Ամերիկյան զենքը միջազգային նոր սկանդալի կիզակետում

Երեկ համացանցում ակտիվորեն էին քննարկվում, հավանաբար, թուրքական հատուկ ծառայությունների կողմից նկարահանված կադրերը, որոնցում պարզ երևում էր, թե ինչպես է Սիրիայի ամերիկյան բազաներ ժամանում զենքով բեռնավորված մոտ 150 բեռնատար մեքենաներից կազմված շարասյունը:

Բնականաբար, թուրքական փորձագետները համոզված են, որ զենքի նոր խմբաքանակը նախատեսված է քուրդ գրոհայինների համար, որոնք պիտի սեպտեմբերի 10–ին հայտարարված «Ջազիրայի փոթորիկ» նոր ռազմական օպերացիայի հիմնական կողմ հանդիսանան: Ավելին՝ նրանք այլևս համոզված են, որ ԱՄՆ–ի հիմնական նպատակը ոչ թե ԴԱԻՇ–ի դեմ պայքարն է, այլ այնպիսի քրդական պետական միավորի ձևավորումը, որը միանգամից չորս երկրի՝ Սիրիայի, Թուրքիայի, Իրանի և Իրաքի ռեսուրսառատ տարածքներ կընդգրկի՝ այդկերպ ԱՄՆ–ին հնարավորություն տալով հաստատվել տարածաշրջանում, կառավարել այն ուզածի պես և իր ձեռքը վերցնել Մերձավոր Արևելքի էներգետիկ շուկան: Սրանից բացի՝ Թուրքիայում նաև պնդում են, որ քրդերին տրամադրվող ամերիկյան զենքը շատ հաճախ ոչ միայն իրենց, այլև եվրոպական սև շուկաներում է հայտնվում՝ ծաղկեցնելով զենքի անօրինական վաճառքով զբաղվող անձանց բիզնեսը: Եվ եթե Թուրքիայի դեպքում կարելի էր մտածել, որ ինչ–ինչ կոնսպիրոլոգիական տեսության, կամ՝ նենգափոխման հետ գործ ունենք, ցավոք, նույն բանը չենք կարող ասել ամերիկյան ու եվրոպական աղբյուրների վերաբերյալ:

Երեկ, օրինակ, ոչ միայն միլիարդավոր դոլարներ արժեցող զենքի՝ առանց այդ էլ անհանգիստ տարածաշրջան տեղափոխման վերաբերյալ տեղեկությունները հաստատվեցին Foreign Policy–ի, OCCRP–ի՝ Կազմակերպված հանցագործության և կոռուպցիայի ուսումնասիրության կենտրոնի, ինչպես նաև՝ Լրագրողական հետաքննությունների բալկանյան ցանցի միջոցով, այլևս պարզ դարձավ, որ մինչ այս նոր չափաքանակիտրամադրումը՝ ԱՄՆ–ն արդե՛ն իսկ մոտ երկու միլիարդ դոլար արժողությամբ զենք է տրամադրել քրդերին:

Մտահոգիչը, սակայն, ոչ թե այս տեղեկությունն է, որ առանց այդ էլ պարզ էր, ոչ թե դաշնակիցներին, իբր, հակաահաբեկչական պայքարում օգնելու՝ ԱՄՆ գործելակերպը, որով էլ Պենտագոնը բացատրում է տեղի ունեցողը, այլ այն, որ ամերիկյան զենքը շատ հաճախ իսկապես էլ Արևելյան Եվրոպայի սև շուկայում, կամ՝ ահաբեկչական ձեռքերում է հայտնվում: Տխուր փաստ, որը հակասության մեջ է մտնում և՛ միջազգային իրավունքի, մասնավորապես՝ ՄԱԿ–ի կողմից հաստատված զենքի վաճառքի կանոնակարգի, և՛ ամերիկյան օրենսդրության հետ, որի պահանջով՝ նման մատակարարումների պարագայում Պենտագոնն անպայման պիտի կոնկրետ հասցեատեր և վերջնական օգտագործող ամրագրի: Մի բան, որ այստեղ տարիներ շարունակ չեն արել, թեպետ՝ Պենտագոնի պաշտոնական ներկայացուցիչը OCCRP–ին ինչ–ինչ բանավոր և անհամոզիչ հավաստիացումներ է ներկայացրել:

Չխոսենք արդեն այն մասին, որ հիշյալ աղբյուրները կոնկրետ փաստեր ունեն նաև այն մասին, որ ԱՄՆ–ն շատ հաճախ զենքի մատակարարման համար նաև Արևելյան Եվրոպայի, Ղազախստանի, Վրաստանի և Ուկրաինայի ռազմարդյունաբերության օգնությանն է դիմում, ինչը, փաստորեն, էլ ավելի է դժվարացնում հսկողությունը: Ավելին՝ Foreign Policy–ն գրում է նաև Պենտագոնի մեծաքանակ պատվերների պատճառով՝ այս երկրներում զենքի պատրաստման ստանդարտների նշաձողն իջեցնելու, ինչպես նաև այն մասին, որ շատ հաճախ գործարանները ստիպված են լինում Պենտագոնի հետ նման պատվերներ կնքելու համար գումարներ վճարել ինչ–որ անհասկանալի միջազգային միջնորդների...

Էջը պատրաստեց Գոհար Սիմոնյանը