպտությունը, փորձում է սիրաշահել Էրդողանին: Պենտագոնի ղեկավար Ջեյմս Մատիսն, օրինակ, չսպասելով անգամ Թրամփ–Էրդողան հանդիպմանը, Լոնդոնում հանդիպել է Թուրքիայի վարչապետ Բինալի Յըլդըրիմին և վերահաստատել Թուրքիային պաշտպանելու՝ Վաշինգտոնի հանձնառությունը: Մի բան, որ այս պահին Թուրքիայում ընկալվել է որպես ցանկալի խնդիրներին հասնելու վկայություն: Իսկ թե որոնք են դրանք, թուրքական Yeni Safak հանդեսն է ձևակերպել:

Ըստ այդմ՝

• Էրդողանը Թրամփից կպահանջի հանել սիրիական Մանբիջից Քրդական դեմոկրատական խորհրդի (PYD) և Քրդական ինքնապաշտպանական ջոկատների (YPG) զինյալներին՝ նրանց փոխարեն տեղավորելով զինված ընդդիմության Սիրիական ազատ բանակը, որը վերահսկվում է Թուրքիայի կողմից: Եթե դա պատահի, Եփրատից մինչև արևմուտք, քրդական երազանքներին մեծ հարված կհասցվի:

• Էրդողանը կպահանջի, որպեսզի Թուրքիայում ահաբեկչական ճանաչված Քրդական աշխատավորական կուսակցությունը նաև ԱՄՆ ջանքերով խզի կապերը PYD–ի հետ՝ դադարեցնելով օժանդակություն ցուցաբերել նրան: Ավելին՝ Թրամփը պիտի երաշխիքներ տրամադրի, որ ոչ միայն կչեղարկի Սիրիայի դեմոկրատական ուժերին զինելու որոշումը, այլև ամեն բան կանի, որպեսզի Ռաքքան ազատագրելու համար տրամադրված զենքը Թուրքիայի քրդերի ձեռքը չընկնի: Նաև պիտի խոստանան, որ ԴԱԻՇ–ի բնաջնջումից հետո առաջացած նոր իրավիճակում, Սիրիայում քրդական անկախ պետության ձևավորման խոսակցությանը զուգահեռ, հիմա էլ ՔԱԿ–ի կողմից անկախ պետություն ունենալու երազանքի մասին չեն Էրդողանին տեղեկացնի:

Ինչ կպատասխանի այս ամենին Թրամփը՝ դժվար է ասել: Բայց PYD ղեկավար Սալիհ Մուսլիմը, ճիշտ Էրդողանի ասուլիսից հետո, Ամերիկայի ձայն ռադիոկայանով հայտարարեց, թե PYDն սոսկ սիրիական Քուրդիստանի՝ Ռոժանայի պաշտպանիչ ուժն է, գուցե նաև՝ ապագա քաղաքական կորիզ, որի շուրջ սիրիական դեմոկրատական այլ ուժեր էլ կարող են համախմբվել: Բայց Քրդական աշխատավորական կուսակցությունն այլ է՝ նրանք այլ մեթոդներ ունեն, և Սիրիայի քրդերի զենքը երբեք նրանց ձեռքում չի հայտնվի՝ ասել է Մուսլիմը: Վերջինիս հայտարարություններին Թուրքիայում կասկածով են նայում՝ մտածելով, որ եթե ԱՄՆ–ն հերթական անգամ խաբի Էրդողանին, չի կարող այլևս մեղադրել հանկարծակի ու մի գիշերում հասցված հարվածի համար: Ինչպիսի հարված և որտեղ՝ չի մանրամասնվում:

Գոհար Սիմոնյան