Բաղդադ–Էրբիլ բախումն անխուսափելի էր

Չնայած նրան, որ դեռ երկուշաբթի առավոտյան էին ամենատարբեր աղբյուրները տագնապալի լուրեր փոխանցում իրաքյան Քիրքուքում քրդական Փեշմերգայի և կառավարական ուժերի բախման մասին, այդուհանդերձ, տրվող հաղորդումներն այնքան հակասական էին, որ գերադասեցինք սպասել հավելյալ ինֆորմացիայի: Իհարկե, պնդել, թե այս պահին ամեն բան լիովին հասկանալի է՝ սխալ կլիներ, որովհետև քրդերն ու իրաքյան աղբյուրները բացարձակապես տարրբեր տեղեկատվություն են մատուցում: Բայց որ ամեն բան սկսվել է Իրաքի վարչապետ Հեյդար Ալ–Էբադիի հրամանով՝ Քերքուքից Փեշմերգայի հեռացման, սահմանային անցակետերի ու նավթահորերի ազատման համար սահմանված 72–ժամյա վերջնաժամկետի ավարտից հետո, հստակ է: Փաստորեն, իրաքյան զինված ուժերը, դրանց թվում՝ ահաբեկչության դեմ պայքարի ստորաբաժանումն ու շիական Հաշդ Ալ–Շաաբը, Քերքուքի հյուսիսում հատուկ օպերացիա են սկսել, և արդեն երեկ պարզ դարձավ, որ իրենց ձեռքն են առել մի քանի նավթահորերի և Քեյվան ու Խալեդ զորակայանների վերահսկողությունը: Փեշմերգան այս օպերացիան որակել է որպես Քուրդիստանի դեմ հայտարարված պատերազմ՝ նախազգուշացնելով, որ Բաղդադը թանկ է վճարելու դրա համար: Բայց որ ամենակարևորն է՝ նա դավադրության մեջ է մեղադրել նաև Քուրդիստանի հայրենասիրական միությանը՝ վերջինիս հրամանատարների ուսերին դնելով ռազմավարական մի շարք օբյեկտներից նահանջելու և դրանք Բաղդադին հանձնելու պատասխանատվությունը՝ հանդես գալով առավել հավատարիմ մարտիկներին Քիրքուքում հավաքագրելու կոչով:

Ինչ է եղել իրականում՝ պարզ չէ, որովհետև ՔՀՄ–ն հերքել է Փեշմերգայի մեղադրանքները՝ իր հերթին վերջիններիս մեղադրելով անպատասխանատվության և Քիրքուքում նախապես հավելյալ ուժեր չմոբիլիզացնելում, բայց որ Բաղդադն արդեն վերահսկում է քաղաքի բոլոր կարևոր կենտրոնները, նավթահորերը, անցակետերը, նաև՝ Սինջարը, որտեղ դարձյալ Իրաքի ազգային դրոշն է ծածանվում, սա էլ է փաստ: Ուղիղն ասած՝ քրդերն իրենք էլ լավ գիտեին, որ Քիրքուքը երբեք էլ ներառված չի եղել, այսպես կոչված, Քուրդիստանի քարտեզում: Եվ դժվար չէր պատկերացնել, որ նավթաշատ, իրենից կատարյալ էթնիկ խճանկար ու ահռելի ռազմավարական կարևորություն ներկայացնող այս ու մնացած վիճելի տարածքներում նույնպես Անկախության հանրաքվեի անցկացումն անխուսափելի բախման է բերելու: Բայց վիճակն արդեն գցված է, և Բաղդադն այժմ հույսեր է փայփայում, որ վիճելի տարածքներում ամբողջական վերահսկումը ոչ միայն Քուրդիստանի դեմ կիրառված տնտեսական ազդեցիկ քայլ կդառնա՝ տարածաշրջանի անջատման խափանման առումով, այլև հենց ներքրդական բախման առիթ՝ Բարզանիի տապալման հետագա սցենարով: Արդյունքում, սակայն, հասարակ ժողովուրդն է տուժում: Kurdistan24–ը երեկ հաղորդեց մոտ 1 մլն քուրդ բնակչության՝ Քիրքուքից Էրբիլ փախչելու մասին: Ընդ որում, նույն աղբյուրի փոխանցմամբ, մարդկանց ոչ այնքան իրաքյան բանակը, որքան շիական Հաշդ Ալ–Շաաբի գրոհայիններն են սարսափեցրել, որոնց ներկայությունն, ինչպես արդեն նշեցինք, ՔՀՄ ղեկավարներ Պավել Թալաբանիի և Լահոր Ջանգիի դավաճանությամբ է պայմանավորվում: Երեկ քրդական Գորրան կուսակցության ղեկավար Մասուդ Հայդարին, օրինակ, հայտարարել է, որ իր ձեռքում 9 կետանոց մի փաստաթուղթ է հայտնվել՝ շիական Հաշդ Ալ–Շաաբի ղեկավար Հադիի Ամերիի և քրդական ՔՀՄ ղեկավար Թալաբանիի պայմանավորվածության վերաբերյալ, որն, իբր, ստորագրվել է հոկտեմբերի 16–ին: Ըստ այդմ՝ Թալաբանին համաձայնել է Բաղդադին հանձնել բոլոր վիճելի տարածքները, որոնք Հանրաքվեից հետո վերահսկում էին քրդերը, հանձնել Քիրքուքի 17 վարչական կենտրոններն ու ռազմավարական կարևոր օբյեկտները և էլի մի շարք կետեր, որոնք այս պահին անիմաստ է թվարկել: Այստեղ առավել կարևոր է այն, որ քրդական անկախության տեսլականը, նախ և առաջ, բախվում է տարբեր շահեր հետապնդող քրդական քաղաքական ուժերի անմիաբանությանը, որին, փաստորեն, անկարող է հակազդել նույնիսկ փորձառու առաջնորդ Մասուդ Բարզանին: Անհրաժեշտ է նաև նշել, որ չնայած զինված գործողությունների դատապարտմանն ու երկխոսության կոչերին, որ հիմա աշխարհի տարբեր ծագերից են հնչում, այդ թվում՝ Իրաքում ու Սիրիայում հակաահաբեկչական գործողություններ վարող միջազգային կոալիցիայից, քրդերի հիմնական դաշնակից ԱՄՆ–ն նրանց մեն–մենակ է թողել Բաղդադից, Անկարայից և Թեհրանից ձգվող մարտահրավերների առջև: Դատելով լրահոսից՝ հիասթափության վերջին կաթիլն էլ ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփն է հավելել, որը երեկ տարօրինակ մի հայտարարությամբ է հանդես եկել: «Մեզ դուր չեն գալիս բախումները: Բայց այս մենամարտում մենք չենք պատրաստվում որևէ մեկի կողմն անցնել, որովհետև երկար տարիներ լավ հարաբերություններ ենք ունեցել և՛քրդերի, և՛ Իրաքի հետ, որտեղ երբևէ չպետք է հայտնվեինք»,– հայտարարել է Թրամփը՝ ապացուցելով, որ քաղաքականության մեջ ոչ թե դաշնակցությունը, այլ եռակի, քառակի և ընդհանրապես՝ բազմակի ստանդարտներն են գործում: Հատկապես՝ դեռևս պետություն չունեցող ազգերի համար:

Այս մասին տղեկացնում է Past.am-ը: