Ռուս–չինական շահերն ավելի շատ համադրվում են, ոչ թե հակադրվում

ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ 7 Հուլիս, 2017 20:00

Միջազգային մեդիան ակտիվորեն է քննարկում Չինաստանի առաջնորդ Սի Ցզիպինի այցը Ռուսաստան, ինչը բոլորովին էլ զարմանալի չէ: Ի վերջո, բոլորն են հասկանում, որ մոսկովյան հանդիպումը, G–20 համբուրգյան գագաթնաժողովի և Պուտին–Թրամփ սպասվող հանդիպման նախաշեմին, ակնհայտ քաղաքական ենթատեքստ ունի: Այլ կերպ ասած, անկախ այս կամ այն հարցի շուրջ առկա և հնարավոր տարաձայնություններից, ռուս–չինական առաջնորդներն այսկերպ փորձում են աշխարհին ուղերձ հղել իրենց միասնության և գլոբալ քաղաքականության հարցում ռազմավարական գործընկերության վերաբերյալ, որը նաև լուրջ տնտեսական գործակցություն է ենթադրում:

Իսկապես. Ռուսաստանի նկատմամբ պատժամիջոցների և թուլացած տնտեսության պայմաններում ռուսները Չինաստանի կարիքը շատ ունեն: Եվ դա էր պատճառը, որ վերջին շրջանում Պեկինի կողմիղ ակտիվորեն Մետաքսի ճանապարհը կամ Մեկ գոտի, մեկ ուղի գաղափարն այդքան բուռն ողջունեցին թե՛ անձամբ Պուտինը, թե՛ առհասարակ գործարար աշխարհը՝ այժմ արդեն հուսալով կոնկրետացնել ռուսական դերակատարումը Սի Ցզինպինի գլոբալ նախաձեռնության մեջ:

Մոսկվա–Սիբիր գազատարի կառուցում և ընդհանրապես հանքահումքային արդյունաբերության մեջ միլիարդավոր դոլարների հասնող գործարքներ, Մոսկվա–Կազան արագընթաց մայրուղի, տրանզիտ բեռնափոխադրումներ, գյուղատնտեսություն, առողջապահություն, մշակույթ, ռազմական համագործակցութուն և համատեղ զորավարժություններ, հակաահաբեկչական պայքար. բոլոր այս ոլորտներն ու հարցերն արժանացել են Պուտինի և Ցզինպինի ուշադրությանը, և այժմ Մոսկվան հույս ունի, որ տրանսնացիոնալ ընկերությունների միջոցով կարող է ոչ միայն եղանակ թելադրող խաղացող դառնալ Հոնկոնգի, Շանհայի բորսաներում, այլև շահել եվրոպական համերաշխությունն ընդդեմ ամերիկյան հիստերիայի: Ռուսական հարկային/մաքսային ռեժիմներն, ի դեպ, լայն հնարավորություն են ընձեռում դրա համար, իսկ Չինաստանն անչափ շահագրգիռ է Ռուսաստանի և Կենտրոնական Ասիայի միջոցով դեպի Եվրոպա ճանապարհ հարթելու, նոր ռեսուրսներ ու կայուն ներդրումների աղբյուրներ գտնելու, ինչպես նաև՝ ԵԱՏՄ–ի ներսում բազմավեկտոր քաղաքականություն վարելու հարցում:

Իհարկե, Չինաստանում հասկանում են, որ իրենց հետ գործակցությունն օդ ու ջրի պես է անհրաժեշտ ռուսներին, այսպես կոչված, Կրեմլի բարի համբավը վերականգնելու նպատակով: Եվ գիտակցում են, որ վերջին տարիներին ԱՄՆ դեմոկրատական շրջանակներն ու եվրոպական առանձին երկրների կողմից առաջ տարված դեմոնիզացումն է Պուտինին ստիպում մի կողմ դնել Չինաստանի հետ կապված երկարաժամկետ տագնապներն ու ռուս–չինական օրինակելի համագործակցություն սկսել: Չի կարելի մոռանալ նաև այն փաստը, որ Կրեմլը ջանում է Չինաստանի օգնությամբ դիվերսիկացնել հիմնականում հումքային իր տնտեսությունն ու արդյունաբերության այլ ճյուղերի անցման հնարավորությունների փնտրտուքը հաջողությամբ պսակել: Բայց դա Չինաստանին չի մտահոգում: Այդ երկիրն այժմ պատրաստ է օգնել Ռուսաստանին նաև իր տնտեսական շահերից ելնելով, իսկ ահաբեկչության աճող վտանգների համատեքստում՝ Մոսկվայի օգնությամբ երկար ու խաղաղ գոտի ձևավորել իր համար Պեկինից մինչև Կենտրոնական Ասիա և Իրան, Մոսկվայից մինչև Անկարա և եվրոպական մայրաքաղաքներ:

Բնական է. գլոբալ մարտահրավ երներից զատ՝ Պեկինը շահագրգռված է սեփական արևմտյան շրջանների անվտանգությամբ, որի՝ առավելապես մահմեդական բնակչությունը հակված է կապեր հաստատել Կենտրոնական Ասիայի ռադիկալ շրջանակներից մինչև Ալ–Քաիդա և ԴԱԻՇ: Եվ երբ այս բոլոր հարցերը մի հարթության մեջ ենք տեղավորում, պարզ է դառնում որ ռուս–չինական երկկողմանի շահավետ համագործակցության դեպքում դժվար է հասկանալ՝ որտեղ է սկսվում քաղաքականությունն ու որտեղ ավարտվում տնտեսությունը: Գործակցություն, որի դեպքում տեղեկացվածությունը միմյանց շարժառիթների մասին՝ միայն ու միայն վստահության և կանխատեսելիության մակարդակն է յուրացնում:

Գոհար Սիմոնյան