Երևան, 14.Հունվար.2026,
00
:
00
ՀՐԱՏԱՊ


Ավստրալիայում հայտնաբերվել են 20 հզ տարվա հնություն ունեցող մարդկային ոտնահետքեր

ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ

Տասնյակ հազարավոր տարիներ հին ավտրալացիների հետքերը թաքնված են եղել ավազի տակ, մինչև որ դրանք պատահաբար չհայտնաբերվեցին Նոր Հարավային Ուելսում: Մի ժամանակ այստեղի գետինը ծածկված էր փափուկ կավով, այդ պատճառով էլ բոլոր տարիքի մարդկանց ոտնահետքերը մնացել են դրա վրա:

2003 թ. տեղի բնակչուհիներից մեկը գտավ տասնյակ հին ոտնահետքեր Ուիլլադրայի 19 ցամաքած լճերից մեկի ափի մոտ:

 

 

«Բացումն» արել է երիտասարդ կին-աբորիգեն Մերի Պապպենը, ով տեղի ցեղերից մեկի անդամ է: Այնուհետև գտածոյով հետաքրքրվել է Սթիվ Ուեբբը Բոնդի համալսարանից: Այս հետքերը միակն են, որ մնացել են Ավստրալիայում պլեստոցենական ժամանակներից: Փաստացիորեն այս ոտնահետքերը համարվում են հնագույն բնակիչների տեղաշարժերի «տեսագրությունը»:

Մինչ այսօր հայտնաբերվել են շուրջ 700 ոտնահետքեր: Ուսումնասիրողները կարծում են, որ դրանք առաջացել են 20 հզ. տարի առաջ մի քանի շաբաթների կամ ամիսների ընթացքում:

 

 

Ավստրալական շրջանը, որտեղ գտնվել են ոտնահետքերը,, այսօր չարացած անապատ է և պատված է ավազով: Այստեղ անձրևներ գրեթե երբեք չեն գալիս, իսկ քամիները ավազը տարածում են դեպի հեռուներ: Ըստ ուսումնասիրությունների՝ առաջին մարդիկ այստեղ ոտք են դրել շուրջ 50 հզ. տարի առաջ, իսկ այս ոտնահետքերի «հեղինակները», հավանական է, որ եղել են մերօրյա ավստրալական աբորիգենների նախնիները:

Ոտնահետքերը պատկանում են ինչպես կանանց, այնպես էլ տղամարդկանց և երեխաների՝ զանազան տարիքի մարդկանց: Կան նաև կենդանիների ոտնահետքեր:

Ուեբբն իր ուսումնասիրությունները կատարել է այլ գիտնականների և ավստրալական ցեղերի ներկայացուցիչների օգնությամբ:

 

 

Գտնվել են կենգուրուի հետևի թաթերի ոտնահետքեր, ինչպես նաև էմուի, որը խոշոր, չթռչող կենդանի է, նման ջայլամի: Մեթյու Կուպերը՝ խմբի անդամներից մեկը, ով Մելբուրնի համալսարանից է, կարծում է, որ այս կենդանու ոտնեհտքերը կարող են օգնել պարզել, թե մարդկանց ոտնահետքերը երբ են առաջացել: Էմուն եղել  է 50-70 օրեկան: Էմուները ձու են դնում ձմռանը հետևաբար կարելի է կարծել, որ հետքերը հայտնվել են ձմռանը կամ ամռան սկզբին:

Ուեբբը հայտնաբերել է, որ ոտնահետքերի տերերից մեկը կարողացել է վազել 34 կմ/ժ արագությամբ, ինչը օլիմպիական ցուցանիշ է:

 

 

Ուսումնասիրելով բոլոր տվյալները, Ուեբբը պարզել է, որ հնադարյան ավստրալացիները եղել են շատ բարձրահասակ, առողջ ու սպորտային: Եղել են նաև ոտնահետքեր, որոնք պատկանել են ընդամենը մեկ ոտք ունեցող մարդու:

Ըստ Ուեբբի՝ այստեղ առնվազն ութ շերտ հաստւթյամբ կավահող կա, այդ պատճառով էլ ատհնարավոր է, որ հազարավոր այլ ոտնահետքեր ևս գտնվեն: Ուսումնասիրվող տարածքն այժմ ծածկված է հատուկ կտորով, որպեսզի պաշտպանված լինի էրոզիայից, քամիներից, անձրևից: Իսկ տեղի բնակիչներն արդեն նախատեսում են տվյալ վայրում մեծ թափով զարգացնել էկոտուրիզմը:

Գևորգ Պապոյանը Գերմանիա կգործուղվի Հաստատվել է 2026 -ի 1-ին քննաշրջանի դրսեկության ձևով (էքստեռն) ավարտական քննությունների ժամանակացույցը Երևանը և Վաշինգտոնը վերահաստատել են տնտեսական համագործակցության խորացման հանձնառությունը «Որ Հայաստանում եմ՝ լավ եմ»․ ինչ է պատմել Վագիֆ Խաչատրյանը՝ Ավանեսյանին Խփես մարդու թևերը կտրես, հետո հպարտանաս, որ գլուխը չես կտրել․ ողբալի է չէ՞․ Բաբկեն ՀարությունյանԱՄՆ-ն ժամանակավոր դադարեցնում է ներգաղթային վիզաների ձևակերպումը Հայաստանի համար «Ինտերի» մեկնարկային կազմը «Caspian Airlines» ավիաընկերության՝ Թեհրան-Երևան չվերթը չեղյալ է հայտարարվել Թրամփը Դանիայից պահանջել է «անհապաղ հեռանալ» Գրենլանդիայից Ճշմարիտ հավատը վեր է ամեն խոչընդոտից․ գերությունից վերադարձած Վագիֆ Խաչատրյանի դստեր գրառումը Երևանում թիվ 11 երթուղու ավտոբուսը վրաերթի է ենթարկել հետիոտնին․ վերջինը տեղափոխվել է հիվանդանոց Ադրբեջանական գերությունից վերադարձած մյուս երեք գերիները տեղափոխվել են Մուրացանի զինվորական հոսպիտալ Սպասվում է, որ Թրամփը շուտով կներկայացնի Գազայի հատվածի ապագա վարչակազմը Թրամփի վարչակազմը երկրների ցանկ է կազմել, որոնց քաղաքացիների մուտքն ԱՄՆ կսահմանափակվի Վարչապետն ու փոխվարչապետները 2025թ. 51.6 մլն դրամ պարգևավճար են ստացել. «Հետք» «Շարունակելու ենք խաղաղ հավաքների սպասարկումը». ՆԳՆ-ի արձագանքը Իրանի դեսպանի հայտարարությանը Ովքե՞ր են Ադրբեջանից վերադարձած հայ գերիները, եւ ինչպես են նրանք գերեվարվել Ջուր հավաքեք․ ջուր չի լինելու ՀՀ-ն ապահովում է հավատարմագրված բոլոր դիվանագիտական ներկայացուցչությունների, այդ թվում՝ բարեկամական Իրանի դեսպանության անվտանգությունը․ ՆԳՆ Վիճաբանություն է եղել Երևանում․ Գերմանիայի քաղաքացին բազմաթիվ վերքերով տեղափոխվել է հիվանդանոց Սկանդալային փաստաթուղթ․ Փաշինյանը «հույժ գաղտնի» որոշմամբ շուրջ 3 միլիարդ բաժանել է իշխանականներինՊապիկյանը հետևել է ատեստավորման գործընթացի կրակային փուլին Նորավանի խաչմերուկից մինչև Կապան ճանապարհը կցորդով տրանսպորտային միջոցների համար փակ է ՀՀ նախագահի նստավայրում տեղի է ունեցել դատավորի երդման արարողություն Ոսկու գինը հասել է նոր պատմական առավելագույնի Ծափաթաղում 3-ամյա Տիգրանին կյանքից զրկելու գործով երեխայի հոր կալանքի ժամկետը երկարացվել է Զորամասում հրազենային վնասվածքից մահացած զինծառայողը Երևանից էր, 6 ամսվա ծառայող Մարգահովիտ գյուղի տներից մեկի տանիքում հրդեհ է բռնկվել Կոնսոլիդացիոն կենտրոններից ամենարժանահավատը համարում եմ Գ. Ծառուկյանի ձևավորած կենտրոնը. Սուրենյանց Հայաստանը՝ քաղաքական փորձաքարի առաջ․ ինչ է սպասվում ընտրություններին Հայտնի է` երբ կնշվի Խաչվերացն (Սբխեչ) այս տարի Կուրսկում մուրճով դպրոց ներխուժած դեռահասը դատապարտվել է ութ տարվա ազատազրկման Երկրները շարունակում են հորդորել քաղաքացիներին լքել Իրանը Հալեպն այլևս ապահով չէ, հայերը արտագաղթում են Հալեպից ՀՀ ԱրարատԲանկը՝ առաջատար Բրենդի PR-ի ցուցանիշով Արցախի դեմ կռված ու ցմահ ազատազրկման դատապարտված սիրիացիները փոխանցվել են Սիրիայի իրավասու մարմիններին «Զանգեզուրի միջանցքը»՝ «ԹՐԻՓՓ» փաթեթավորմամբ․ ի՞նչ պետք է անել և ո՞րն է մեր այլընտրանքըԱբովյան փողոցում հնչել է կրակոց. անչափահասներ են տեղափոխվել հիվանդանոց. հայտնաբերվել են արնանման հետքեր Աղքատությունը Հայաստանում ավելանում է․ Նաիրի ՍարգսյանԲաքվում պահվողների առողջական վիճակը գնալով վատանում է Կանխատեսել էի, որ վարձկանների դիմաց շատ փոքրաթիվ գերիներ են ազատ արձակելու. Տաթևիկ ՀայրապետյանԳերագույն հոգևոր խորհրդի ժողով է եղել Մայր Աթոռում Արևմտյան և եվրոպական կառույցները մեռած են՝ թաղած չեն, սատարում են հակաժողովրդավարությանը. Շարմազանով Կարևոր խնդիրները լուծելու փոխարեն Եկեղեցու «նորոգման» օրակարգն են առաջ տանում․ Մենուա ՍողոմոնյանԶինծառայող է մաhացել․ ՊՆ-ն հայտարարություն է տարածել Եկեղեցու ներքին խնդիրները պետք է լուծվեն առանց պետության միջամտության․ Ավետիք ՉալաբյանԱյսօրվա մեծ ու վտանգավոր ստի մասին. Մենուա ՍողոմոնյանԹրամփը բացատրել է՝ ինչու է Գրենլանդիան կարևոր ԱՄՆ-ի համար Անմոռանալի պահեր ու շահավետ առաջարկ Myler-ում․ Idram&IDBank Գևորգ Սուջյանը, Դավիթ Դավթյանը, Վիգեն Էուլջեքջյանը և Վագիֆ Խաչատրյանը քիչ առաջ Հակարի կամրջով հանձնվեցին ՀՀ-ին. Փաշինյան