Ռուս խաղաղապահները Ղարաբաղում. ոչ թե սպառնալիք, այլ բլեֆ

Օգոստոսի 23-ին Սոչիում Պուտինի հետ հանդիպումից հետո Սերժ Սարգսյանը, պատասխանելով Բազե երիտասարդական հավաքի մասնակիցների հարցերին, ասել է, որ Պուտինի հետ չի քննարկել Ղարաբաղում խաղաղապահների տեղակայման եւ առհասարակ ղարաբաղյան հարցը: Ընդ որում, նա չի ասել, թե կոնկրետ ինչ է քննարկել Ռուսաստանի նախագահի հետ:

Կարծիք կա, որ քննարկվող թեմաներից մեկը եղել է Հայաստանի մասնակցությունը Վրաստանում ՆԱՏՕ-ի զորավարժությանը, որն սկսվել է երեկ: Սեպտեմբերի 3-ին հայտնի է դարձել, որ Հայաստանը վերջին պահին հրաժարվել է զորավարժությանը մասնակցությունից: Կարծիք կա, որ այս մասին պայմանավորվածությունը ձեռք է բերվել Սոչիում, ավելի ճիշտ, Պուտինը Սարգսյանին «խորհուրդ է տվել» այս անգամ չմասնակցել զորավարժությանը: Ճիշտ է, հասկանալի չէ, թե արդյոք դա կապ ունի խաղաղապահների հարցի հետ:

ՆԱՏՕ-ում վերջին զորավարժությունը, որին Հայաստանը մասնակցել է, ավարտվել է անցած շաբաթ Վրաստանում: Չնայած Հայաստանը մի քանի անգամ մասնակցել է ՆԱՏՕ-ի զորավարժություններին եւ չի թաքցնում իր համագործակցությունը դաշինքի հետ, այդ զորավարժություններն իսկական փոթորիկ են առաջացրել ինչպես Ռուսաստանում, այնպես էլ Հայաստանում:

Հայաստանում ԱՄՆ դեսպան Ռիչարդ Միլզը հատուկ ընդգծել է Հայաստանի մասնակցությունը ՆԱՏՕ-ի զորավարժությանը որպես «սուվերեն որոշման» օրինակ, որը բխում է Հայաստանի շահերից:

Ռուսաստանում, ընդհակառակը, Հայաստանի մասնակցությունը ցավագին արձագանք է առաջացրել՝ «դավաճանության» մեղադրանքի տարրերով: Իսկ Հայաստանում զորավարժություններին մասնակցության արձագանքը միանշանակ դրական էր. քաղաքական ուժերից եւ հասարակական կազմակերպություններից ոչ ոք դեմ չէր: Այսինքն, ՆԱՏՕ-ի հետ համագործակցությունը եւ առաքելություններին մասնակցությունը Հայաստանում  գործնականում լիակատար հասարակական աջակցություն է ստանում՝ ի տարբերություն այլ միավորումներին մասնակցությունը: Օրինակ, ապրիլյան պատերազմից հետո Հայաստանի հանրությունն առնվազն երեք բողոքի ակցիա է անցկացրել Հայաստանում Ռուսաստանի դեսպանատան մոտ՝ պահանջելով դադարեցնել աջակցությունն Ադրբեջանին:

ՆԱՏՕ-ի հետ համագործակցության լիարժեք «հանրային աջակցության» ֆոնին Հայաստանը հանկարծ հրաժարվում է զորավարժություններին մասնակցությունից: Ի՞նչ է Պուտինը «խորհուրդ տվել» կամ ավելի ճիշտ սպառնացել Սարգսյանին: Միգուցե հարցի «գինը» հենց խաղաղապահներն էին, որոնց մասին Սարգսյանն ու Պուտինը «չեն խոսել»: Ամեն դեպքում, իշխանությունները ցանկանում են այդպես ներկայացնել:

Եթե համադրենք փաստերը, կարելի է ենթադրել, որ Պուտինը խոստացել է դեռ չակտուալացնել Ղարաբաղ խաղաղապահներ մտցնելու հարցը, եթե Հայաստանը հրաժարվի մասնակցել այս զորավարժություններին, որովհետեւ անցած զորավարժություններից հետո Ռուսաստանի մոտ, ըստ երեւույթին, տպավորություն է ստեղծվել, որ կորցնում է Հայաստանի նկատմամբ վերահսկողությունը: Որոշվել է գործի դնել «ծանր հրետանին»՝ խաղաղապահների հարցը:

Սերժ Սարգսյանը ձեւ է արել, որ հավատացել է: Բանն այն է, որ այս հարցը, որքան էլ իրական թվա, գործնականում նման է բլեֆի, որը Հայաստանը կարող է կառավարել: Այդպես էր ապրիլյան պատերազմից առաջ եւ հետո, երբ ռուսական որոշ շրջանակներ Հայաստանից Ռուսաստանին ուղղված օգնության խնդրանք էին փորձում կորզել: Հայաստանը սկզբունքորեն օգնության չդիմեց Ռուսաստանին, եւ դա ցույց տվեց, որ ռուս խաղաղապահների հարցը Հայաստանի համար ավելի շուտ ոչ թե սպառնալիք է, այլ Ռուսաստանին մանիպուլացնելու հնարավորություն:

ՆԱՏՕ-ի զորավարժություններից հրաժարվելը մանիպուլացնելու միջոց է. Սերժ Սարգսյանը, հավանաբար, ցանկանում է ցույց տալ Արեւմուտքին, որ որոշումներն ինքն է կայացնում, եւ եթե ցանկանա՝ Հայաստանը կմասնակցի, չցանկանա՝ չի մասնակցի, եւ չի վախենում հեղինակության կորստից:

Սերժ Սարգսյանին անհրաժեշտ է մինչեւ հաջորդ տարվա ապրիլ իր ձեռքերում պահել քաղաքականության ու կառավարման սանձերը եւ կտրուկ թեքումներ թույլ չտա, որովհետեւ անգամ փոքր թեքման դեպքում առաջինն ինքը կարող է վայր ընկնել: