Քաղաքական և ռազմավարական ենթատեքստ չկա. ինչո՞ւ է Թուրքիան տեսախցիկներ տեղադրում ՀՀ–ի հետ սահմանին

Թուրքական «Անադոլու» լրատվական գործակալությունն օրեր առաջ հայտարարեց, որ Թուրքիան արդեն սկսել է փորձարկել Հայաստանի հետ սահմանի՝ Կարսի հատվածում տեղադրված տեսանկարահանման–վերահսկման համակարգը: Կարսի նահանգապետարանից հայտնել էին, որ նշված քայլն ուղղված է սահմանային անվտանգության պահպանմանը և անցանկալի դեպքերի կանխարգելմանը: 
Թուրքագետ Անդրանիկ Իսպիրյանի խոսքով, չգիտես ինչու, Հայաստանում այդ տեսախցիկների տեղադրման փաստը որոշակի հարցեր է առաջացրել:

«Ավելի վաղ Թուրքիան հայտարարեց, որ պատ է կառուցելու, ինչն ավելի մեծ իրարանցում առաջացրեց: Թուրքիան հիմնավորեց, որ պատը կառուցում է անվտանգությունն ապահովելու համար: Պատի կառուցման գաղափարի հիմքը Սիրիայի հակամարտությունն էր, քանի որ Սիրիայից դեպի Թուրքիա ներգաղթյալների անկանոն հոսք սկսվեց: Բացի այդ՝ ահաբեկիչները և զինյալները ևս դեպի Թուրքիա սկսեցին անցուդարձ անել: Սա էր պատճառը, ըստ որի՝ պատ կառուցելով Թուրքիան որոշեց վերահսկողություն սահմանել իր տարածքում: Պատը կառուցվեց, բայց հետագայում մենք ականատես եղանք մի հայտարարության, համաձայն որի՝ պատի կառուցման ծրագիրը ներառելու է ոչ միայն Սիրիան, այլև Իրանը և Հայաստանը: Մենք այդ ժամանակ փորձեցինք առանձնացնել Հայաստանը, բայց չէ որ կար նաև Իրանի և Սիրիայի հանգամանքը: Այսինքն՝ կենտրոնանալն այն փաստի վրա, թե ՀՀ–ի հետ սահմանին պատ է կառուցվելու, այդքան էլ տեղին չէր: Իսկ հիմա հերթը հասավ տեսախցիկներին»,–«Փաստ»–ի հետ զրույցում ասաց թուրքագետը՝ հավելելով, որ պետք է հաշվի առնել նաև այն հանգամանքը, որ պատը Թուրքիայի կառավարության համապետական ծրագիրն է, մինչդեռ տեսախցիկները Կարսի նահանգապետարանի կողմից են տեղադրվել:

«Իսկ հիմա ամենակարևոր հարցը՝ ինչո՞ւ որոշվեց տեսախցիկ տեղադրել: Տեսեք՝ ի տարբերություն հայկական կողմի՝ Թուրքիայի կողմից սահմանին որևէ բան չկա: Այսինքն՝ ՀՀ–ի կողմից հասարակ քաղաքացին չի կարող հասնել մինչև Թուրքիայի սահման, քանի որ ճանապարհին կհանդիպի սահմանապահներին, որոնք բավականին մեծ, խիստ և զգոն հսկողություն են իրականացնում: Զուգահեռ՝ Թուրքիայի կողմից ցանկացած մարդ կարող է մոտենալ սահմանին և անցնել հայկական կողմ: Իհարկե, չի հասնի, սահմանապահները բավականին աչալուրջ են, բայց Թուրքիայի կողմից ոչ սահմանապահներ կան, ոչ փշալարեր: Մեծ հաշվով՝ անցանկալի միջադեպերը կանխելու համար են որոշել տեսախցիկներ տեղադրել: Այս պարագայում Հայաստանը մտածելու ոչինչ չունի: Այսինքն՝ տեսախցիկների տեղադրման հարցում պետք չէ ո՛չ քաղաքական և ո՛չ ռազմավարական ենթատեքստ փնտրել»– ընդգծեց Ա. Իսպիրյանը:

Թուրքագետը շեշտեց՝ մեզ մոտ վաղուց կան այդ տեսախցիկները, ո՞վ է այդ մասին բարձրաձայնել. «Թուրքական կողմը քանի՞ անգամ է անհանգստություն հայտնել այդ առումով: Կարելի է ասել, որ թուրքական կողմը սահմանի պաշտպանության գործը թողել է հայկական կողմի և ռուսական սահմանապահ զորքերի զգոնության վրա: Իրենք համոզված են, որ մեր կողմում հսկողությունը լավ է կատարվում: Կարող է նաև հարց առաջանալ, թե ինչո՞ւ է նման տարբերակված մոտեցում ցուցաբերվում այս հարցում, այսինքն՝ ՀՀ–ի կողմից ուժեղ հսկողություն, Թուրքիայի կողմից՝ ոչ: Նշեմ, որ անվտանգության պահպանման այս տարբերությունը ԽՍՀՄ–ից է գալիս: Այնպես չէ, որ ՀՀ իշխանությունները կամ սահմանապահ ռուսներն են որոշել լուրջ վերահսկողություն իրականացնել: ԽՍՀՄ–ի բոլոր սահմաններն ապահովված են եղել սահմանային պատնեշներով, փշալարերով, հատուկ զոնաներով, և այդ ավանդույթը շարունակվում է: Թուրքիայի կողմից չի եղել, և իրենց մոտ այսօր էլ պարզապես պարեկային հսկողություն է կատարվում՝ մեքենան ժամանակ առ ժամանակ սահմանի երկայնքով կարող է պտույտ կատարել»:

Աննա Բադալյան