Կարելի է մտածել, որ Հայաստանը պետություն չի ունեցել. մտավորականները՝ նոր սերնդի թղթադրամների պատկերների մասին

ՀՀ Կենտրոնական բանկը հաստատել է ՀՀ 3-րդ սերնդի թղթադրամների թեմաները և դրանց էսքիզների որոշման նպատակով մրցույթ hայտարարել:

Ինչպես հայտնել են ԿԲ-ում, 1000 դրամ անվանական արժեքով նոր սերնդի թղթադրամի վրա պատկերված կլինի Պարույր Սևակը, 2000 դրամանոցի վրա՝ Տիգրան Պետրոսյանը, 5000 դրամանոցի վրա՝ Վիլյամ Սարոյանը, 10 000 դրամանոցի վրա՝ Կոմիտասը, 20 000 դրամանոցի վրա՝ Հովհաննես Այվազովսկին, իսկ 50 000 դրամանոցի վրա՝ Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչը:

Ըստ ԿԲ-ի՝ թղթադրամների թեմաները նախապես քննարկվել են Հայ առաքելական եկեղեցու ներկայացուցիչների, մտավորականների հետ, հաշվի են առնվել նաև ՀՀ ԿԲ այցելուների կենտրոն քաղաքացիների ներկայացրած առաջարկները: Նշենք, որ կոմպոզիտային դրամները շրջանառության մեջ կդրվեն արդեն 2018-ին, իսկ շրջանառվող երկրորդ սերնդի թղթադրամներն աստիճանաբար իրենց տեղը կզիջեն նոր թղթադրամներին՝ սահուն կերպով դուրս բերվելով շրջանառությունից:

Tert.am-ի հետ զրույցում սակայն մտավորականներից ոմանք պարզաբանեցին, թե չեն մասնակցել որևէ քննարկման և ոչ բոլորը ողջունեցին հայ մեծանուն մտավորականների պատկերների ընտրությունը:   

Գրող, հրապարակախոս Մերուժան Տեր-Գուլանյանը Tert.am-ի հետ զրույցում նշեց, թե դատելով նախատեսած դրամի վրա դրոշմված երևելիների այդ պատկերաշարքից՝ կարելի է մտածել, որ Հայաստանը չի ունեցել պետություն և ղեկավարվել է մտավորականների ու հոգևորականների կողմից: 

«Ինչպես կարելի՞ է այդքան դրամների մեջ չունենալ քաղաքական գործիչ, մենք պետություն ենք ունեցել, վերջին հաշվով Բագրատունիները Անիի պես քաղաք են թողել, ես չեմ խոսում Տիգրան Մեծի մասին, բայց Արտաշես Մեծի մասին կարող եմ  խոսել և այսօր, երբ  պատմական Հայաստանի քարտեզ ենք ներկայացնում, դա հենց Արտաշես թագավորի Հայաստանն է»,-ասաց նա: 

Տեր-Գուլանյանի համար առնվազն անհասկանալի է նաև Չարենցին Սևակով փոխարինելու որոշումը: «Իմ խորին հարգանքը Սևակի հանդեպ, բայց եթե մենք Չարենցի պես պոետին հանում ենք, ապա պետք է գոնե Տերյանը լիներ նրա փոխարեն»,- ասաց նա և համամիտ եղավ թերևս միայն Կոմիտասի պատկերը ներառելու որոշման հետ: Մերուժան Տեր-Գուլանյանը նաև նշեց, թե կարիք կա հարցը քննարկման դնելու և նշեց, որ չի մասնակցել որևէ քննարկման: 

Գրող, գրականագետ Հովիկ Չարխչյանը նկատեց, թե նախաձեռնելով նման փոփոխություն, պետք է շատ լավ գիտակցեին, որ անպայման հասարակության ներսում կարծիքների բախում կհարուցեր:

«Տրամաբանական հարց է առաջանում, ինչո՞ւ նրանք և ոչ մյուսները և ի վերջո աշխարհի շատ երկրներում դրամանիշները փոփոխվում են, բայց դիմանկարները մնում են կայուն, օրինակ՝ ամերիկացիները հազար տեսակ փոփոխությունների են ենթարկում իրենց թղթադրամները, բայց նախագահների դիմանկարները մնում են,  ուրեմն հասկանում են, որ ցանկացած այս կարգի փոփոխություն պետք է հարցադրումներ բերի: Մշակույթի առումով, դա շատ ավելի սուր ընդգրկված է և անպայման հարց պետք է առաջանա՝ ինչո՞ւ Չարենցը և ոչ Պարույր Սևակը, ինչո՞ւ ոչ Իսահակյանը կամ Կոմիտասը»,-ասաց նա:

Հովիկ Չարխչյանի կարծիքով լավագույն լուծումը, թերևս, լիներ կամ ֆինանսիստներն ընդհանրապես հրաժարվեին որևէ նշանավոր անձի դիմանկարի օգտագործումից, կամ էլ դրանք փոխարինեին այլ պատկերով, օրինակ՝ աշխարհագրական որևէ տեղանքի, նշանավոր վայրի նկարներով: «Ինչպես օրինակ ռուսների մոտ է, որոնք իրենց  դրամներին քաղաքներից պատկերներ են ներկայացնում: Կամ պետք է այդ տարբերակը լիներ, կամ մնար անփոփոխ»,- ասաց նա: Իսկ պետական այրերի նկարներ դնելն ըստ նրա ևս մոտեցման խնդիր է:   

Նա հիշեցրեց Լենինի նկարով ռուբլին, որը կարգերի տապալումից հետո ամբողջ մշակույթի հետ դուրս մղվեց, իսկ գրողներն ըստ նրա՝ միշտ էլ մնում են, անկախ իրավիճակի փոփոխությունից: «Ես հակված եմ չեզոք պատկերների, օրինակ՝ Առաջին հանրապետության դրամները, երբ ճախարակի մոտ նստած կին էր պատկերված և որը բոլոր ժամանակների համար էր, հազար տարի էլ անցնի, ճախարակով կինը կպահվեր, կամ լինի Արարատ լեռը և որևէ մեկի մտքով չի անցնի հեռացնել»,-ասաց նա:  

Չարենցագետ, գրականագետ Դավիթ Գասպարյանը որևէ խնդիր չի տեսնում թղթադրամներին հայ մեծերի պատկերների փոփոխությունից: «Համարժեք գրողներով է փոխարինվում մեծ խնդիր չէ, հիմա ինչ վատ է Կոմիտասը լինի, Այվազովսկին: Չարենցի փոխարեն Սևակն էլ ընտրության հարց է, ոչ մի խնդիր չեմ տեսնում, նորմալ գործընթացներ են»,-ասաց նա: 

Ըստ նրա՝ դրամի կուլտուրայից մենք դեռ շատ հեռու ենք: «Տեսնո՞ւմ եք կանաչ դոլարն ինչպես է պահպանվում, դոլարը փոխում են, բայց պատկերը չի փոխվում, մեր դեպքում այդքան տեսակները փոխելն էլ մի բան չի, բայց կարևորը այդ դրամների վրա սխալներով չգրեն»,-ասաց նա:

Հուշարձանագետ Սամվել Կարապետյանը թեմայի առնչությամբ իր Facebook-ի էջում կոչ է արել հեռու պետական արժեթղթերին ոչ պետական գործիչների պատկերելու սիրողական մոտեցումներից և պետական արժեթղթերին պատկերել միմիայն հայազգի պետական հզոր գործիչների: