2025 թվականին Հայաստանում մահերը գերազանցելու են ծնունդների թվաքանակը

Past.am-ի հյուրն է պատմական գիտությունների թեկնածու, ժողովրդագետ Արտակ Մարկոսյանը.

– Պարոն Մարկոսյան, ինչպե՞ս կգնահատեք մեր երկրի ժողովրդագրական ներկա վիճակը:

– Այս տարի արդեն բավականին վատ ցուցանիշներ են գրանցվում: Գրանցվել է ծնելիության անկում: Փաստորեն 2016 թվականին 2011–ի համեմատությամբ ծնելիությունն անկում է ապրել մոտ 10%–ով: Այս տարի ևս, եթե հենվենք առաջին կիսամյակի տվյալների վրա, նույն վիճակը կպահպանվի:

Այսցուցանիշնարդենվկայումէ, որմերերկրումտեղիենունենումժողովրդագրականառումովշատցավալիիրողություններ:

– Ո՞րոնք են ծնելիության անկման պատճառները:

– Բանն այն է, որ ամուսնական ակտիվ տարիք է մտնում 1992 թվականից հետո ծնված սերունդը, որն ունի փոքր թվաքանակ:

Միաժամանակ ներկա սոցիալ–տնտեսական վիճակն էլ այնքան բարվոք չէ: Անբարենպաստ այս իրողությունը ևս կասեցնում է ծնելիության աճը:

Մյուս գործոնն արտագաղթն է, որը չենք կարող հաշվի չառնել: Վերջին տարիներին տարեկան մոտավորապես 30–35 հազար մարդ թողել է երկիրը և հեռացել: Իսկ հեռացողների մեծ մասը երիտասարդ, աշխատունակ, վերարտադրողական տարիքում գտնվող մարդիկ են:

Այս ամենի հանրագումարում բնական է, որ պետք է ծնելիությունն անկում ապրեր: Կանխատեսվում է, որ 2025 թվականին մահերը կգերազանցեն ծնունդները:

– Իսկ ծնելիության անկումը կասեցնելու համար ինչպիսի՞ լծակներ մենք ունենք:

– Անշուշտ, ծնելիության անկումը կանխելը մեխանիկական գործողություն չէ, որ որոշենք ու անենք: Այսօր առաջնահերթ է հարցը, որ յուրաքանչյուր ընտանիք ունենա գոնե երկու երեխա: Պետք է նվազագույնը գոնե սա ապահովվի: Այլևս չենք խոսում երեք և ավելի երեխաների մասին: Քանզի եթե այս տարի ունեցանք տասը տոկոսանոց այդ անկումը, ուրեմն իրավիճակը շատ է լրջանալու:

Ինչպե՞ս դուրս գալ այս վիճակից: Դուրս գալու համար պետք է արագորեն համալիր ծրագիր մշակվի: Եվ այն մշակվի պետական մակարդակով:

Իսկ մենք վերջին 25 տարիների ընթացքում առաջին անգամ է, որ ունենում ենք բնակչության բացասական աճ: Աճը միշտ եղել է դրական: Այդ բնական աճն է, որն էլ կոմպենսացրել է արտագաղթի հետևանքները: Հակառակ դեպքում մեր բնակչության թվաքանակը շատ ավելի քիչ կլիներ, քան այսօր է:

– Հարկ կա՞, որպեսզի ժողովրդագրական հատուկ քաղաքականություն մշակվի և ներդրվի կիրառության մեջ:

– Ժողովրդագրական քաղաքականություն կար մշակված: Այնտեղ խոսվում էր ընտանիքների մասին, որտեղ կային երեխաներ, և որոնք ունեին բնակարանի կարիք: Սակայն միջնաժամկետ այդ ծրագիրը չգործեց:

Ներկայում մշակվում է նոր ծրագիր: Բայց ասեմ, որ նման ծրագիրը պետք է լինի բազմակողմանի ուսումնասիրությունների արդյունքում: Քանզի առաջնահերթորեն ամեն ինչ պետք է արվի ծնելիության մակարդակը պահպանելու համար:

Ծրագիրը դեռևս պատրաստ չէ, և Ազգային Ժողովը պետք է այն շատ լրջորեն քննության ենթարկի: Համակողմանիորեն դիտվի հարցը, հասկացվի, թե այս իրավիճակն ինչի՞ արդյունք է: Առանց այս հարցի պատասխանը իմանալու, ոչ մի ծրագիր չի կարող էֆեկտիվ լինել:

Իսկ այդ ծրագիրը մեզ այսօր անհրաժեշտ է օդ ու ջրի պես, հակառակ դեպքում արդեն գործ ենք ունենալու ազգային լուրջ սպառնալիքի հետ:

Գոհար Սարդարյան