Զիջման ևս մեկ քայլ՝ հայկական կողմից

«Փաստ»-ի  հյուրն է քաղաքագետ, «Մոդուս Վիվենդի» քաղաքական, վերլուծական կենտրոնի ղեկավար Արա Պապյանը      

– Պար՛ոն Պապյան, ՀՀ ԱԳ նախարար Է. Նալբանդյանը հայտարարել է, որ Հայաստանը պատրաստ է վերադարձնել ԼՂ այն տարածքները, որոնց «վերադարձը անվտանգության իմաստով սպառնալիք չի լինի ոչ Ղարաբաղին, ոչ էլ ընդհանրապես հանգուցալուծմանը»: Նախ՝ ի՞նչ տարածքների մասին կարող է խոսք գնալ:

– Այդ ձևակերպումն այնքան լայն է, որ դրա տակ կարելի է ցանկացած տարածք էլ մտցնել: Օրինակ՝ կարելի է ասել, որ ԼՂԻՄ–ի շուրջ գտնվող 7 շրջաններն էլ չեն սպառնում անվտագությանը: Ասվում է՝ «վերադարձը անվտանգության իմաստով սպառնալիք չի լինի ոչ Ղարաբաղին, ոչ էլ ընդհանրապես հանգուցալուծմանը»: Սա նշանակում է, որ այդ տարածքները պետք է տրվեն մինչև հանգուցալուծումը: Այսինքն՝ տաս, հետո սպասես, որ հանգուցալուծում կլինի:

Ես որևէ տարածք չեմ տեսնում, որը կարելի է հանձնել առանց անվտանգությունը խաթարելու: Այն ամբողջական համակարգ է: Մյուս կողմից՝ հիշեցնեմ, տարածքները ազատագրում էինք որպես անվտանգության գոտի: Անգամ նրանք, ովքեր խոսում էին տարածքները հանձնելու մասին, ասում էին, որ դա հնարավոր է միայն համարժեք անվտանգության գործիքների առկայության դեպքում: Այսինքն՝ տալիս ենք տարածքը որպես անվտանգության միջոց, բայց դիմացն ի՞նչ համարժեք միջոց ենք ստանում: Բայց այս պարագայում անգամ դրա մասին խոսք չկա: Սա բացարձակ անընդունելի լուծում է, որովհետև այն ոչ թե խաղաղության կամ անվտագության, այլ ուղղակի պատերազմի կբերի: 1994 թ. զինադադարից առ այսօր տարածքներ կարգավիճակի դիմաց սկզբունքը միշտ էլ դրված է եղել: Հիմա այն ավելի է կոշտացել:

– Իսկ ի՞նչ նպատակ է հետապնդում նման հայտարարությունը:

– Շատ պարզ: Ես դեռ ԵՏՄ–ն անդամակցելու ժամանակ եմ դա ասել՝ Ադրբեջանը ԵՏՄ մտցնելու համար Ղարաբաղի հարցը մանրադրամ մի դարձրեք: Նման հայտարարությամբ ՌԴ–ն հերթական անգամ ուզում է մեր հաշվին սիրաշահել Ադրբեջանին: Սիրաշահում է, որ իր ազդեցությունն ուժեղացնի ու հետո Ադրբեջանին ԵՏՄ մտցնելու հնարավորություն ունենա: Մենք սպասարկում ենք Ռուսաստանի շահերը՝ զոհաբերելով Ղարաբաղը և մեր անվտանգությունը:

– ՄԱԿ–ում Սերժ Սարգսյանը ելույթ ունեցավ ու նշեց, որ Արցախի ժողովրդի ինքնորոշման իրավունքի իրացումը կենսական նշանակություն ունի: Նշեց՝ կարգավորման ինչ տարբերակի էլ հանգենք՝ Արցախը չի կարող ունենալ ավելի ցածր կարգավիճակ և վայելել ավելի քիչ ազատություն, քան այսօր ունի: Կարծիքներ հնչեցին, թե նախագահի ելույթն այս մասով առանձնահատուկ էր: Նախորդ ելույթներից տարբերվող շեշտադրումներ կայի՞ն:

– Արցախի մասով չկար, որովհետև այդ առումով Սերժ Սարգսյանը բազմիցս ասել է՝ եթե Ադրբեջանը պատերազմ վերսկսի ՝մենք կճանաչենք Արցախի անկախությունը: Մի կողմ եմ դնում, թե որքանո՞վ է ճիշտ ճանաչումը կապել Ադրբեջանի գործողությունների հետ: Կամ ընդհանրապես որքանո՞վ է ճիշտ Արցախի անկախության ճանաչումը, ես կողմ եմ միացնելուն: Բայց Արցախի անկախության ճանաչման մասին բազմիցս է ասվել: 2016–ի ապրիլին պատերազմ սկսվեց, ասվեց այդ մասին, բայց ո՞ւր է: Սերժ Սարգսյանն իր ասածներն իրագործե՞ց, ճանաչե՞ց: Ասելով չէ: Ամեն ինչ պարզ է դառնում քաղաքական գործիչների ոչ թե խոսքերից, այլ գործերից: Իսկ մենք տեսել ենք, որ խոսքն ու գործը տարբեր են:

– Մոտ է Հայաստանի և Ադրբեջանի ԱԳ նախարարների հանդիպումը: Հնարավո՞ր է, որ բանակցային գործընթացի նոր փուլ սկսվի:

– Եթե նոր փուլ ասելով նկատի ունենք ինչ–որ ճեղքում կամ փոփոխություն, ապա չի կարող լինել, որովհետև Ադրբեջանը միանշանակ պատրաստ չէ: Բոլոր զիջումներն այս կողմից են: Հիմա մենք զիջման ևս մեկ քայլ արեցինք:

Մենք հայտարարել ենք տարածքների միակողմանի հանձնման մասին՝ ոչնչի դիմաց: Նալբանդյանը խոսել է միակողմանի հանձնման մասին: Եթե առաջ կարգավիճակի հստակեցումը տարածքներ հանձնելու հետ կապակցության մեջ էինք դնում, հիմա դա էլ չկա: Որևէ բան էլ հնարավոր չէ: Առաջիկա հանդիպմանը առավելագույնը տարածքներ հանձնելու առումով հստակեցումներ կլինեն: Բայց անկախ նրանից 5 թե 7 շրջան կհանձնեն, ցանկացած տարածքի հանձնում համակարգային փլուզման կբերի: Մենք կկորցնենք Ղարաբաղը, գուցեև ոչ միայն Ղարաբաղը:

 

Աննա Բադալյան