Արտահանողների համար ծիրանի սպառման հնարավորություններին խոչընդոտելը կարող է ստեղծել նմանատիպ իրավիճակ նաև մյուս ապրանքատեսակների դեպքում. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Նախորդ շաբաթ «Ելք» խմբակցության Երևանի ավագանու անդամ Արայիկ Հարությունյանը և պատգամավոր Լենա Նազարյանը ահազանգել էին այն մասին, որ «Սպայկա» ընկերությունը Ռուսաստանի Կրասնոդար քաղաքի մեծ շուկայում ծիրանի մատակարարման մենաշնորհ ունի և այլ հայկական արտահանող ընկերություններ այդ շուկայում չեն կարողանում իրացնել իրենց ծիրանը:

Երեկ արդեն Արայիկ Հարությունյանը մեկ այլ գրառում էր արել, որում մասնավորապես ասվում էր, որ խնդրի հետ կապված արձագանքել է նաև ԱԺ ՀՀԿ խմբակցության պատգամավոր Սամվել Ֆարմանյանը, ով առաջարկել էր վերջինիս միասին այցելել «Սպայկա» և հասկանալ, թե բանն ինչումն է:

Ըստ Արայիկ Հարությունյանի՝ Գյուղնախարարությունը և ՌԴ–ում ՀՀ առևտրային ներկայացուցչությունը չեն հերքում, որ խնդիր կա և, որ բացի «Սպայկայից», Կրասնոդարի ամենամեծ շուկան` «Ռոզա Վետռովը» փակ է Հայաստանից ծիրան արտահանողների համար: Միաժամանակ նրանց համար փակ է նաև «Լենին խուտոր» երկրորդ մեծ շուկան:

«Այս իրավիճակում մեր փոքր արտահանողները կրում են ֆինանսական զրկանքներ: Պատկերացնելու համար իրավիճակը, նշեմ, որ այդ երկու շուկաները տարածաշրջանում յուրօրինակ հաբի դեր ունեն` ապրանքը կուտակվում է այստեղ, հետո ցրվում ՌԴ հարավով մեկ: Այստեղ մի քանի տոննա ապրանքը կարող է 10 րոպեում, միջինը մի քանի ժամում սպառվել, ինչը շատ ձեռնտու է արտահանողներին: Հիմա փոքր արտահանողները ստիպված են լրացուցիչ ժամանակ, ռեսուրս, գումար վատնել տասնյակ կիլոմետրեր կտրել, գնալ այլ քաղաքներ ու գյուղեր, ու այստեղ օրերով սպառել իրենց ծիրանը` սրանից բխող բոլոր բացասական հետևանքներով»,– գրել էր ավագանու անդամն իր էջում:

Այս գրառմանը հետևել էր Սամվել Ֆարմանյանի պատասխանն առ այն, որ «Ելք»–ի իր գործընկերները խորությամբ չեն ընկալել խնդրի նրբությունը և չեն տրամադրում խնդիր ունեցող արտահանողների կոնտակտային տվյալները: «Սիրելի՛ գործարար, ում ծիրանը չի իրացվել, դիմե՛ք հենց հիմա «Սպայկա», իրենք կօգնեն հենց հիմա այդ հարցը լուծել։ Դուք հաստատ որոշ գործիչներից շուտ կընկալեք խնդիրը, և հաստատ գոհ կլինեք. այդ մասին ինձ այսօր բացատրեց իրենց վաճառքի պատասխանատուն։ Ինքս հասկացել եմ խնդիրը, իսկ ում խնդրել եմ փոխանցի այս հաղորդագրությունը Ձեզ և հեռախոսահամար տա, որ հետ զանգեն՝ վստահ չեմ...»,– ասել էր Սամվել Ֆարմանյանը՝ հավելելով, որ Հայաստան վերադառնալուն պես կհանդիպի «Ելք» դաշինքի պատգամավորներ Նիկոլ Փաշինյանին և Էդմոն Մարուքյանին:

Այս հարցի շուրջ «Փաստը» զրուցել է Արայիկ Հարությունյանի հետ:

– Դուք «Սպայկայի» ներկայացուցիչների հետ խոսե՞լ եք այս խնդրով, արդյոք Ձեզ որևէ պատասխան տվե՞լ են:

– Խնդրի մասին մեզ հայտնի է դարձել երկու օր առաջ, որոշ արտահանողներ դիմել էին մեզ, ահազանգել սոցցանցերով: Մեզ առայժմ հաջողվել է ստանալ պաշտոնատար անձանց մեկնաբանություններ, ինչպես նաև լսել փոքր արտահանողների: Առաջիկայում նախատեսվում է հանդիպում «Սպայկայի» հետ, տեսնենք, թե երբ դա տեղի կունենա: Այս զարգացումներից հետո հետաքրքիր կլիներ լսել նաև նրանց:

– Ձեր գրառման մեջ նաև նշել եք, թե սա կարող է բերել նրան, որ այլ տեսակի մրգատեսակներ արտահանող փոքր ընկերությունները նույնպես հետագայում կարող են նմանատիպ խնդիրների բախվել: Այս մասին իրենք՝ փոքր արտահանող ընկերությունների ներկայացուցիչներն էլ են փաստո՞ւմ:

– Խնդիրն այստեղ այն է, որ եթե մենք հանդուրժում ենք, որ մի ընկերություն, օգտագործելով իր գերիշխող դիրքը, մեր արտահանողների համար փակում է ծիրանի սպառման հնարավորությունները, ապա դա կարող է տեղի ունենալ նաև մյուս մրգատեսակների և բանջարեղենի դեպքում, ինչն ինքնաբերաբար կհանգեցնի մեկ ընկերության գերակայությանը տվյալ շուկաներում: Սրան կհետևեն մի շարք գործընթացներ` փոքր արտահանողների թվի կրճատում, արտահանման գների ձևավորում մեկ ընկերության, այլ ոչ թե շուկայի կողմից, և այլն:

– Ինչպե՞ս է ստացվել, որ «Սպայկայի» իշխանությունն այդքան ընդարձակվել է, ինչի՞ հաշվին: Սրա դեմն առնելու տարբերակ տեսնո՞ւմ եք:

– Այն տնտեսական հարաբերությունները, որոնք այսօր գոյություն ունեն Հայաստանում, հանգեցնում են նման մենաշնորհների գոյացմանը: Մեր շուկան փոքր է և արտադրողների թիվն էլ մեծ չէ, հետևաբար և պետությունը պետք է ջանքեր գործադրի, որպեսզի խոշորները չվնասեն փոքր ու միջին արտադրողին և արտահանողին: Միայն «Սպայկայի» խնդիրը չէ, մենք նման մենաշնորհների ականատես ենք լինում մենք կենսագործունեության շատ ոլորտներում, ինչը հետևանք է հովանավորչության, փոքր ու միջին բիզնեսին խրախուսելու ցանկության բացակայության, օլիգարխներին կամ իշխանավորներին պատկանող ընկերությունների հետ «գլուխ չդնելու» ցանկության, անկախ դատարանների բացակայության, բիզնեսի պաշտպանությամբ զբաղվող մարմինների թերի աշխատանքի հետ և այլն:

Հավելենք, որ մենք փորձեցինք կապ հաստատել նաև «Սպայկա» ընկերության փոխտնօրենի հետ, ինչը, սակայն, չհաջողվեց: