ԵԱՏՄ նոր կարգավորումները կարող են դժվարություններ առաջացնել հայ-վրացական հարաբերությունների համար. Հրանտ Միքայելյան

Tert.am-ը Կովկաս ինստիտուտի փորձագետ Հրանտ Միքայելյանի հետ զրուցել է հուլիսի 1-ից ուժի մեջ մտած Եվրասիական տնտեսական միության նոր պահանջների մասին:  Ըստ այդ պահանջների՝ առանց մաքսազերծման կարելի է ներմուծել մինչև 5 կգ կարանտինային հսկողության ենթակա բուսասանիտարական արտադրանք (գրեթե բոլոր տեսակի մրգերը և բանջարեղենը): Շուտով ուժի մեջ կմտնեն նոր սահմանափակումներ ԵԱՏՄ համաձայնագրի մի շարք դրույթների հետ կապված, որոնց թվում կա նաև մեքենաների մաքսազերծման հետ կապված դրույթ: Մելիքյանը նկատեց, որ ԵՏՄ կարգավորումների միայն մի փոքր հատվածն է ուժի մեջ մտել, ինչը հետագայում կարող է խնդիրներ առաջացնել հայ-վրացական առևտրաշրջանառության համար: Սակայն նա գտնում է, որ Վրաստանի և ՀՀ-ի համագործակցության համար նոր տարբերակներ կմշակվեն: 

-Պարո՛ն Միքայելյան, հաշվի առնելով այն, որ Վրաստանը ԵՄ-ի հետ համագործակցող պետություն է՝ ինչպե՞ս է ՀՀ-ն ԵԱՏՄ-ի նոր կարգավորումներով հայ-վրացական հարաբերությունները շարունակելու, հնարավո՞ր է՝ վտանգվի Վրաստանի հետ առևտրաշրջանառությունը: 

- Այն դրույթները, որոնք արդեն իսկ ուժի են մտել, ԵԱՏՄ կարգավորումների միայն մի փոքր հատվածն են: Նոր կարգավորումներն ու տուրքերը հիմնականում կսկսեն գործել 2018-2022 թվականներին: Իհարկե, սա կարող է դժվարություններ առաջացնել հայ-վրացական առևտրի համար, քանի որ այս պահի դրությամբ հայ-վրացական առևտուրը հարկվում է գրեթե զրո տոկոսով: Հայաստանում ու Վրաստանում արդեն մեկ տարի է՝ բանակցություններ կան առևտրի մասով, կարծում եմ՝ եկող տարվա մեջ ինչ-որ որոշում կընդունվի, և առևտրաշրջանառության նոր ձևաչափ կընտրվի, կհստակեցվի, թե ինչ հարկեր կլինեն: 

- Իրականում հայ-վրացական հարաբերությունները երկկողմ են, հուշագրեր կան, ավելին՝ վերջին շրջանում վարչապետների և այլ պաշտոնյաների մակարդակով հանդիպումներ ն լինում: Մենք կարո՞ղ ենք երկկողմ հարաբերությունների պայմանավորվածությունների վրա հիմնվել, թե՞ նոր դրույթների ուժի մեջ մտնելուց հետո ելքեր պետք է որոնենք, որոնք կարող են նաև ուշացած լինել: 

- Այս պահին իրավիճակ է փոխվում: Առաջին հերթին մեր բյուրոկրատիան և ընդհանրապես արտաքին քաղաքականությունը մի քիչ ակտիվացել է: Երկրորդ ու ավելի կարևոր հանգամանքն այն է, որ Վրաստանի կողմից հետաքրքրվածություն կա, որը վերջին տարիների պակասել էր, քանի որ նախկինում միայն Հայաստանն էր հետաքրքրված համագործակցությամբ: Հիմա հանդիպումներ են լինում ոչ միայն երկրների վարչապետների մակարդակով, այլև նախարարների մակարդակով էլ գրեթե ամեն ամիս այցելություններ լինում են: Այսինքն՝ այդ բանակցություններն ակտիվ գնում են: 

-Ի՞նչ հստակ տարբերակներով կարելի է խուսափել Վրաստանի հետ հարաբերությունների վատթարացման վտանգից: 

-Ես կարող եմ զուտ սուբյեկտիվ տարբերակներ նշել, օրինակ՝ կարող է լինել ԵԱՏՄ-ի ընդհանուր որոշում Վրաստանի մասով: Այսինքն՝ ՀՀ-ն ընդունում է ԵԱՏՄ-ի հարկային նոր դրույքաչափերը, բայց ԵԱՏՄ-ն Վրաստանի համար տոկոսներն իջեցնում է, որպեսզի Հայաստանի և Վրաստանի առևտուրը չվնասվի: Կարող է նաև ՀՀ-ն բացառությունների հնարավորություն ստանա, ինչը, կարծում եմ, որ երկարատև լինել չի կարող: Կարող է նաև այլ որոշում լինել, որոնց մասին մենք չգիտենք, բայց գոնե այս 2 տարբերակը կարող է կիրառելի դառնալ: 

- Հաշվի առնելով ռուս-վրացական հարաբերությունները, ԵԱՏՄ-ում ՌԴ-ի դիրքը՝ որքանո՞վ եք իրական համարում այն սցենարը, որ ՌԴ-ն Վրաստանի համար բացառություն անի: 

- Իհարկե ՌԴ ն շատ մեծ կշիռ ունի ԵԱՏՄ-ում, բայց որոշումները միասնական են ընդունվում՝ 5 երկիրը պետք է համաձայնեն այս կամ այն որոշումներին: Մի երկրի քվեարկությամբ որոշում չի կայացվում, այսինքն՝ ՌԴ-ն, երբ ցանկանում է որոշում կայացնել, այլ միջոցների է դիմում, օրինակ՝ առաջարկում է այլ բան այդ որոշման դիմաց: Կարծում եմ՝ հիմա էլ նույն կերպ կլինի: Սակայն այստեղ խնդիրն այն է, որ հայ-վրացական հարաբերությունները ԵԱՏՄ մյուս պետություններին չեն հետաքրքրում, մեծ դժվարություն չի լինի: Իհարկե, Վրաստանը չի կարող ստանալ այն առավելությունները, որոնք ունեն ԵԱՏՄ երկրները միմյանց միջև: Հայաստանի ու Վրաստանի միջև կարող է զրո տոկոս է հարկվում, որոշ դեպքերում՝ մի քիչ բարձր, ԵԱՏՄ-ի պարագայում դա կարող է Վրաստանի համար իջնել կես տոկոսով: Հնարավոր է՝ Վրաստանի համար սա շահեկան լինի, այս պարագայում հայ-վրացական հարաբերությունները չեն տուժի: Կարծում եմ՝ ամենակարևորն այն է, թե կողմերն ի՞նչ են ուզում՝ ցանկանո՞ւմ են, որ չտուժեն հարաբերությունները, թե ոչ: Այս պահին հստակ երևում է, որ ցանկանում են, որ երկկողմ հարաբերությունները չտուժեն: