Ադրբեջանի անփոփոխ դիրքորոշումն ու գործընթացը «տուպիկից» դուրս հանելու տեսլականը

Past.am-ը զրուցել է Գլոբալիզացիայի և տարածաշրջանային համագործակցության վերլուծական կենտրոնի ղեկավար Ստեփան Գրիգորյանի հետ.

– Պարոն Գրիգորյան, Արցախյան հակամարտության բանակցությունների շուրջ նոր էջի հնարավորություն տեսնո՞ւմ եք: ՀՀ և Ադրբեջանի նախագահի ՄԱԿ–ի ելույթներից, արտգործնախարարների հանդիպումից հետո կարծիքներ կան, որ որոշակի շեշտադրումներ են փոխվել:

– Դա կախված է այն հանգամանքից, թե ինչպես ենք մեկնաբանում ելույթները: ՀՀ նախագահի ելույթը ՄԱԿ–ում միանշանակ էր ու հստակ՝ Ղարաբաղը պետք է անկախանա, ժողովրդի ինքնորոշման իրավունքը պետք է ճանաչվի: Եթե Ադրբեջանն այսօր սկսեց հարգել և ընդունել դա, ապա՝ այո, նոր էջ կարող է լինել: Այլ ձևով ես նոր էջ ունենալու հնարավորություն չեմ տեսնում: Արցախի ժողովրդի իրավունքը պետք է հարգվի, բայց համոզված չեմ, որ Ադրբեջանը պատրաստ է դրան:

Իսկ ինչ վերաբերում է արտգործնախարարների հանդիպմանը, կարող եմ ասել, որ հանդիպումներն, իհարկե, պետք են:

Այդ ձևով գոնե պետք է փորձել շոշափել տրամադրությունները, միգուցե մի բան փոխվի: Հանդիպումների անհրաժեշտությունը հերքել չեմ կարող, բայց այնպես չէ, որ դրանց միջոցով լուրջ փոփոխություն կարելի է կատարել: Ինչո՞ւ, որովհետև Ադրբեջանի դիրքորոշման մեջ ես փոփոխություն չեմ տեսնում: Իրենք ասում են՝ ազատեք տարածքները, նոր կխոսենք ձեզ հետ: Եթե կա մեկը, ով Ադրբեջանի այդ դիրքորոշման մեջ փոփոխություն կտեսնի, շատ ուրախ կլինեմ: Բայց վերջին 3–4 տարիներին Ադրբեջանի դիրքորոշումը նախապայմանային է:

Ես արտգործնախարարների հանդիպման ժամանակ չտեսա և չզգացի, որ փոփոխություններ կան:

– Առաջիկայում սպասվում է ԵԱՀԿ ՄԽ համանախագահների այցը տարածաշրջան: Ավելի վաղ նրանք հայտարարեցին, որ Հայաստանի և Ադրբեջանի նախագահների հանդիպում են նախապատրաստում: Այս ֆոնին բանակցային սեղանի շուրջ վերադառնալու որևէ տեսլական կա՞:

– Ես չեմ տեսնում: Ցանկացած դեպքում ակնհայտ է, որ եթե ուզում ենք ինչ–որ բան շարժվի, նախագահների հանդիպումներ կազմակերպելը ճիշտ է: Ակնհայտ է, որ բավականին երկար ժամանակ բանակցություններ չկան: ԱԳ նախարարների մակարդակով հանդիպումներ եղան, բայց ռեալ բանակցությունները չեն վերսկսվել:

Ամեն դեպքում պետք է դիտարկել, թե ի՞նչ քայլեր են անում Ադրբեջանը, Թուրքիան: Թուրքիայի ՊՆ նախարարն Ադրբեջանում հայտարարեց՝ մենք Ադրբեջանի հրահանգը կկատարենք: Այսինքն՝ այս ընդհանուր ֆոնը տեսնելով ու լսելով Ադրբեջանի առաջին դեմքերի հայտարարությունները, ես ոչ մի դրական տեղաշարժ չեմ տեսնում: Չեմ տեսնում նաև բանակցային գործընթացը վերսկսելու շանսը: Բայց նախագահների հանդիպմանը նախապատրաստվելը դրական է: Միայն նախագահների մակարդակով հանդիպումը կարող է այս «տուպիկ»–ից դուրս գալու իմպուլս տալ:

– Արցախը որպես կողմ դուրս է բանակցություններից: Առանց Արցախի խնդրի լուծում տեսնո՞ւմ եք:

– Ընդհանուր առմամբ՝ պատճառները շատ են: Լուծումը կախված է և՛ արտաքին, և՛ ներքին խնդիրներով, ինչպիսին, օրինակ՝ Ադրբեջանի ոչ կառուցողական քաղաքականությունն է: Բայց կարևորագույն պատճառներից մեկն այն է, որ Արցախը որպես կողմ բանակցություններում ներգրավված չէ: Արցախի ժողովուրդը ինքնորոշում է պահանջում, ժողովուրդը պայքարում է, ինչպե՞ս է, որ դու իր կարծիքի հետ հաշվի չես նստում: Ակնհայտ է, որ առանց Արցախի հարցը չի կարող լուծվել: Արցախը պետք է բանակցային գործընթացի կողմ դառնա և դա միայն դրական ազդեցություն կունենա: Բանակցությունները «տուպիկի» մեջ են նաև այն պատճառով, որ Արցախը գործընթացից դուրս է:

Աննա Բադալյան