Նոր սադրանք Մերձավոր Արևելքում

Պաշտոնական Բաղդադի և քրդական Փեշմերգայի վերջին շփումներն ու հնարավոր համաձայնությունները շատ ավելի գլոբալ նշանակություն ունեն, քան իրաքյան սահմանային անցակետերում և բոլոր վիճելի տարածքներում կառավարական ուժերի ներկայության ապահովումը: Անշուշտ, Բաղդադն այդ խնդրի լուծմամբ էականորեն կսահմանափակի քրդերի անկախական պայքարը՝ Էրբիլին զրկելով ոչ միայն իր նավթային միջոցներից, այլև հանրության ներսում խորացնելով կառավարության ու Փեշմերգայի նկատմամբ առկա անվստահությունը:

Սակայն, սրանից շատ ավելի կարևոր մի բան կա, որի առիթով Իսրայելն, օրինակ, արդեն այս պահին է ջղաձգվում: Բանն այն է, որ Իրաքի բանակն ու Իրանի հովանավորյալ Հաշդ աշ–Շաաբ շիական աշխարհազորը հոկտեմբերի 27–ին հասել էին մինչև Ֆիշխաբուր սահմանային անցակետ՝ այդպիսով խափանելով Իրաքի ու Սիրիայի քրդերի միջև հաղորդակցությունը:

 

Եվ չնայած հրադադարի հաստատման, Անկախության հանրաքվեի արդյունքները սառեցնելու էրբիլյան խոստմանն ու Բաղդադ–Փեշմերգա շփումներին՝ նույնիսկ հոկտեմբերի 28–ին, Նեյնավայում ընթացող նիստի պայմաններում էին ռազմական բախումները Ֆիշխաբուրում շարունակվում: Իսրայելում համոզված են, որ այս սցենարի հեղինակը Թեհրանն է, որը կտրելով Իրաքի և Սիրիայի քրդերի կապը՝ կամենում է Բաղդադի օժանդակության պայմաններում ամրապնդել իր «նավթառատ շիական կամուրջը», որն իրանական սահմաններից կձգվի մինչև Իրաք, Թուրքիա, Սիրիա, Միջերկրական ծով և կհասնի իսրայելական տարածքներին:

Այդ կամրջի 2 առանցքային կետերը, բնականաբար, իրաքյան Ֆիշխաբուրն ու սիրիական Աբու–Քեմալն են (Դեյր էզ–Զոր նահանգ), որտեղ նույնպես շատ հետաքրքիր պրոցեսներ են ընթանում իրաքյան զարգացումներին զուգահեռ: Հավանաբար կամ Իսրայելին է հաջողվել հաշված ժամերի ընթացքում «իրանական սպառնալիքը» տեսանելի դարձնել նաև ԱՄՆ–ի համար, կամ նախնական պլանն է այդպիսին եղել, եթե Միջազգային կոալիցիայի հրամանատար Ռայան Դիլոնը նվազեցրեց իր իրաքյան խանդավառությունն ու արդեն շաբաթ երեկոյան հայտարարեց սիրիական քրդերի հետ միասին Աբու–Քեմալը ԴԱԻՇ–ից ազատագրելու նոր օպերացիայի վերաբերյալ:

Ընդ որում՝ այն դեպքում, երբ Սիրիայի բանակը մի քանի կիլոմետր հեռավորությամբ էր կանգնած Աբու–Քեմալից, իսկ պաշտոնական Դամասկոսն ավելի վաղ էր հայտարարել Սիրիայում ԴԱԻՇ–ի վերջին ապաստարանն ազատագրելու և իր նավթահանքերը տնօրինելու անհրաժեշտության վերաբերյալ: Իհարկե, կոալիցիայի հրամանատարությունը չի կեղծում, երբ օպերացիան հենց այս պահին սկսելու՝ իրենց ուղղված հարցերին պատասխանում է, թե՝ «ներկայում անհրաժեշտ է ամրապնդել այն հաջողություները, որ Սիրիայի քրդական դեմոկրատական ուժերն են արձանագրել՝ ԴԱԻՇ–ից ազատագրելով և վերահսկելով Օմարի նավթահանքերը՝ տրամաբանական հաջորդ կետը Աբու–Քեմալը դարձնելով»:

Բայց այս կիսաճշմարտությամբ թաքցվում է այն փաստը, որ իրականում խնդիր է դրվել մի կողմից՝ Դամասկոսին զրկել իր գլխավոր նավթահանքերից և հետագայում Բաշար–ալ–Ասադին սոսկ «հաշված օրեր նվիրել», մյուս կողմից՝ խափանել Բաղդադ–Թեհրան վերահսկողությունը իրաքյան Ֆիշխաբուրից մինչև սիրիական Աբու–Քեմալ ընկած հատվածում: Հավանաբար, ԱՄՆ–ում համոզված են, որ սիրիական զինված հակամարտության ավարտի շեմին հնարավոր է իրավիճակից ոչ միայն չպարտված, այլև հաղթող կողմ դուրս գալ՝ Սիրիայի հարցերը լուծելուց հետո հետագայում ճնշում գործադրելով նաև Բաղդադի վրա (ի դեպ, հենց այս պատճառով Նահանգները չներեցին Բարզանիին՝ Անկախության հանրաքվեն խիստ անպատեհ ժամի անցկացնելու և Բաղդադին «Թեհրանի գիրկը նետելու» համար):

Համենայն դեպս, հենց դրա անհրաժեշտության մասին է խոսել իսրայելական Հերցլի միջդիսցիպլինար կենտրոնի քաղաքական, դիվանագիտական, ռազմավարական հետազոտությունների դպրոցի պրոֆեսոր, Մոսադի Վետերան, Լյուքսեմբուգի ֆորումի անդամ Ուզի Արադը, ըստ որի՝ Իսրայելի ամենամեծ սպառնալիքն այս պահին ոչ թե նույնիսկ Իրանի միջուկային օրակարգն է, այլ «շիական կամուրջը», որին նաև ԱՄՆ–ն, մերձավորարևելյան սունի երկրները, Արաբիան են անհանգստությամբ հետևում: «Սրանից ընդամենը 5 տարի առաջ ո՞վ կպատկերացներ, որ Մոսկվան Մերձավոր Արևելքում կհայտնվի... սա նոր իրավիճակ է... բայց ես նույնիսկ ռուսների դեմ ոչինչ չունեմ, որովհետև նրանք մեր թշնամին չեն... Իսկ ահա իրանցիները ֆանատիկոսներ են, ագրեսորներ, ահաբեկիչներ:

Դա բոլորովին այլ երկիր է, այլ խնդիր, և իհարկե, այս իրավիճակը պիտի կորեկցիայի ենթարկել»,– հայտարարել է Ուզի Արադը՝ նշելով, որ այս պայքարը կազինո է հիշեցնում: Մնաց պարզենք՝ Իսրայելը կազինոյում տարվե՞ց, թե դեռ հաղթելու է...