Իրանի ահաբեկչության հետևում դժվար է ԴԱԻՇ–ին տեսնել

ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ 9 Հունիս, 2017 22:02

Երեկ ուշ երեկոյան պարզ դարձավ, որ Իրանում Իմամ Խոմեյնիի և Իսլամական խորհրդարանի վրա իրականացված ահաբեկչական հարձակման հետևանքով զոհվել են 17, վիրավորվել` 39 իրանցիներ: Եվ նայած ահաբեկչության պատասխանատվությունն իր վրա էր վերցրել ԴԱԻՇ ահաբեկչական խմբավորումը, Իրանի Իսլամական հեղափոխության պահակազորն իր պաշտոնական հայտարարության մեջ Սաուդյան Արաբիային մեղադրեց պատահածում: Պակասն էլ լրացրեց Իրանի անվտանգության նախարար Մահմուդ Ալավին, որը լրագրողներին տված հարցազրույցում պարզաբանեց, թե շատ շուտով կհրապարակվեն ահաբեկչական գործակալների լուսանկարներն ու տվյալները՝ հավելելով, թե արդեն իսկ մի խումբ անձինք են գործով ձերբակալվել: «Սա հակաիրանական առաջին ահաբեկչական նախագիծը չէր. վերջին մեկ–երկու տարվա ընթացքում մենք ավելի քան հարյուր ահաբեկչական գործողություն ենք չեզոքացրել՝ նախքան դրանց գործադրվելը»,– հայտարարեց նախարարը՝ այդկերպ ժխտելով այն տեսակետը, թե Իրանը դադարել է ահաբեկչությունները կանխարգելող երկիր լինել:

Իսկ ո՞վ կարող էր այս ամենի թիկունքում լինել՝ կհարցնեք: Ուղիղն ասած՝ դեռ շատ բան պարզ չէ, բայց ակնհայտ է, որ 2010–ի դեկտեմբերի 15–ից ի վեր՝ սա երկրորդ խոշոր ահաբեկչությունն էր մեր հարևան երկրում: Այն ժամանակ Սիստան և Բելուջիստանի Չեխբեխար քաղաքում իրականացված ահաբեկչության արդյունքում 39 մարդ էին զոհվել, և պատասխանատվությունը սունիական Ջունդալլա անջատողական կազմակերպությունն էր ստանձնել, որի հետ կապված՝ վերջերս շատ է խոսվում սաուդա–ամերիկյան շփումների ու ֆինանսավորման մասին: Հետևաբար, շատ հնարավոր է, Իրանի ղեկավարությունը հենց այս կազմակերպությանը նկատի ունի՝ գործին առնչվող գործակալներ ասելով: Մյուս կողմից էլ՝ Ջունդալլան Իրանի տարածքում գործող միակ ծայրահեղական խմբավորումը չէ: 1989–ից սկսած՝ Իրանում իր ահաբեկչական ակտերով հայտնի է նաև ձախ իսլամիստների Իրանական ժողովրդի մոջահեդների կազմակերպությունը կամ Մոջահեդին– է Խալը, որի աջակցելում Իրանը Իսրայելին ու ԱՄՆ–ին է մշտապես մեղադրել, և առանձին փաստեր իսկապես էլ այդ մասին են վկայում (իրանական աղբյուրներից վերանանք. ամերիկյան Foreign Policy–ն 2012–ին գրեց, թե Իսրայելի Մոսադը փորձել է հավաքագրել այս խմբավորման անդամներին՝ Իրանում հեղաշրջում կազմակերպելու նպատակով, ինչն այդ ժամանակ որևէ մեկի կողմից չհերքվեց, իսկ դրանից անմիջապես հետո ԱՄՆ պետդեպարտամենտը հանեց նրան ահաբեկիչների ցանկից, ինչից հետո ԿՀՎ նախկին սպա Ռոբերտ Բերը խոստովանեց ԱՄՆ–մոջահեդներ կապի մասին): Եվ քանի որ վերջերս Washington Post թերթն էլ իր հերթին գրեց, թե 2016–ին ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի մտերիմ ընկեր, Ներկայացուցիչների պալատի էքս–խոսնակ Նյուտ Գինգրիչն է հանդիպել ու սրանց հետ քննարկել Իրանում իշխանափոխության կազմակերպման հեռանկարները, չի բացառվում, որ իրականում ԴԱԻՇը սոսկ գլուխ է գովել, և կատարվածի հետևում ներսի մոջահեդները կանգնած լինեն, կամ նույնիսկ պակիստանյան ծագմամբ գրոհայինների Ջայշ–ալ Ադլ խմբավորումը, որին հստակորեն Սաուդյան Արաբիան է հովանավորում Սիստան–Բելուջիստանում:

Ճիշտ է՝ Իրանում այլ խմբավորումներ էլ կան, այդ թվում՝ քրդական ՓԵԺԱԿ–ը, բայց եթե Իրանի հետախուզությունը խոսում է սաուդիների առնչության մասին, իսկ մամուլը հիշատակում է նախօրեին Արաբիայի ԱԳ նախարարի ելույթը, որում նա կոչ արեց պատժել Իրանին, ուրեմն, անկրակ ծուխ չի լինում: Ի վերջո, նույն ԴԱԻՇ–ը դեռ 2015–ին էր Իրանի Խորասանի վիլայեթն իսլամական պետության մաս հռչակել, բայց Խորասանը ցայսօր իր տեղում է, և արդեն վեց տարի տևող սիրիական պատերազմին զուգընթաց, որին նաև Իրանն է ներգրավված, ԴԱԻՇ–ն Իրանում այդպես էլ չկարողացավ որևէ խոշոր ահաբեկություն հեղինակել, իսկ դրա իրանյան ղեկավար Աբու Աիշա ալ–Քուրդին, իրական անունով՝ Ֆադել Բադրը, Քերմանշահ նահանգում մի շաբաթ միայն կարողացավ հանգիստ կյանք վարել. հետախուզությունը նրան շատ արագ ու հեշտությամբ չեզոքացրեց:

Գոհար Սիմոնյան