ԱՄՆ–ն ռազմաբազա է տեղակայելու Ադրբեջանո՞ւմ

ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ 28 Հուլիս, 2017 14:07

Ամերիկյան հետախուզական–վերլուծական Stratfor ընկերությունը հրապարակել է 2015–2025 թթ. համար իր աշխարհաքաղաքական կանխատեսումը, որում նշվում է Ադրբեջանում ամերիկյան զորքեր տեղակայելու հնարավորության մասին:

Baltnews–ի ներկայացմամբ՝ Stratfor–ը, որին նաև անվանում են ստվերային ԿՀՎ, իր կանխատեսման մեջ պնդում է, որ ԱՄՆ–ն փորձում է ՆԱՏՕ–ին զուգահեռ ստեղծել միությունների համակարգ՝ Մերձբալթիկայից մինչև Բուլղարիա և դրանցում ներառել հնարավորինս շատ երկրներ:

«Տասնամյակի առաջին կեսի հարցը դառնալու է այն տարածքը, որն ընդգրկելու է նոր՝ Բալթյան–սևծովյան միությունը: Տրամաբանական կլիներ այն ընդլայնել մինչև Ադրբեջան և Կասպից ծով»,– նշել են կանխատեսման հեղինակները:

«Փորձ կարվի միության նեջ ներառել նաև Թուրքիան և դրա սահմանները հասցնել մինչև Ադրբեջան: Այդ երկրներ կուղարկվեն զորքեր՝ առկա սպառնալիքներին համարժեք»,– նշված է կանխատեսման մեջ:

Ըստ հեղինակների՝ դա լինելու է տասնամյակի առաջին կեսի գլխավոր հարցը: ԱՄՆ–ն չի միջամտի եվրոպական խնդիրներին, չի պատերազմի Չինաստանի հետ և հնարավորինս քիչ կմիջամտի մերձավորարևելյան գործերին:

Այս թեմայի շուրջ ամերիկյան «Defense news» թերթին հարցազրույց է տվել ԱՄՆ ռազմաօդային ուժերի գեներալ, Եվրոպայում ԱՄՆ զորքերի փոխհրամանատար Չաք Ուոլդը և խոսել ԱՄՆ ապագա ռազմաբազաների մասին: Գեներալի խոսքով, Եվրոպայում ամերիկյան զորքերի ղեկավարությունը մտադիր է մեծացնել իր ներկայությունը Աֆրիկայում և մերձկասպյան տարածաշրջանում: Չաք Ուոլդը նշել է այն երկրները, որտեղ կարող է ռազմաբազա տեղակայվել: Դրանք են՝ Ադրբեջանը, Ուգանդան, Սան–Տոմեի և Պրինսիպիի կղզային պետությունը: Ըստ գեներալի, ամերիկյան զորքերի ապագա խնդիրներից մեկը Ադրբեջանի նոր խողովակաշարի անվտանգության ապահովումն է:

Ամերիկացի գեներալին արդեն արձանագրել է Ադրբեջանի նախագահի աշխատակազմի միջազգային հարցերի բաժնի ղեկավար Նովրուզ Մամեդովը: Ըստ նրա՝ այսօր դժվար է ասել, թե Ադրբեջանի համար որքանով է շահավետ ԱՄՆ–ի ռազմաբազայի ստեղծումն իր տարածքում: «Բնականաբար, մեր տարածաշրջանն այնպիսին է, ուր ավելի, քան որևէ այլ վայրում առկա է անվտանգության, կայունության և խաղաղության պահպանման անհրաժեշտություն: Հիմնական խողովակաշարերը Բաքու–Ջեյհանն ու Բաքու–Էրզրումն են, որոնք դրան ավելի մեծ նշանակություն են տալիս: Կարծում եմ՝ ճիշտ է, որ ՆԱՏՕ–ն ունի եվրոպական մայրցամաքում անվտանգության և կայունության ապահովման առաքելություն, իսկ Հարավային Կովկասը Եվրոպայի մաս է»,– նշել է Մամեդովը: Իսկ ինչ վերաբերում է մնացյալին, ապա ըստ Մամեդովի, «այդ ամենը հեռանկարային դատողություններ են, ամերիկացի մի գեներալի ենթադրություններ»: Իր հերթին, ռազմական փորձագետ, Միլի Մեջլիսի պատգամավոր Վլադիմիր Տիմոշենկոն նշել է, որ էական տարբերություն կա «բազա» և «խողովակաշարի պահպանություն» հասկացությունների միջև: «Դրանք տարբեր բաներ են: Ռազմաբազան իր մեջ ներառում է շատ մեծ ենթակառուցվածք: Դրանք օդանավակայաններ են, պահեստներ, անձնակազմ, տեխնիկա և այլն»,– ասել է նա:

Նշենք նաև, որ պաշտոնական Բաքուն բազմիցս հայտարարել է, որ Բաքու–Թբիլիսի–Ջեյհան նավթամուղի պահպանությունն իրականացվելու է Ադրբեջանի և Վրաստանի հատուկ ստորաբաժանումների միջոցով: Սակայն, եթե ամերիկացի գեներալի հայտարարությունը ճիշտ է, ուրեմն Վաշինգտոնը որոշել է ինքն ստանձնել այդ գործառույթը և դրանով իսկ արդարացնել իր ռազմական ներկայությունը տարածաշրջանում: Սակայն այդ հեռանկարը բացասական արձագանք կարող է առաջացնել տարածաշրջանի երկու գերտերությունների՝ Ռուսաստանի ու Իրանի կողմից: Ռուսաստանը դժվար թե անտարբերություն ցուցաբերի, եթե իր սահմանների մոտ տեղակայվի ամերիկյան ռազմաբազա: Դրա առկայությունը կընկալվի որպես ուղղակի սպառնալիք: Այն այդպիսին կընկալվի նաև Իրանի կողմից: Առավել ևս, եթե նկատի ունենանք Ռուսաստան–ԱՄՆ և Իրան–ԱՄՆ օրեցօր աճող լարվածությունը:

Արփի Սահակյան