Օրենք ընդունելու փոխարեն բռնություն սնուցող խողովակներն է պետք «կտրել»

Եվրամիության կողմից Հայաստանին պարտադրված տնային աշխատանքը՝ «Ընտանեկան բռնության կանխարգելման և ընտանեկան բռնության ենթարկված անձանց պաշտպանության մասին» օրենքի ընդունման հարցը կանգնել է ողջ ազգի կոկորդին: Դա ոչ թե հասարակական պահանջ է, այլ արհեստականորեն պարտադրված կամ երկրի վզին փաթաթված մի բան, որի տակից դուրս գալը հետագայում կարող է դառնալ խնդիր, իսկ մինչ այդ՝ խեղաթյուրել ամեն ինչ:

Եվ եթե ոստիկանության տվյալներով նախորդ տարիների համեմատ Հայաստանում աճել են ընտանեկան բռնությունների դեպքերը, ապա դա ոչ թե խոսում է դեպքերի ավելացման, այլ՝ բացահայտումների արդյունավետության մասին: Սա՝ մեկ: Երկրորդ ամենակարևոր հարցն այն է, որ ընդհանրապես բռնությունը քրեական հանցագործություն է, որը վաղուց սահմանված է Քրեական օրենսգրքում: Այսինքն, որևէ տիպի բռնության կանխարգելման համար մենք բոլոր գործիքներն ունենք, իսկ եթե դրանից չենք կարողանում լիարժեք օգտվել, ապա դա դեռ չի նշանակում, որ մեզ անպայման վերը նշված վերնագրով օրենք էլ է պետք պարտադիր ընդունել:

Այս համատեքստում դժվար է հասկանալ, թե ինչու է օրինակ ոստիկանությունն այդքան շահագրգռված, որ նման օրենք ընդունվի: Նման շահագրգռվածությունը խոսում է ոլորտի անարդյունավետ գործելու և ոչ թե օրենքի պակասի մասին: Անկեղծ ասած, սովորական մարդու համար այնքան էլ հասկանալի չէ, թե ինչպես կարող է ոստիկանության համակարգը տեղյակ չլինել, թե որ հասցեում ինչ արժեհամակարգ ունեցող մարդիկ են ապրում: Այսինքն, ընդհանրապես որ հասցեից բռնության ինչ «հոտ» է գալիս, որտեղ են բնակվում նման «առանձնահատկություն» ունեցող մարդիկ կամ ովքեր են բռնություն «արտադրում», ում համար է դա օրվա պահանջ ու կենսակերպ և այլն:

Ու եթե մի բուռ Հայաստանում ոստիկանությունը դեռ չունի նման տվյալներ, ապա դա կրկին խոսում է համակարգի թերի աշխատանքի մասին, իսկ եթե գիտի, բայց քայլեր չի ձեռնարկում, ապա կրկին վերադառնում ենք համակարգի ոչ լիարժեք գործելու մասին: Այստեղ կրկին հարց է ծագում, թե առհասարակ ուժային կառույցներն ինչ կանխարգելիչ միջոցառումներ են իրականացնում տարբեր տեսակի բռնությունները կանխարգելելու և մարդկանց անվտանգությունն ապահովելու համար: Եվ այս ամենն իրականացնելու համար իրականում արդյո՞ք օրենքների պակաս ունենք, թե՝ ոչ:

Անշուշտ հասկանալի է, որ հասարակության շրջանում տեղի ունեցող արժեհամակարգային փոփոխություններն են բռնարարքների հանգեցնում ու վերածվում հանցագործության, իսկ երբ նախապես դրանք ծնող պատճառները չեն վերացվում, ապա այն սնող ու «արտադրող» երևույթներն աճում են երկրաչափական պրոգրեսիայով: Եվ ինչպես ասում են, խնդրի վզից բռնելու փոխարեն, բոլորը զբաղված են հասարակությանը համոզելով, թե՝ «Ընտանեկան բռնության կանխարգելման և ընտանեկան բռնության ենթարկված անձանց պաշտպանության մասին» օրենք եթե ընդունվի, ապա ընտանեկան բռնությունները կնվազեն:

Այս առիթով նշենք վաղուց հնչեցված ու աքսիոմա դարձած այն սահմանումները, որ օրենքներ ընդունելը բնավ էլ չի օգնում այս կամ այն երևույթի վերացմանը կամ նվազմանը: Ընդհակառակը, օրենքներն ինչ–որ տեղ «նպաստում են», որ արատավոր երևույթներն ավելի խորանան, կարծրանան , արմատներ գցեն և դառնան սովորական:

Այսքանն իմանալուց հետո, հարց է ծագում, թե մեր չինովնիկները նոր օրենքի վրա ժամանակ ու գումար ծախսելու փոխարեն, ինչու առհասարակ փորձ չեն անում կոտրել բռնությունը ծնող երևույթները: Օրինակ՝ ինչու չեն բռնում հեռուստասերիալներով ու տարբեր խողովակներով առավոտից երեկո, անընդհատ բռնություն «քարոզողների» ձեռքը, որի պատճառով ինչքան ժամանակ է, ամենօրյա ռեժիմով «ընտանեկան բռնություն» կոչվող երևույթ է քարոզվում ու դրա հանդեպ անտարբերություն սերմանվում նույն այդ հասարակության մեջ:

Այստեղից հետևություն, որ մեզ ոչ թե ընտանեկան բռնությունները կանխարգելելու մասին օրենք ընդունել է պետք, այլ՝ անհրաժեշտ է հասարակությանը նեգատիվով սնողների ձեռքից բռնել, վերացնել ագրեսիա արտադրող բոլոր խողովակներն ու փոխարենը հայերիս հատուկ արժեհամակարգի մասին հիշեցնել, ոչ թե ավելորդ անգամ եվրոպական արտադրության ինչ–որ բեռ շալակել ու վերցրած պարտավորության պատճառով մեկ այլ կրակն ընկնել:

 

Արմինե Գրիգորյան