Տնտեսագետը` հարկային վարչարարության դրական և բացասական ազդեցության մասին

Համաշխարհային բանկը վերջերս բարձր է գնահատել Հայաստանում կատարված հարկային համակարգի փոփոխությունները:

Որքանո՞վ են այդ փոփոխությունները արդյունավետ եղել տնտեսության համար և ինչ ուղղակի ազդեցություն կարող են ունենալ երկրի տնտեսական ակտիվության համար՝ Past.am-ը կփորձի պարզել ոլորտի մասնագետներից:

Տնտեսագիտական համալսարանի դասախոս, փորձագետ Արթուր Առաքելյանը Past.am-ի հետ զրույցում անդրադարձավ հարկային փոփոխությունների դրական և բացասական ազդեցությունների մասին: Որպես հարկային դաշտի կարևորագույն փոփոխություն տնտեսագետն առանձնացրեց «Շրջանառության հարկի» մասին օրենքում դրույքաչափերի վերաբերյալ օրենքի նախագիծը: «Նախկինում կար շրջանառության հարկի հետևյալ մակարդակներ. առևտուրը, ծառայությունները, արտադրությունը հարկվում էին` 3.5 տոկոս հարկով, վարձակալությունը` 10 , նոտարական գործունեությունը` 20 և գործունեության այլ տեսակները` 5 տոկոս հարկով: Փոփոխությունների համաձայն` առևտրի 3.5 տոկոս հարկը կառավարության որոշմամբ իջեցվեց 1 տոկոսի, սակայն առաջ եկավ պարտադիր փաստաթղթավորման պահանջը», - մանրամասնեց տնտեսագետը` նշելով, որ այժմ փաստաթղթաշրջանառության բացակայության դեպքում ՓՄՁ ներկայացուցիչները պարտավոր են վճարել ոչ թե 3.5 տոկոս, այլ 5 տոկոս հարկ:

Ըստ տնտեսագետի` արդյունքում այն ՓՄՁ-ները, որոնք պարզապես տեխնիկապես չեն կարող փաստաթղթաշրջանառություն իրականացնել, ստիպված են վճարել ավելի շատ հարկ, քան նախկինում: Այս կերպ ասած` օրենքը շահավետ է այն տնտեսվարողների համար, ովքեր «մաքուր» են աշխատում, իսկ ստվերում գործունեություն ծավալողների համար` ոչ:

«Նախկինում շրջանառության հարկի շեմը կազմում էր 58,35 մլն դրամ, ինչը բարձրացվեց 114մլն-ի: Պարզվում է, որ նախկինում գրեթե բոլոր ՓՄՁ-ները տարեկան հաշվետվությունները ներկայացնում էին մինչև 58.35 մլն դրամի շրջանառություն, իսկ մնացած առևտրաշրջանառությունը պահվում էր ստվերում»,- պարզաբանեց տնտեսագետը` հավելելով, որ կառավարությունը շեմը բարձրացրեց մինչև 114 մլն դրամի չափով, ինչի արդյունքում ավելի շատ ՓՄՁ-ներ ընկան շրջանառության հարկի տակ: Այլ կերպ ասած` շեմի բարձրացումը նպաստեց հարկային բեռի թեթևացմանը: Խոսելով հարկային վարչարարության բացասական հետևանքների մասին` Արթուր Առաքելյանն առանձնացրեց փոքր և խոշոր բիզնեսների միջև աշխատանքային հարաբերությունները: «Այն փոքր բիզնեսի ներկայացուցիչները, որոնք ունեն տարեկան օրինակ 100 մլն դրամ շրջանառություն չեն ցանկանում ունենալ շեմը գերազանցող շրջանառության ցուցանիշներ, քանի որ կընկնեն ընդհանուր հարկման դաշտ: Նրանք,չցանկանալով մեծացնել շրջանառությունը, մատարարներից փաստաթղթով ապրաք ձեռք չեն բերում, ինչն էլ խնդիր է դառնում խոշոր բիզնեսի ներկայացուցիչների համար, քանի որ վերջիններս կորցնում են դրոշմապիտակավորված ապրանքի վաճառքից ստացված եկամուտը»,- ասաց Առաքելյանը: Նրա խոսքով` երբ կառավարությունը փաստաթղթավորում ներկայացնելը թողեց տնտեսվարողների հայացողությամբ, բավարարեց այն ՓՄՁ-ների պահանջները, որոնք բողոքում էին պարտադիր պայմանից, իսկ, ահա, միկրոտնտեսագիտության օրենքների համաձայն որոշումը այդքան էլ շահավետ չէր տնտեսության համար:

Լիլիթ Լալայան