«Թուրք սպաներին գաղափարապես «սնում» է նեոեվրազիստ Ալեքսանդր Դուգինը»

ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ 6 Հունիս, 2017 22:11

Շատ փորձագետների կարծիքով, Թուրքիայի ու ԵՄ միջև ներկա լարված հարաբերություններն աննախադեպ են վերջին 30 տարվա համար: ԵՄ–ն որոշել է արգելափակել այն նախագծերի ֆինանսավորումը, որոնք ուղղված են ԵՄ–ին Թուրքիայի հետագա ինտեգրմանը, հրաժարվել է Թուրքիայի քաղաքացիներին տրամադրել առանց վիզայի ռեժիմ, սկսել է Անկարային սուր քննադատության ենթարկել մարդու իրավունքների ու խոսքի ազատության հարցերում: Իր հերթին Թուրքիան լարված հարաբերություններ ունի ԵՄ գլխավոր երկիր Գերմանիայի, նաև եվրոպական մի շարք այլ երկրների հետ:

Գերմանիայի հետ գլխավոր խնդիրն այս պահին «Ինջիրլիքի» ավիաբազան է: Երեկ Գերմանիայի արտգործնախարար Զիգմար Գաբրիելը մեկնել էր Թուրքիա՝ կարգավորելու հարցը, սակայն չի հաջողել: Չավուշօղլուի հետ հանդիպումից հետո հայտնի է դարձել, որ Անկարան դեռևս համաձայն չէ թույլատրել գերմանացի պատգամավորներին այցելել ավիաբազա: Դրանից հետո Գաբրիելը հայտարարել է, որ Գերմանիան իր զորախումբը դուրս է բերում «Ինջերլիքից»: «Մեզ այլ բան չի մնում»,– ասել է նա: Ավելին, Թուրքիայի վարչապետը հրաժարվել էր ընդունել Գաբրիելին՝ մատնանշելով աշխատանքային չափից ավելի խիտ գրաֆիկը: Գաբրիելից առաջ ՆԱՏՕ–ի գագաթաժողովում Անգելա Մերկելն այդ հարցով զրուցել էր Էրդողանի հետ, բայց կրկին ստացել էր բացասական պատասխան:

Գաբրիելի՝ Թուրքիա այցից առաջ Մերկելը հայտարարել էր, որ եթե արտգործնախարարին չհաջողվի հարցը կարգավորել, ապա «Բունդեսթագի առաջիկա լիագումար նիստերից մեկի ժամանակ որոշում կկայացվի հետագա քայլերի մասին»: Իսկ այդ հետագա քայլը, ըստ ամենայնի, կլինի ավիաբազան Հորդանան տեղափոխելը: Գերմանիայի պաշտպանության նախարարն այդ հարցը թագավորության հետ արդեն կարգավորել է:

Իսկ «Ինջիրլիք» ավիաբազայի հետ կապված խնդիրներն սկսվել են դեռ 2016–ի հունիսին: Այն բանից հետո, երբ Գերմանիայի Բունդեսթագն ընդունեց Հայոց ցեղասպանության մասին հայտնի բանաձևը: Թուրքիան դա դիտեց որպես դավաճանական քայլ: Այն ժամանակ վարչապետ Յըլդըրիմը հայտարարեց, որ «Թուրքիան կգտնի համարժեք պատասխան, բայց Գերմանիայի հետ հարաբերությունները խաղաքարտի վրա չի դնի»: Ու գտավ: Թուրքական կառավարությունն արգելեց գերմանացի պատգամավորներին այցելել «Ինջիրլիք», որտեղ գտնվում է 260 գերմանացի զինծառայող: Խնդիրն էլ ավելի խորացավ 2016 թ. հուլիսի 15–ի հեղաշրջման փորձից հետո: Էրդողանի նախաձեռնած գործողություններին ու բռնաճնշումներին Գերմանիան դեմ արտահայտվեց՝ սուր քննադատության ենթարկելով Թուրքիայի իշխանություններին: Ինչպես գրում է «Deutsche Welle»–ն՝ դրանից հետո ավիաբազա այցելելու արգելանքները հաջորդեցին միմյանց:

Գերմանական մամուլն ավելի ու ավելի շատ է գրում Եվրոպայի ու Թուրքիայի միջև հարաբերությունների լարվածության աճի մասին: Ընդ որում, Frankfurter Allgemeine–ն գրել է, որ խնդիրը ոչ միայն Անկարայի արտաքին քաղաքական վերակողմնորոշումն է, այլ զտումները թուրքական բանակում. «Արևմտամետ՝ տրանսատլանտյան գործընկերության կողմնակից սպաների տեղերն զբաղեցնում են «եվրասիական խմբի» կողմնակիցները, ովքեր դեմ են Արևմուտքին և սերտ կապեր են պահպանում, մասնավորապես, ռուս իգեոլոգ, նեոեվրազիստ Ալեքսանդր Դուգինի հետ» (սա այն նույն տխրահռչակ Դուգինն է, ում հետ հանդիպումից հետո Մոլդովան իր երկրից արտաքսել էր ՌԴ դեսպանատան 5 աշխատակցի և ով վերջերս Բաքվում հայտարարել էր, որ Հայաստանը պետք է Ադրբեջանին վերադարձնի բոլոր 7 շրջանները,– խմբ.):

Գերմանացի փորձագետները նշում են նաև, որ Անկարայի հետ Բեռլինի կոնֆլիկտը ծանր է նստում նաև ՆԱՏՕ–ի վրա: Ի վերջո, «Ինջիրլիքի» ավիաբազան տարածաշրջանում ՆԱՏՕ–ի գլխավոր ռազմաբազաներից է, որի գործողություններին կոալիցիոն ուժերի շրջանակներում մասնակցում է նաև գերմանական զինուժը:

Այս պահին իրենց էությամբ նույնական երկու կոնֆլիկտ կա ՆԱՏՕ–ի ներսում՝ Թուրքիա–Գերմանիա՝ կապված ավիաբազայի հետ և Թուրքիա–ԱՄՆ՝ կապված Սիրիայում քուրդ զինյալների հետ: Սրան հավելենք նաև այն, որ վերջերս էլ Էրդողանը կոչ էր արել Ավստրիան բացառել ՆԱՏՕ գործընկերային բոլոր ծրագրերից, քանի որ Վիեննան հանդես է եկել Անկարայի հետ ԵՄ անդամակցության բանակցությունները դադարեցնելու օգտին: Այս խնդիրներն ստվերում են 2018 թ. ՆԱՏՕ–ի հաջորդ գագաթաժողովի կազմակերպման աշխատանքները: Էրդողանը դաշնակիցներին հրավիրել էր Անկարա, բայց Գերմանիան, Ֆրանսիան, Հոլանդիան ու Դանիան դեմ էին եղել այդ առաջարկին ու կողմ արտահայտվել գագաթաժողովը Բրյուսելում անցկացնելուն: Նրանց աջակցություն էին հայտնել դաշինիքի 18 անդամներ: Այս հարցի վերջնական և ֆորմալ որոշումը կկայացվի այս ամիս՝ ՆԱՏՕ անդամ երկրների պաշտպանության նախարարների հանդիպման ժամանակ:

Արփի Սահակյան