Երևան, 09.Ապրիլ.2026,
00
:
00
ՀՐԱՏԱՊ


Պետք է փոխել ոչ թե լեզուն, այլ լեզվամտածողությունը

ՎԵՐԼՈՒԾԱԿԱՆ

Հրանտ Բագրատյանի առաջարկը՝ անվանափոխել Հայաստանը Armenia-ի, բավական սուր քննարկումների տեղքի տվեց: Բագրատյանը նշում է, որ մեզ այդպես են անվանում աշխարհում և մենք էլ պիտի մեզ այդպես անվանենք: Մտահղացումը, թերևս, նպատակ ունի ինտեգրել Հայաստանը աշխարհին, դարձնել ավելի ճանաչելի: 

Աշխարհում շատ երկրներ կան, որոնք իրենց անվանում են այլ կերպ, իսկ ուրիշներն ՝ այլ կերպ: Այստեղ լեզվի  պահպանման և տնտեսության զարգացման, աշխարհին ինտեգրման խնդիր չկա: Եվ այս իմաստով Բագրատյանի հարուցած բանավեճն ունի երկու կողմ ՝ բուն առաջարկի բովանդակությունը և դրա արձագանքները: Բուն առաջարկը կարելի է քննարկել, բայց էապես դա բան չի փոխի: Իրականում Հայաստանի զարգացման խնդիրները կապված չեն լեզվի պահպանման կամ փոփոխության հետ: Կարելի է պահել հայերենն ու հայկական անվանումը, բայց միաժամանակ զարկ տալ օտար լեզուների դասավանդմանը ու լինել մրցունակ: 

Բանավեճի երկրորդ կողմում քննադատներն են, որոնք պնդում են, որ հայերենին պետք չէ կպնել: Նրանց թիրախում ոչ այնքան Բագրատյանի առաջարկն է, այլ սեփական լեզվով ու բազմադարյա ազգ լինելով ինքնամոռաց հիացումը, ինքնապատակ պնդումն առ այն, որ լեզուն անձեռնամխելի է և որևէ բան պետք չէ փոխել, որևէ բանի պետք չէ ձեռք տալ:

Հայաստանը հիմա կարիք ունի ոչ թե լեզվի ու ինքնանվան փոփոխության, այլ լեզվամտածողության վերանայման: Դատարկ տեղը պետք չէ հպարտանալ լեզվով և ոչ էլ պետք է ընկնել մյուս ծայրահեղության գիրկն ու փորձել արմատապես փոխել ամեն ինչ: Լեզվամտածողության փոփոխությունը մեզ պիտի հնարավորություն տա վերանայել մեր լեզվի հնարավորությունները, հասկանալ դրա պոտենցիալը ՝ մեր համար, միաժամանակ ինտեգրելով այն օտար լեզուներին: Հայաստանը վերջապես պիտի իր անցնելիք ուրույն ճանապարհը նախանշի, ոչ թե զբաղվի պլագիատով Սինգապուրից կամ այլ օրինակներից:

Արտակ Ասլանյան

Թուրքմենչայից մինչև այսօր. Ռուսաստանի ուղերձները և տարածաշրջանային հավասարակշռության ճգնաժամը. «Փաստ»Եկեղեցու տարածքից մարդ առևանգումը չի մոռացվելու. Հրայր ԿամենդատյանՓոշիացող ձայներ և համախմբման հրամայականը Եվրոպական պատրանքը և հայկական իրականությունը Անհաղորդ չպետք է մնան. «Փաստ»Դոլարն էժանացել է, ռուբլին՝ թանկացել․ փոխարժեքն՝ այսօր «Ընդդիմությունն ունի լուրջ հնարավորություններ՝ առաջիկա ընտրություններում հաղթանակ գրանցելու». «Փաստ»Ադրբեջանում վերջին 24 ժամում հինգ երկրաշարժ է գրանցվել Եթե այդքան վստահ են, ինչո՞ւ են այդքան... վախեցած. «Փաստ»Հայտնի է ավտովթարի հետեւանքով զոհված զինծառայողների անունները Դատարկ տներ, կորած սուբսիդիաներ. «Փաստ»Փաշինյանը Հայաստանը մտցնում է շատ վտանգավոր «խաղի» մեջ. «Փաստ»Երբ համապատասխան կառույցները տարիներ շարունակ զբաղված են «աչքփակոցիով». «Փաստ»Սարսափ՝ Հայաստանի ճանապարհներին. «Փաստ»Վենսը հայտարարել է, որ ԱՄՆ-ն Իրանին համաձայնություն չի տվել Լիբանանը հրադադարի մեջ ներառելու համար Reuters. Իրանը կարող է բացել Հորմուզի նեղուցը ապրիլի 9-ին կամ 10-ին Իրանը վնասել է երկու ամերիկյան ռազմանավ Հավակնորդների մրցաշար․ 9-րդ տուրի արդյունքները Պարզվել է այսօր Սպիտակ-Վանաձոր ճանապարհի ողբերգական ավտովթարի հետևանքով մահացած ՀՀ ՊՆ զինծառայողների և բեռնատարի վարորդի ինքնությունը Հայ կինը ծաղկի պես նուրբ է, բայց լեռան պես ամուր… Սիրուշոն նոր լուսանկարներ է հրապարակել Ավտովթար է տեղի ունեցել․ վիրավորներ կան Լիբանանում հրադադարը պատերազմը դադարեցնելու պայման է. Փեզեշքիան Օդի ջերմաստիճանը կնվազի․ ի՞նչ եղանակ է սպասվելու ապրիլի 9-ից 13-ը Միրզոյանը ողջունել է Երևան ժամանած Ղազախստանի ԱԳ նախարարին Չի կարող երկրի արտաքին քաղաքականությունը հակառակվել երկրի տնտեսական շահերին․ Ռոբերտ Քոչարյան Գազայում սպանվել է Al Jazeera-ի լրագրողը Երբ տնտեսությունը ուժեղ է, կարող ես բերել ուժեղ, կայուն և երկարատև խաղաղություն․ փոփոխությունը` միայն Սամվել Կարապետյանի հետ․ Ուժեղ ՀայաստանԱսել Ռուսաստանին՝ դու ճանաչել ես Արցախը Ադրբեջանի կազմում, ես էլ եմ ճանաչել, աբսուրդային իրավիճակ է․ սա սեփական մեղքերը ուրիշների գրպանը գցել է․ Ռոբերտ ՔոչարյանԷստոնիայի արտգործնախարարը կայցելի Հայաստան IDBank-ը մասնակցեց ՀԲՄ մարզային համաժողովին՝ ներկայացնելով ՓՄՁ ոլորտի համար նորարար գործիքներըԱդրբեջանի ափերի մոտ հինգ երկրաշարժ է տեղի ունեցել Նախագահ Թրամփի կարմիր գծերը չեն փոխվել Իրանի հարցում․ Լևիթ Հայաստան–Իրան․ ռազմավարական գործընկերություն պետությունների միջև և արժեքային ընդհանրություն ժողովուրդների միջև. Արման ՎարդանյանՀրդեհ է բռնկվել Պառավաքար գյուղի տներից մեկում Մրցաշարի գլխավոր ուղերձը թմրամոլության և արատավոր երևույթների դեմ պայքարն է. Հովհաննես ԾառուկյանԱնհապաղ կոչ եմ անում բոլոր կողմերին զսպվածություն ցուցաբերել և պահպանել համաձայնեցված երկշաբաթյա հրադադարը․ Շարիֆ Զինադադարը պետք է ամբողջությամբ ներառի Լիբանանը․ Մակրոն Ռուսաստանի նախագահի հետ, այս տարիների ընթացքում, երբեք չի եղել գոնե մեկ կետ, որը կարող էր բերել անվստահության․ Ռոբերտ ՔոչարյանԿnղոպտել են «Մարսելի» գլխավոր մարզչի առանձնատունը Փաշինյանի նպատակն այն էր, որ բոլորին ցույց տար, որ ինքը այն մարդն է, որին բոլորն ընդունում են. Ռոբերտ ՔոչարյանՓաշինյանը Շրջակա միջավայրի նախարարության գլխավոր քարտուղարին ազատել է պաշտոնից Մայրության և գեղեցկության օրը մեծ շուքով ու ջերմությամբ նշվեց Պլեխանովի անվան համալսարանի Երևանի մասնաճյուղում (տեսանյութ) Հիմա ինքնիշխան ենք, թե՞ ինքնիշխան չենք․ Էդմոն ՄարուքյանԱմբողջ խմբակցությունով առավոտից երեկո մեզնից եք խոսում. էս ի՞նչա քաղաքի վիճակը, ամոթը լավ բանա․ Ալիկ ԱլեքսանյանԱլավերդի քաղաքում «ZIL» մակնիշի բեռնատարը դուրս է եկել ճանապարհի երթևեկելի հատվածից, վնաuել հարակից տան հենապատը և հայտնվել տան բակում Հայաստանը լինելու՛ է ազատ, ժողովրդավարական և ուժեղ պետություն. Մուրազ ՇամոյանԹրամփն առաջարկ է արել Իրանին Իրանը դադարեցրել է Հորմուզի նեղուցով նավագնացությունը՝ Լիբանանի վրա Իսրայելի հարձակումներից հետո Ադրբեջանը Ռուսաստանից պահանջում է «ղարաբաղյան թեման քաղաքական քննարկման առարկա չդարձնել». Մոսկվայից խոստացել են պատասխանել Երևանում մեկնարկել է Doing Digital չորրորդ ֆորումը