Հայկական կողմն այդքան էլ միամիտ չէ, որ լիարժեք հավատա, թե պայմանավորվածությունները կկատարվեն․ փորձագետը՝ Սարգսյան-Ալիև հանդիպման մասին

«Հայացք» վերլուծական կենտրոնի փորձագետ Նարեկ Մինասյանի խոսքով՝  Ժնևում տեղի ունեցած Սարգսյան-Ալիև հանդիպումը շատ կարևոր էր՝ հաշվի առնելով այն լարված ֆոնը, որն առկա էր ապրիլյան պատերազմից հետո: Նա Tert.am-ի հետ զրույցում նշեց, որ հանդիպման ընթացքում նշվել է, որ ԼՂ հիմնախնդրի կարգավորման գործընթացին զուգահեռ ընթացքի մեջ է փոխվստահության մեխանիզմներ ստեղծելու գործընթացը:

«Մի կողմից քննարկվում են Վիեննայի և Սանկտ Պետերբուրգի պայմանավորվածությունները, մյուս կողմից՝ Ղարաբաղյան հիմնախնդրի քաղաքական կարգավորման վերաբերյալ առաջարկները: Հանդիպման մեխերը դրանք էին, որոնք իրենց ձևակերպումը գտան վերջնական հայտարարության մեջ, թեև ձևակերպումներով առավել շատ շեշտը դրվում էր լարվածության նվազման վրա»,- ասաց նա:

Նարեկ Մինասյանի խոսքով՝ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ Վիեննայի և Սանկտ Պետերբուրգի պայմանավորվածություններն այդպես էլ կյանքի չեն կոչվել, հիմա առաջին հերթին կարևորվում են փոխվստահության մեխանիզմների ստեղծման և լարվածության նվազեցման քայլերը, որոնք հիմք կդառնան նաև քաղաքական գործընթացի կարգավորման համար:

«Նախագահն իր խոսքում որոշակի թերահավատություն արտահայտեց նաև լարվածության նվազման հետ կապված Ալիևի հետ ձեռքբերված պայմանավորվածություններ վերաբերյալ՝ հաշվի առնելով հին փորձը: Միաժամանակ ընդգծեց, որ քաղաքական պայմանավորվածություններ ձեռք չենք բերվել»,- ասաց նա՝ բնական համարելով հայկական կողմի թերահավատությունը․ քանի որ հակական կողմը բազմիցս բախվել է խնդրին, որ Ադրբեջանի նախագահը որոշակի պայմանավորվածություններ է ունեցել ՀՀ նախագահի հետ, սակայն Բաքու վերադառնալուց հետո այլ բաներ հայտարարել:

«Այո՛, զգուշավոր լավատեսություն են ներշնչում բարձր մակարդակի նման քննարկումներն ու առանձնազրույցները, բայց, միաժամանակ, հայկական կողմը բավականին փորձված է, տեսել է, թե ինչպես է Ադրբեջանը հետ դարձել պայմանավորվածություններից: Բնականաբար, հայկական կողմն այդքան էլ միամիտ չէ, որ լիարժեք հավատա, որ պայմանավորվածությունները կկատարվեն»,- ասաց նա:

Ըստ փորձագետի` Հայաստանի և Ադրբեջանի նախագահների հանդիպումից հետո արտգործնախարարների հանդիպումը կազմակերպելը նշանակում է, որ օրակարգում կլինի նորից լարվածության թուլացմանն ուղղված քայլերի քննարկումը: «Քանի որ դրանք ավելի իրատեսական են` ի տարբերություն քաղաքական գործընթացի առաջմղման, հետևաբար պետք է փորձ կատարել, ստեղծել որոշակի փոխվստահության մթնոլորտ, և թեկուզ մասամբ փորձել վերացնել այն բացասական ֆոնը, որը ստեղծվել է ապրիլյան պատերազմից հետո»,- ասաց նա:

Դիտարկմանը, թե ինչ պետք է անի հայկական կողմը, եթե Ադրբեջանը կրկին հրաժարվի իր պայմանավորվածություններից, Նարեկ Մինասյանը պատասխանեց․ «Ասել, որ այս անգամ ձեռք բերված պայմանավորվածությունները երաշխավորված են, որ կկատարվեն, չենք կարող: Բայց, միաժամանակ, պետք է նշել, որ քննարկումները ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահության ներքո են լինում, և ցանկացած պայմանավորվածության խախտում արձանագրվում է նաև նրանց կողմից: Պետք է ընդգծել, որ այդ ամենը միայն կամրապնդի հայկական կողմի դիրքորոշումը տարբեր հարցերի հետ կապված»:

Նարեկ Մինասյանի կարծիքով՝ սահմանին լարվածությունը թուլացնելու համար միջոցներ ձեռնարկելը ենթադրում է համալիր գործողություններ՝ 1994- 95թ․ հրադադարի ռեժիմի պահպանման մասին համաձայնությունների ամրապնդում, դիպուկահարների հեռացման հարց, Կասպրշիկի գրասենյակի ընդլայնում և այլն: «Այսինքն՝ պետք է արվեն քայլեր, որոնք պետք է նպաստեն լարվածության նվազմանը, սահմանին միջադեպերի նվազմանը և ընդհանուր դրական ֆոն ստեղծելուն բանակցող կողմերի համար»,- ասաց նա:

Նարեկ Մինասյանի խոսքով՝ հիմա կարելի է ակնկալել, որ սահմանին լարվածության որոշակի նվազում կլինի: Ըստ նրա՝ դա առավել շատ պայմանավորված կլինի նաև Ադրբեջանում սպասվող նախագահական ընտրություններով: «Նախագահական ընտրությունների ընթացքում պասիվացումն անխուսափելի է»,- ասաց նա:

Անդրադառնալով քննարկումներին, ըստ որոնց, Ադրբեջանը հնարավոր է փորձի Ռուսաստանին համոզել ճնշել Հայաստանին ԼՂ հարցում՝ ԵԱՏՄ-ին միանալու պայմանով՝ Նարեկ Մինասյանը նշեց․«Այդ խոսակցությունները բավականին ժամանակ է կան, բայց դրանց իրատեսականությունը բավականին կասկածի տակ է դրված՝ հաշվի առնելով, որ ԵԱՏՄ-ի ստեղծումից հետո այդ խոսակցությունները կան, սակայն տեսանելի չէ Ադրբեջանի ցանկությունը ԵԱՏՄ-ին միանալու։ Բացի դրանից`բավական միանշանակ չէ, թե ինչ արձագանք և դիրքորոշում կընդունի Հայաստանը: Հետևաբար` ասել, որ միայն Ադրբեջանի ցանկությամբ հնարավոր է այդ սխեման գործարկել, սխալ կլինի»:

Ըստ փորձագետի` պետք է հաշվի առնել նաև, որ կա մի հետաքրքիր հանգամանք հակամարտությունների լուծման ժամանակ․ հանրության արձագանքը միշտ առավել անկանխատեսելի է: Բնականաբար, նման գործընթացները կառավարելը ևս բարդ կլինի: Այդ դեպքում հարց է առաջանում՝ արդյո՞ք հեշտ կլինի այս սխեման գործի դնելուց կառավարել հանրությանը, կարծում եմ՝ ոչ»: