Սերժ Սարգսյանը դաշնակիցներ է փնտրում արեւմտյան սփյուռքում

Անցած շաբաթը նշանավորվեց Հայաստան-սփյուռք համաժողովով եւ ՄԱԿ-ում Սերժ Սարգսյանի ելույթով, որտեղ թվարկվեցին Հայաստանի ներքին եւ արտաքին քաղաքականության մոտավոր կողմնորոշիչները:

 

Հատկանշական է, որ Սերժ Սարգսյանը որոշել է ներքին քաղաքականության հրամայականների մասին հայտարարել Հայաստան-սփյուռք համաժողովի ժամանակ: Հիշեցնենք, որ համաժողովը սկիզբ է դրել Վերազգային խորհրդի ձեւավորվման գործընթացին, որը, հնարավոր է, գլխավորի Սերժ Սարգսյանը: Նա սահմանել է  հաջորդ համաժողովի թեման՝ հայրենադարձություն եւ ժողովրդագրական լուծումներ: Ակնհայտ է, որ նա այդ խնդիրների լուծման հույսը դրել է սփյուռքի վրա:

 

Հայաաստան-սփյուռք համաժողովը հիմնականում ընկալվում է որպես ոչ ռուսական սփյուռքի հետ Հայաստանի համագործակցության հարթակ: Ռուսական սփյուռքը համաժողովին շատ թույլ էր ներկայացված, անգամ օդիոզ Արա Աբրահամյանը չկար, որը գլխավորում է Ռուսաստանի հայերի միությունը: Աչքի չեն ընկել նաեւ Ռուսաստանում բնակվող հարուստ հայերը, այդ թվում՝ Սամվել Կարապետյանը: Այնպիսի տպավորություն էր, որ Ռուսաստանի հայերը հեռու են մնում արեւմտյան սփյուռքի հետ Հայաստանի կապերի հնարավոր ակտիվացումից: Հնարավոր է, դա մարտահրավեր է ընկալվում ինչպես սեփական շահերին, այնպես էլ Ռուսաստանի ազդեցությանը:

 

Ռուսական լոբբիստ Անդրանիկ Միհրանյանն այդ ժամանակ այլ բանով էր զբաղված, նա դավաճան է անվանել նրանց, ովքեր կոչ են անում Հայաստանին դուրս գալ Եվրասիական միությունից (խոսքը Ելք դաշինքի մասին է): Զուգահեռաբար Հայաստանում ռուսերենի խորացված ուսուցման հայեցակարգ է մշակվել, որին ակտիվորեն աջակցում են վարչապետ Կարեն Կարապետյանն ու ՀՅԴ-ն: Ճիշտ է, Կարեն Կարապետյանը հայտարարել է, որ այդպիսի հայեցակարգ մշակելու հրահանգ չի տվել, սակայն չի էլ չեղարկել այն:

 

Միեւնույն ժամանակ, Անահիտ Բախշյանը պնդում է, որ Ռուսաստանում մեկ տարում երկու հայկական դպրոց է փակվել, փակման շեմին է հանհայայտ Լազարյան ճեմարանը:

 

Սերժ Սարգսյանը փորձում է խաղադրույք անել ոչ ռուսական սփյուռքի՞ վրա՝ հող նախապատրաստելով 2018 թվականի ապրիլից հետո իշխանության նոր կառույցի ձեւավորման համար: Հայաստանում ռուսական սփյուռքի ֆավորիտը Կարեն Կարապետյանն է, եւ Սերժ Սարգսյանը միայն համաշխարհային հայության (առանց Ռուսաստանի) միջոցով կարող է դիմակայել այդ ճնշմանը:

 

Այս համատեքստում հետաքրքիր է, թե ով լինի Վերազգային խորհրդի կազմում: Որոշ փորձագետներ ենթադրում են, որ այդ խորհրդում տեղ կարող են ստանալ հենց ռուսական սփյուռքի ներկայացուցիչները, սակայն տրամաբանությունը հուշում է, որ Սերժ Սարգսյանը փորձում է ի դեմս այդ խորհրդի հակակշիռ ստեղծել հայկական ծագմամբ ռուսաստանցի օլիգարխներին:

 

Անկախության հռչակումից հետո հայկական սփյուռքը (նկատի ունենք ոչ ռուսական հատվածը) ակտիվորեն ներգրավվել է Հայաստանի տնտեսական ու քաղաքական զարգացման գործում: Սփյուռքի մուտքը Հայաստան ավելի վաղ է տեղի ունեցել` 1988 թվականի երկրաշարժից եւ ղարաբաղյան հակամարտության սկսվելուց հետո: Սփյուռքից փորձառու կառավարիչների ու դիվանագետների աջակցությունը թույլ տվեց Հայաստանի Հանրապետությանն անկախության հռչակումից հետո ոտքի կանգնել եւ համաշխարհային համակարգին ինտեգրվել:

 

Ժամանակի ընթացքում արեւմտյան սփյուռքի ազդեցությունը սկսեց նվազել, աստիճանաբար տնտեսությունից դուրս մղվեց սփյուռքի խոշոր կապիտալը, եւ տնտեսությունում վճռորոշ դարձավ ռուսական պետական կորպորացիաների եւ հարուստ ռուսաստանահայերի կարծիքը:

 

Ինքնիշխանության թուլացման գործընթացը տեղի է ունեցել Հայաստանում արեւմտյան սփյուռքի դերի նվազմանը զուգահեռ: Այդ սփյուռքի հետ կապերը վերականգնելու փորձերը կարող են կապված ռուսական ազդեցության ճնշումը կանգնեցնելու մտադրության հետ, որն իրականացվում է այդ թվում ազդեցիկ ռուսաստանահայերի միջոցով:

 

Բանն, իհարկե, միայն ինքնիշխանացումը չէ, այլ նաեւ այն, որ Սերժ Սարգսյանը կարող է Ռուսաստանի հայությունից իր իշխանությանը սպառնալիք զգալ: Այդ սպառնալիքի չեզոքացման համար նա փորձում է դաշնակից գտնել ի դեմս սփյուռքի: