Էսկալացիա Սիրիա–Իսրայել սահմանին

ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ 27 Հունիս, 2017 15:01

Սիրիայի քաղաքացիական պատերազմի բռնկման առաջին իսկ օրվանից Իսրայելը, առիթից օգտվելով, մշտապես ռմբակոծել է այդ երկիրը՝ հարվածները պայմանավորելով հակաահաբեկչական պայքարի ծավալմամբ: Կրեմլի հետ ինտենսիվ շփումներից հետո, սակայն, դրանք վերջին շրջանում զգալիորեն քչացել էին: Համեմատության համար նշենք, որ եթե, օրինակ, 2016–ի հունվար–օգոստոս ամիսներին Սիրիայի կառավարական ուժերին ՑԱԽԱԼ–ը հասցրել էր մոտ 21 հարված, 2017–ին այդ թիվը չի գերազանցել մեկ տասնյակը: Չնայած՝ փաստվող տեղեկություններին, որ Իսրայելը հաճախ է իր սահմանի մոտ պաշտպանության տակ առնում ջիհադիստներին և նույնիսկ անվճար բուժօգնություն տրամադրում նրանց: ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի՝ տարածաշրջան այցելությունից և Հերցլի համաժողովից հետո, սակայն, սիրիական սահմանի մոտ լարումն զգալիորեն ավելացավ, իսկ հանգստյան օրերին հասավ բարձրակետին: Շաբաթ օրը հայտնի դարձավ, որ ՑԱԽԱԼ–ի կործանիչները թիրախավորել են Գոլանի բարձունքներն ու Ղանիթարա նահանգի՝ սիրիական բանակի ռազմական օբյեկտները: Ընդ որում՝ հարվածը ուղղվել է ոչ թե Իսրայելից, այլ անմիջապես Սիրիայի տարածքից, և, ՑԱԽԱԼ–ի ներկայացմամբ, իբր՝ Սիրիայի տարածքից արձակված արկերի պատճառով:

Դեռ մի կողմ թողնենք փաստը, որ Գոլանի բարձունքները նույնպես Սիրիայի՝ ՄԱԿ–ում ճանաչված տարածքն է, և Իսրայելը փաստացի օկուպացրել է այն՝ այժմ էլ կրկնակի խախտելով այդ երկրի սուվերենությունը: Խնդիր է և այն, որ ՑԱԽԱԼ–ի տևական լռության պայմաններում իսրայելական մամուլը նենգափոխեց իրականությունը՝ գրելով, թե իրենք հարվածել են ոչ թե կառավարական ուժերին, այլ Ջեբհաթ Ֆաթհ աշ–Շամ ահաբեկչական ճակատի գրոհայիններին: Որքան էլ զարմանալի հնչի, վարկածը «Ռիա նովոստիում» նաև ՌԴ Պնախարարության անանուն աղբյուրը հաստատեց (իբր՝ սա առաջին անգամը չէ, որ ահաբեկիչները սադրելով կրակում են, իսկ Իսրայելն էլ պատասխանում է նրանց՝ այդկերպ հենց ահաբեկիչներին պատժելով...): Մինչդեռ այլ աղբյուրներ, այդ թվում՝ արաբական աշխարհի հակասիրիական մեդիայից, բոլորովին ուրիշ պատկեր էին վեր հանում, ըստ որի հարվածը հասցվել է այն բանից հետո, երբ Սիրիայի կառավարական ուժերի և ջիհադիստների բախումը վերոնշյալ տարածքներում սպառնացել է տխուր ավարտ ունենալ վերջիններիս համար:

Ստացվում է ՑԱԽԱԼ–ն օգնության է հասել ահաբեկիչներին: Հակառակ պարագայում ինչպե՞ս բացատրել սիրիական բանակի տանկերի և զինվորների կորուստները: Ի՞նչ է, նրանք Անն–Նուսրայի ճամբարներո՞ւմ էին տաքուկ–տաքուկ տեղավորված: Կամ, եթե նույնիսկ ընդունենք, որ առաջին հարվածը սխալմամբ էր ուղղված սիրիական բանակին, ի՞նչ ասել կեսօրից հետո՝ 18:30–ին Ալ–Կունեյտրայում հասցված հարվածների մասին, որոնց զոհը դարձավ նաև բանակի ավտոշարասյունը: Փաստ, որը ոչ մի կերպ չէր կարելի թաքցնել, և ինչի առիթով իսրայելա–ռուսական մամուլի առանձին ներկայացուցիչներ բավական ծիծաղելի վիճակի մեջ հայտնվեցին այն բանից հետո, երբ ՑԱԽԱԼ–ի մամլո ծառայությունը պաշտոնապես հաստատեց, որ Գոլանում թիրախավորել է Սիրիայի պաշտոնական բանակի հրետանային դիրքերն ու տանկերը, որոնք, իբր, վտանգ են ներկայացրել Իսրայելի համար, իսկ Ալ–Կունեյտրայում, հրետանային դիրքերից բացի, թիրախավորվել է զենք ու զինամթերք տեղափոխող բեռնատար:

Ի դեպ, կառավարության նիստի ընթացքում, պատահածին անդրադարձել է նաև Իսրայելի վարչապետ Բենիամին Նեթանյահուն՝ հայտարարելով, թե Իսրայելը չի հանդուրժի նույնիսկ պատահական կրակոց և ուժգնորեն կարձագանքի թշնամիներին: Այնպես որ, իրավիճակը պարզ է. Սիրիան հայտնվել է միաժամանակ զինյալ ընդդիմության գրոհայինների, ջիհադիստների, թշնամաբար տրամադրված արաբական երկրների, Թուրքիայի, Իսրայելի կոալիցիայի թիրախում, և երկիրը մասնատելու հարցում լուրջ համաձայնություն կա կողմերի միջև: Ընդունված է ասել, թե Ռուսաստանը, Իրանի հետ միասին, հակազդում է սրան: Բայց հետաքրքիր մի պահի մեջտեղ է գալիս «լակմուսի թուղթ» Իսրայելը, և դեռ պիտի պարզվի՝ որքանո՞վ է, իբր, միջադեպերից խուսափելու նպատակով՝ Իսրայելի հետ իր հարվածները մշտապես համաձայնեցնող Կրեմլն անկեղծ իր նպատակներում:

Գոհար Սիմոնյան