ԱԻՄ առաջնորդի կարծիքով կուսակցության ձեռքբերումներն ավելի շատ են եղել, քան կորուստներն ու բացթողումները

«Սեպտեմբերի 27–ին ԱԻՄ ծննդեան օրն է։ Ուղիղ 30 տարի առաջ կոմունիստական կայսրութեան ողջ տարածքում (ներառեալ Արևելեան Եւրոպայի երկրները) հրապարակաւ սկսեց գործել առաջին ժողովրդավարական այլընտրանքային կազմակերպութիւնը։ Ուղիղ 27 օր անց այն սկսեց հրատարակել նոյն կայսրութեան տարածքի առաջին քաղաքական այլընտրանքային պարբերականը՝ ԱՆԿԱԽՈՒԹԻՒՆ շաբաթաթերթը։ Դա հայ ժողովրդի քաղաքագիտական մեծագոյն ներդրումն էր համամարդկային քաղաքակրթութեան մէջ։ ԱԻՄ–ը քսան մէկ տարի ընդհատակում գործած ԱԶԳԱՅԻՆ ՄԻԱՑԵԱԼ ԿՈՒՍԱԿՑՈՒԹԵԱՆ (ԱՄԿ) գործի անմիջական շարունակողն էր։ ԱՆհուսալի թուացող պայմաններում առաջնորդուելով նախնեաց հաւատով ու մեծագոյն սիրով ԱՄԿ–ԱԻՄ–ը մեզ հասցրեց մի հանգրուանի (միջազգային իրաւունքի տէր ազգի կարգավիճակի), որը կարող է օրինաւոր իշխանութեան պայմաններում հզոր առաջընթացի մեկնարկահիմք լինել։ Օրհնուեն համամարդկային ընտանիքում մեզ՝ հայերիս, արժանապատիւ տեղ ապահոված հայորդիները. հաւերժ խոնարհում Հայկազ Խաչատրեանի, Ստեփան Զատիկեանի, Մովսէս Գորգիսեանի և ԱՄԿ–ԱԻՄ միւս նուիրեալների յիշատակին:
Պարույր Հայրիկյան»

Այս գրառումը ԱԻՄ նախագահը կատարել էր Ֆեյսբուք սոցիալական ցանցի իր էջում ԱԻՄ–ի 30–ամյա տարեդարձից առաջ, ինչն էլ առիթ հանդիսացավ հետահայաց դիտարկում կատարել հասարակական–քաղաքական գործչի կողմից հիմնած կուսակցության երեկվան ու այսօրվան, որոնք իրարից բավականին տարբեր են:
«Փաստի» հետ զրույցում Պարույր Հայրիկյանը շեշտեց, որ ինքն ու իր կուսակիցները ժամանակին նպատակային և գաղափարական ճիշտ ընտրություն են կատարել: Եվ ամենակարևորը՝ գաղափարականի ներսում սկզբունքային են եղել և կարողացել են պատմական փաստ ու անառարկելի իրողություն արձանագրել, որ հայ իրականության մեջ առաջին անգամ հայ ժողովրդին հաջողվել է համազգային նշանակության ծրագիր մշակել և ոչ միայն տեսնել, այլ մասնակցել դրա իրականացմանը:

ԱԻՄ–ը, որն ԱՄԿ–ի շարունակությունն էր, ոչ միայն Սովետական կայսրության առաջին քաղաքական կազմակերպությունն էր, որը թարմություն բերեց հայ քաղաքական դաշտում, այլ նաև իր առջև առաջնային խնդիր դրեց և հանրաքվեի ճանապարհով Հայաստանի անկախության գործընթացն իրականացրեց: Այսինքն, իր նպատակին հասավ անկախության մասին հրապարակավ խոսելուց ընդամենը 4 տարի անց: Եվ որքան էլ որ չարակամներն ասեն, թե դա ԱԻՄ–ը չէր, դա միայն խոսում է նրանց անիրազեկության մասին, քանի որ հենց ԱԻՄ–ն էր, որ այդ հարցը բարձրացրեց և ստիպեց հանրաքվեի մասին օրենք ընդունել: «Մենք էինք, որ օգնեցինք արևմտյան առողջ ուժերին հետևողական լինել Գորբաչովին ծնկի բերելու հարցում»,– ասաց Պ. Հայրիկյանը:
Նորագույն պատմության մեջ ԱԻՄ–ի ներդրման մասին խոսելով՝ Պ. Հայրիկյանը շեշտեց, որ հարկավոր է նկատի ունենալ նաև, որ կուսակցության ստեղծումն ու ակտիվ գործունեությունը հայ ժողովրդի քաղաքագիտական մեծագույն և միակ ներդրումն է համաշխարհային քաղաքակրթության մեջ: Այդ մասին վկայում է նաև ԱՄՆ–ի պահպանողականների ժողովում ԱՄՆ–ի փոխնախագահի կողմից Հայրիկյանին տրված պատվո տախտակը, որի վրա գրված է՝ «300 մլն մարդու ազատագրումը նախաձեռնողին և իրականացնողին»:

«Դա ոչ թե ինձ է ուղղված, այլ՝ մեր ժողովրդին: Շատ անիրազեկներ ասում են, որ Հայաստանի անկախությունը արցախյան շարժման արդյունք է, բայց իրականում արցախյան շարժումը նոր որակով ներկայացնելը հենց ԱԻՄ–ի հիմնական ներդրումներից մեկն է: Նախկինում բոլորը մտածում էին՝ ինչպես Մոսկվային համոզեն, որ Արցախն անկախություն ձեռք բերի: Եվ ոչ մեկի մտքով չէր անցնում, որ մենք կարող ենք նման որոշում ընդունել: ԱԻՄ–ը դա էլ սովորեցրեց և ինչպես բոլորս ականատես եղանք՝ Արցախի մարզային խորհուրդն առաջին անգամ ինքնուրույն որոշեց գործել ու անկախության հռչակագիր ընդունեց: Այնպես որ, ԱԻՄ–ը մեր ժողովրդի մեծագույն հարստությունն է և նրա ոչ միայն 30–ամյակը, այլ ցանկացած ամյակը նշելը պետք է ոչ միայն ԱԻՄ–ի, այլ բոլորի խնդիրը լիներ, քանի որ այն մշտապես ցույց է տվել և տալիս ապագայի ճանապարհը»,– ասաց Պ. Հայրիկյանը:

Ու եթե կուսակցության ձեռքբերումները քաղաքական հասարակական գործիչը մեկ ամբողջություն է համարում, ապա ԱԻՄ–ի կորուստների մասին խոսելով նա նշեց, որ եթե խոսքը անհատների մասին է, ապա դրանք կարող են լինել, իսկ ԱԻՄ կուսակցության դեպքում ամբողջության մեջ բոլոր քայլերն էլ ճիշտ են եղել:
Խոսելով նախկին ԱԻՄ–ական Աշոտ Նավասարդյանի կողմից հիմնած ՀՀԿ–ի՝ արդեն երկար տարիներ իշխանություն լինելու, իսկ ԱԻՄ–ի՝ քաղաքական կյանքում ինչ–որ տեղ նաև մոռացված լինելու և մեծ հաշվով քաղաքական դաշտում որևէ կերպ ներկայացված չլինելու մասին՝ նա նշեց, որ ԱԻՄ–ը ինչպես նախկինում, այնպես էլ հիմա գաղափարական պայքար է մղում, իսկ նախկին ԱԻՄ–ականի ստեղծած ՀՀԿ–ն մահացել է Ա. Նավասարդյանի մահանալու հետ միասին:

«Աշոտի մահանալուց հետո Վազգեն Սարգսյանն իր թայֆայով, ովքեր համաձայն էին, որ ժողովուրդը թեկուզ 100 %–ով ուրիշին ընտրեր, բայց իրենց թեկնածուն «ընտրվեր», Հանրապետականի անունը վերցրեցին և շարունակեցին իրենց ոճով առաջ շարժվել: Այնպես որ դա չի կարելի Աշոտ Նավասարդյանի հիմնած կուսակցությանը վերագրել, քանի որ նա անկախական լինելով, չէր կարող Հայաստանը դարձնել Ռուսաստանի ստրուկը»,–ասաց ԱԻՄ առաջնորդը:

Ինչ վերաբերում է իր հիմնած կուսակցության՝ քաղաքական էլիտայում ներկայացված չլինելուն, Հայրիկյանը նշեց, որ ինքն ու իր կուսակիցները որպես անձինք ներկայացված են երկրի նույնիսկ գերէլիտայում, և մարդիկ խոնարհվում են իր և թիմակիցների ներդրումների առջև, բայց ամենակարևորն այն է, որ ԱԻՄ–ն արդեն 30 տարի է պայքարում է ազատ ու անկախ Հայաստան ունենալու համար:

«Ազատ ու անկախ Հայաստան իրավագիտորեն նշանակում է մշտապես ինքնորոշման իրավունք ունեցող քաղաքացիների երկիր: Եվ դա ոչ թե բառերով պետք է լինի, այլ՝ Սահմանադրությամբ: Եվ դրանից ելնելով էր, որ մենք սահմանադրական բարեփոխումների այս փուլում ներկայացրեցինք Սահմանադրության մեր այլընտրանքային տարբերակը: Դա կլուծեր քաղաքացիների՝ երկրի տերը լինելու հարցը: Եվ բնական է, որ հայ ժողովրդի հակառակորդներին դա չէր կարող պետք լինել: Բայց հիմա մենք մտածում ենք, որ եթե մի քանի քաղաքական ուժերի հետ կուռ համագործակցություն կայանա, մինչև տարեվերջ հնարավոր կլինի հավաքել 200 հազար ստորագրություն և կկարողանանք նոր Սահմանադրություն շրջանառության մեջ դնելու պահանջն իրացնել: Դա ամենակարճ և ամենաարդյունավետ ճանապարհը կլինի իշխանափոխության և քաղկալանավորների ազատության համար»,– ասաց Պ. Հայրիկյանը: