Ծոցի երկրները պատերազմ են կանխատեսում Քաթարի հետ

«Փաստ»–ը մի քանի առիթով անդրադարձել է այն վարկածին, որ սիրիական պատերազմը, օբյեկտիվ ներքին գործոններից բացի, ավելի շատ պայմանավորված էր աշխարհաքաղաքական խնդիրներով և, այսպես կոչված, Իսլամական գազամուղով, որի շուրջ Իրանը, Սիրիան ու Իրաքը 2011–ի ամռանը պայմանագիր ստորագրեցին: Ըստ այդմ՝ կողմերը պարտավորվում էին տարեկան 40 մլրդ խոր. մետր տարողությամբ բնական գազ տեղափոխող գազամուղ կառուցել, և իրանական գազը Լիբանանի տարածքով ու Միջերկրականի ափով հասցնել ԵՄ, շուրջ 16 տրիլիոն խոր. մետր գազի ահռելի պաշարներն ուղղելով Եվրոպայի՝ առաջիկա 100–150 տարիների պահանջարկի բավարարմանը:

Հասկանալի է նաև, որ հիշյալ նախագծի իրականացումը կթուլացներ Քաթարի և Սաուդյան Արաբիայի դիրքերը ոչ միայն էներգետիկ շուկայում, այլև տարածաշրջանում ու միջազգային հարթության վրա՝ Իրանին հնարավորություն տալով իրագործել Մերձավոր Արևելքում հագեմոնիա հաստատելու իր վաղեմի երազանքը: Հետևաբար, գազի մեծ պաշարների տեր և Իրանին մրցակից այս երկրները, ինչպես նաև՝ իրանական գազի տարանցումից որևէ շահ չունեցող Թուրքիան, որտեղ վտանգվում էր նաև Բաքու–Ջեյհանի կարևորությունը, լայնամասշտաբ դիվանագիտական, ֆինանսական, ռազմական աջակցություն ցուցաբերեցին Սիրիայի վարչակարգի դեմ կռվող զինյալներին ու իսլամիստներին՝ օգտվելով ԱՄՆ–ի և Իսրայելի հովանավորությունը վայելող մեկ այլ ծրագրի առկայությունից:

Ըստ այլընտրանքային այդ նախագծի, հատկապես իրանյան պատժամիջոցների պայմաններում, հենց Քաթարի՛ բնական գազն էր անցնելու Սաուդյան Արաբիայի, Հորդանանի և Սիրիայի տարածքով, այնուհետ՝ Լիբանանով, Իսրայելով ու Թուրքիայով հասնելու էր Եվրոպա (գազամուղն, այսինքն, Սիրիայի Հոմս քաղաքում էր բաժանվելու 3 մասի՝ 1–ին հատվածն ուղղելով Լիբանան, 2–րդը՝ սիրիական Տարտուս նավահանգիստ, 3–րդը` Թուրքիայի Միջերկրական ծովափ, որից հետո՝ Եվրոպա):

Կան, իհարկե, վարկածներ, թե ինչու, ԱՄՆ–ն ընկրկեց Իրանին շարունակաբար ճնշելու պլաններից, իսկ էքսնախագահ Բարաք Օբաման, փչացնելով հարաբերությունները Իսրայելի ու Արաբիայի հետ, ոչ միայն որոշեց հավանություն տալ Իրանի նկատմամբ պատժամիջոցները հանելուն, այլև թուլացրեց ճնշումը լիբանանյան Հըզբոլլահի նկատմամբ, որի՝ սիրիական պատերազմում գործող կողմ դառնալը մեծ երևակայություն չէր պահանջում: Բայց այս հարցն այժմ չքննարկենք և միայն նշենք, որ ԱՄՆ–ում այսօր էլ կան շրջանակներ, որոնք, հատկապես Ասադի ռազմական հաջողության ֆոնին, համոզված են, որ հիշյալ նախագիծը հնարավոր էր կյանքի կոչել միայն իրանական պատժամիջոցների և Իսրայելի միջոցով Հըզբոլլահին ճնշելու միջոցով, ինչը որոշակիորեն նաև ռուսների ձեռքերը կկապեր Սիրիայում: Ինչ վերաբերում է Եվրոպային՝ այսօր այստեղ քիչ չեն փորձագետները, որոնք տարակուսանք են հայտնում ԱՄՆ գլխավորած կոալիցիային եվրոպական անդամագրմանը՝ պնդելով, թե գնալով լկտիացող Թուրքիային շրջանցող, նաև Եվրոպային ուղղակիորեն սպառնացող տեռորիզմի ֆինանսավորման մեջ գլխովին թաթախված երկրներին զսպող գազամուղն իրենց փաստացի շատ ավելի էր ձեռնտու:

Ըստ էության, հետին թվով շփոթության մեջ էր հայտնվել նաև Քաթարը, որը հաճախ տարածաշրջանի սևագործը հեղինակելով՝ հայտնվեց ոչ միայն պատժամիջոցներից ազատ և Հարավային Փարսի հանքավայրերում իրեն նոր հավակնություններ ներկայացնող Իրանին դեմ հանդիման, այլև պատշաճորեն չհատուցվեց դաշնակիցներից, ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի՝ տարածաշրջան կատարած այցի ընթացքում հայտնվելով ձեռնունայն փոքր եղբոր կարգավիճակում: Չխոսենք արդեն Թուրքիայի մասին, որը կանգնեց ոչ միայն կոտրած տաշտակի, այլև հենց իր քթի տակ նոր քրդական պետական միավորման՝ Ռոժանայի ձևավորման փաստի առաջ, միաժամանակ հարվածներ ստանալով ՆԱՏՕ–ի ամերիկյան ու եվրոպական դաշնակիցներից:

Ահա այս ընթացքում, իսկ Ծոցի երկրների պնդմամբ՝ շատ ավելի վաղ շրջանում է, որ Քաթարում շտապեցին չբարձրաձայնվող նորմալ հարաբերություններ հաստատել Իրանի հետ, իսկ Սիրիայում Ասադի հաջողությունների ֆոնին և Իրանի պահանջով, զգալիորեն նվազեցրին ջիհադիստների օժանդակությունը: Արդյունքում բռնկվեց Ծոցի ճգնաժամը, Քաթարը մեղադրվեց ահաբեկչության ֆինանսավորման, այլ երկրների գործերին միջամտելու մեջ, և միայն Իրանն էր, որ օգնության հասավ Դոհային՝ վերջինիս պարեն ու անհրաժեշտ այլ ապրանքներ մատակարարելով:

Հասկանալով, որ միմյանց մեղադրելիս՝ Ծոցի երկրները նաև հին ու միայն իրենց չառնչվող կոմպրոմատներ են իրար դեմ հանում, ԱՄՆ–ն որոշեց այս կոնֆլիկտում ոչ թե կողմ, այլ միջնորդ դառնալ: Հատկապես, որ՝ Քաթարում ամենամեծ ռազմաբազան ունի, և Դոհան էլ ամերիկյան զենքի վերջին գնորդը չէ տարածաշրջանում: Քաթարը, սակայն, իրեն հասցված վիրավորանքը չկամեցավ մոռանալ: Եվ ահա երեկ Եգիպտոսի, Հորդանանի և Արաբիայի մամուլը գրեց, թե՝ օգտվելով ստեղծված իրավիճակից, Իրանն ու Քաթարը երկկողմանի նոր համաձայնագիր են պատրաստվում ստորագրել վիճելի Հարավային Փարսի շահագործման վերաբերյալ, իսկ դրանից բացի՝ Դոհան համաձայնել է Իրանի՝ Կասպից ծոցի 15 հանքավայրերն իրեն հանձնելու պահանջին, ինչը կարող է տխուր նախադեպ դառնալ Կասպից ծոցում Իրանի հետագա ընդարձակման համար:

Հավանաբար իրենց իշխանությունների ուղերձը տեղ հասցնելով՝ Ծոցի մամուլը այժմ էլ Դոհայի ռեժիմը հեղաշրջելու անհրաժեշտությունը վեր հանեց՝ Քաթարի էմիրին համեմատելով Փհենյանի բռնակալի հետ: Եվ, ստացվում է,մեր քթի տակ նոր հակամարտություն է հասունանում, և այս փաստն է, որ այս պահից սկսած՝ պիտի նաև մեր իշխանություններին մտահոգի: