Արհմիություններն էլ առաջվանը չեն, հիմա մեկը մյուսից տեղյակ չէ, թե ուր են գնում հավաքված գումարները. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Պարզվում է արհեստակցական կամ ինչպես նախկինում էր ասվում արհմիութենական կազմակերպությունների կողմից հավաքագրված գումարների 70–80%–ը մնում է կազմակերպություններում գործող տեղական սկզբնական արհեստակցական կազմակերպություններ կոչվող կառույցներին, իսկ 20–30%–ը փոխանցվում է Հայաստանի արհմիությունների կոնֆեդերացիային, եթե տվյալ կառույցը անդամակցում է կոնֆեդերացիային: Սկզբնական կառույցում մնացած գումարը ծախսում և տնօրինում է այդ կառույցի ղեկավարը, ինքնուրույն որոշել ում, թե ինչի վրա ծախսի հավաքված գումարները կամ առհասարակ ծախսի կոլեկտիվի մե՞կ, թե՞ մի քանի անդամի վրա:

Ուշագրավ է, որ 2000 թվականին ուժի մեջ մտած «Արհեստակցական միությունների մասին» ՀՀ օրենքի համաձայն՝ կազմակերպություններում գործող սկզբնական կազմակերպությունների հավաքված գումարների վրա հսկողություն կամ վերահսկողություն իրականացնելու իրավունք չունեն ո՛չ պետական, ո՛չ տեղական ինքնակառավարման մարմինների, ո՛չ գործատուների և ո՛չ էլ այլ մարմինների կամ կազմակերպությունների ներկայացուցիչները:

Հայաստանի արհմիությունների կոնֆեդերացիայի իրավաբանական բաժնի պետ Միքայել Փիլիպոսյանը նույնպես հավաստիացրեց, որ արհմիության գործունեությունը ոչ մի պետական կառույցի կողմից չի կարող ստուգվել: Փոխարենը կառույցը պարտավոր է իր ներսում ստեղծել վերստուգիչ հանձնաժողով, որը պարտավոր է ուշի ուշով հետևել, որ կազմակերպության անդամների անդամավճարներից հավաքված գումարները ճիշտ, արդարացի և հասցեական ձևով ծախվեն:

Սա այն է, ինչ գրված է օրենքում, սակայն պարզվում է, որ ոչ բոլոր սկզբնական կազմակերպություններն են, որ օրենքով ու արդար ձևով են գործունեություն ծավալում: Ավելին, իրենց անդամներին հաշվետու ժամանակաշրջանում չեն էլ տեղեկացնում, թե հավաքված գումարներն ինչ են արվել, ինչի վրա են ծախսվել և այլն:

Համացանցում նույնպես դժվար է գտնել որևէ մի սկզբնական կառույցի մասին տեղեկություն, որտեղ սևով սպիտակի վրա գրված լինի, թե իր ղեկավարած կազմակերպությունը քանի անդամ ունի, ամսական որքան գումար է հավաքվում, և հավաքված գումարներն ինչի վրա է ծախվում: Եվ եթե իսկապես կա վերստուգիչ մարմին, ով ի պաշտոնե վերահսկում է ծախված ամեն մի լումայի աշխարհագրությունն ու ծավալը, ապա պետք է որ ամեն ինչ պարզ ու թափանցիկ ներկայացվի հանրությանը:

Ու թե ինչպես են «աշխատում» պետական կամ մասնավոր կառույցներում, ՊՈԱԿ–ներում ծվարած արհմիությունները, պարզ չէ, բայց քանի որ նրանց սիրով «հանդուրժում են» նաև կառույցների ղեկավարները, ապա պարզ է դառնում, որ սա կարող է աշխատավայրում թաքցված բավականին յուղոտ կոռուպցիոն օղակ լինել:

Եվ ինչպես ժողովուրդն է ասում՝ ստացվում է, որ ժամանակակից արհմիությունների մեծ մասը նման են գայլի մոտ պահ տված գառանը, երբ գայլին էլ լուրջ դեմքով «հանձնարարում են», որ հանկարծ չուտի գառին:

Փաստորեն, նոր օրենքով սկզբնական կազմակերպությունները հավաքագրված գումարներից պետք է աշխատավարձ տան կառույցի ղեկավարին, տեղակալին, հաշվապահին և այլն, որի դիմաց նրանք պարտավոր են պաշտպանել իրենց անդամների իրավունքները: Բայց հարց է ծագում, թե ինչպես պետք է նրանք պաշտպանեն իրենց անդամների օրինական շահերն ու իրավունքները, երբ առաջին հերթին հենց իրենք են ոտնահարում սեփական անդամների տեղեկացված լինելու իրավունքը: Եվ շատերը երբեք էլ չեն իմանում, թե ուր են գնում իրենցից գանձված գումարները:

Անշուշտ թեման ծավալուն է, իսկ ասելիքը շատ, ուստի մենք դեռ կներկայացնենք, թե ինչպես են աշխատում տեղական արհմիութենական կազմակերպությունները, ինչ են անում իրենց գումարները և ինչու թափանցիկ չեն աշխատում, որ ոչ միայն աշխատողների համար, այլ բոլորի համար էլ պարզ լինի, թե ուր են գնում հավաքված գումարները:

Շարունակությունը` «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում: