Հարավային Կովկասի երկրների ինքնիշխանությունն ու տարածքային ամբողջականությունը Ռուսաստանի համար ոչինչ են. Արևմուտքը պետք է միջամտի

ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ 20 Հուլիս, 2017 14:06

Ամերիկյան Newsweek պարբերականը վերլուծական հոդված է տպագրել Հարավային Կովկասի երկրների նկատմամբ Ռուսաստանի արտաքին քաղաքականության վերաբերյալ:

G–20–ի գագաթաժողովի ընթացքում ՌԴ նախագահ Պուտինն ու ԱՄՆ նախագահ Թրամփը, ամենայն հավանականությամբ, պայմանավորվածություն էին ձեռք բերել չմիջամտել երրորդ երկրների գործերին:

Սակայն այդ համաձայնությունը հակասում է Ռուսաստանի արտաքին քաղաքականությանը: Ռուսաստանը փորձում է սահմանափակել Հայաստանի, Ադրբեջանի և Վրաստանի հնարավորությունները վարելու արտաքին ինքնուրույն քաղաքականություն:

Տարածաշրջանում տեղի ունեցած վերջին դեպքերը ցույց են տալիս, որ Պուտինի ու Թրամփի պայմանավորվածությունն արժեք չունի և որ այս երկրների ինքնիշխանությունն ու տարածքային ամբողջականությունը Ռուսաստանի համար ոչինչ չեն նշանակում:

Եթե Վաշինգտոնը, Բրյուսելը և ՆԱՏՕ–ն քայլեր չձեռնարկեն, ապա այս տարածաշրջանը կամ կպայթի, կամ էլ ստիպված կլինի ամբողջովին ենթարկվել ռուսական ուժին: Բայց Արևմուտքը չի կարող մի կողմ քաշված մնալ՝ եվրոպական անվտանգությունը շաղկապված է Հարավային Կովկասի անվտանգության հետ:

Վրաստանի դեպքում Ռուսաստանը շարունակում է ճնշում գործադրել Թբիլիսիի վրա՝ ճանաչելու իր տարածքային ամբողջականության աղճատումը, խոչընդոտում է Վրաստանի՝ բանակցելու ջանքերը և պնդում, որ այդ երկիրը պետք է հրաժարվի դեպի ՆԱՏՕ և ԵՄ իր ձգտումներից:

Այս ամսվա սկզբին ռուսական զորքերը 700 մ առաջ էին խորացել դեպի Վրաստանի տարածք՝ միակողմանի կարգով տեղաշարժելով սահմանը: Ու հիմա ռուսական զորքերը ընդամենը 1 կմ են հեռու Բաքու–Թբիլիսի–Փոթի մայրուղուց, որը տարածաշրջանային կարևոր երթուղիներից է:

Հայաստանի մասով: Դեռ տարիներ առաջ Ռուսաստանն ստիպել է Երևանին հրաժարվել արտաքին ու տնտեսական ինքնուրույն քաղաքականությունից: Նա ստիպել է Երևանին անդամակցել ԵՏՄ–ին, իրեն իրավունք է վերապահում արգելափակել ԵՄ–Հայաստան ցանկացած համաձայնագիր: Դրան հավելենք այն, որ Գյումրիում և Էրեբունիում են գտնվում նրա ռազմական և ռազմաօդային բազաները:

Թեև այդ բազաները տեղակայվել են Հայաստանը Թուրքիայից ու Ադրբեջանից պաշտպանելու պատրվակով, սակայն իրականում դրանք ապահովում են Մոսկվայի դե ֆակտո պրոտեկտորատը Հայաստանի նկատմամբ, նաև կարևոր են, որպեսզի ռուսական ուժը տարածվի դեպի Սև ծով և Միջին Արևելք:

Վերջին շրջանում Ռուսաստանը մեծացրել է իր ճնշումը Ադրբեջանի նկատմամբ: Ռուսական սահմանապահ ուժերն անտեսել են չեզոքության որևէ նկատառում և Լեռնային Ղարաբաղում ուսումնավարժանքներ են իրականացրել Հայաստանի սահմանապահ ուժերի հետ համատեղ: Միաժամանակ Ռուսաստանն ու Իրանը համատեղ վարժանքներ են իրականացրել Կասպից ծովում, ինչը սպառնալիք է այնտեղ գտնվող ադրբեջանական էներգետիկ կառույցներին:

Այս վարժանքները տեղի են ունենում Մոսկվայի՝ Ադրբեջանին դեպի ԵՏՄ մղելու ճնշումների համատեքստում, ինչպես նաև խոչընդոտելու Բաքվին դառնալու էներգետիկ մրցակից Բալկաններում:

Իսկ Լեռնային Ղարաբաղում վերջերս մահացած ադրբեջանցի կնոջ ու նրա թոռնիկի դեպքերը ցույց են տալիս, որ հակամարտություն կարող է բռնկվել ցանկացած պահի: Սակայն կարևորն այն է, որ այն, ինչ կկատարվի ԼՂ–ում, արձագանք կստանա նաև նրա սահմաններից դուրս:

Դեռ 2008 թ. վրաց–ռուսական պատերազմից պարզ դարձավ, որ Կովկասի անվտանգությունն անքակտելիորեն կապված է Եվրոպայի անվտանգության հետ: Ուստի տարածաշրջանում բռնկած ցանկացած հրդեհ լրջագույն հետևանքներ կունենա Եվրոպայի, Միջին Արևելքի և ընդհանրապես միջազգային իրադրության վրա:

Սակայն լավ լուրն այն է, որ Վաշինգտոնում փոփոխություններ են տեղի ունենում: Եթե Օբամայի վարչակազմը մեծ հաշվով անտեսում էր Կովկասն ու այնպիսի խնդրահարույց հարցեր, ինչպիսին է ԼՂ հակամարտությունը, ապա ներկա պետքարտուղար Թիլլերսոնը վերջերս Ստամբուլում հանդիպեց Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի հետ:

Նոր վարչակազմը հնարավորություն ունի ավելի մեծ ներկայություն և մասնակցություն ունենալ Բաքվի ու Երևանի բանակցություններին, որպեսզի կողմերը հասնեն հարցի խաղաղ կարգավորման, և տարածաշրջանում նվազի ռազմական միջամտության հավանականությունը:

Չափազանց կարևոր է, որ Թիլերսոնը, փոխնախագահ Փենսը, Թրամփը և նրանց եվրոպացի գործընկերները Բաքու, Թբիլիսի ու Երևան պարբերական այցերով հասկացնել տան Ռուսաստանին, որ Արևմուքտը կպաշտպանի այս պետությունների ինքնիշխանությունն ու ակտիվ դերակատարում կունենա հակամարտությունների խաղաղ կարգավորմանը:

Սակայն խնդիրն այն է, որ Ռուսաստանի արտաքին նման քաղաքականության շարունակումը կարող է պատերազմ հրահրել Հարավային Կովկասում, քանի որ այս երկրներն ակնհայտորեն չեն ցանկանա հրաժարվել իրենց պետականությունից: Ավելին, Հարավային Օսիայում և Աբխազիայում Վրաստանի դեմ հակամարտության հրդեհ բորբոքելով, իսկ Լեռնային Ղարաբաղում կողմերին զենք վաճառելով՝ Մոսկվան խրախուսում է այն ելքի իրագործումը, որից ցույց է տալիս, թե իբր խուսափում է:

Ռուսաստանի քաղաքականությունն ուղղված է նրան, որ հին դժգոհությունները վերածվեն պատերազմի՝ ելք, որին Վաշինգտոնն ու Եվրոպան չեն կարող հանգիստ նայել: Թիլերսոնի այցը ենթադրում է, որ անտեսելու քաղաքականությունն ավարտվել է: Եկել է ակտիվ ներգրավվածության ժամանակը: