Հայկական երկրորդ պետությունը վաղուց փաստ է ԵՄ–ի համար. իսկ մնացածի՞

Ռուս քաղաքագետ Ստանիսլավ Տարասովը Regnum–ում հրապարակված իր մեծածավալ հոդվածով ի դեմս մի շարք քաղաքական իրադարձությունների՝ անդրադարձել է նաև ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանի ռուսաստանյան այցին, առաջիկայում ստորագրվելիք ԵՄ–Հայաստան Համապարփակ և ընդլայնված գործընկերության համաձայնագրին: Համադրելով իրադարձությունները, Տարասովը վերլուծել է Արցախյան հարցի շուրջ ծավալվող զարգացումները:

«Հորիզոնում հետաքրքրական նյուանս է նշմարվում: Նոյեմբերին Բրյուսելում սպասվում է Հայաստան–ԵՄ համաձայնագրի ստորագրումը: Եթե համաձայնագրի տնտեսական հատվածը մի կողմ դնենք, ապա ականատես կլինենք հետաքրքիր համադրության:
Ընդգծենք առաջին հատվածը. հարցն այն է, որ ԵՄ–ի հետ բանակցություններ է վարել նաև Բաքուն, բայց Բրյուսելը հրաժարվել է համաձայնագրի քաղաքական ներածության մեջ նշել «Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականության պահպանումը» տերմինը: Փաստն, ի դեպ, բավականին շահավետ է Հայաստանի համար: Հասկանալի է նաև՝ ՀՀ–ի հետ ստորագրվելիք համաձայնագրում, հաշվի առնելով Ադրբեջանի` վերոնշյալ հանգամանքը, ԵՄ–ն միանշանակ չի կարող փոխել նշված ձևակերպման վերաբերյալ իր համոզմունքը: Պատահական չէ, որ այս քայլը Բաքվի կողմից որակվել է որպես «ծուղակ Ադրբեջանի համար»: Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը հայտարարեց, որ Արցախյան հարցի շուրջ իրենց դիրքորոշումն անփոփոխ է: Խոսելով արդեն Եվրոպայի մասին՝ նա նշել է. «Ադրբեջանի և ԵՄ–ի հարաբերությունները արհեստական ճգնաժամ են ապրել, և եթե այդ ճգնաժամը խորանա, ապա Ադրբեջանը ստիպված կլինի կատարել իր ընտրությունը»: Եվ կարևորն այն է, որ Բաքուն «թույլ չի տա հայկական երկրորդ պետության ստեղծումը», թեև իրականում Արցախի Հանրապետությունն արդեն գոյություն ունի:

Ինտրիգի երկրորդ հատվածը հետևյալն է. Ադրբեջանը հասկացնում է, որ «հայկական երկրորդ պետության ստեղծմանը» նպաստում է Արևմուտքը: Եվ եթե Ս. Սարգսյանը հրաժարվի ԵՄ–ի հետ ստորագրել համաձայնագիրը, ապա ՀՀ–ի որոշ շրջանակներ նրան կմեղադրեն «դավաճանության մեջ», ինչի հետևանքով Հայաստանը «կդադարի ինքնիշխան պետություն լինել»:

Ինտրիգի երրորդ հատվածը. Թուրքիան և Ադրբեջանը փորձում են Ռուսաստանի միջոցով առաջ տանել Արցախյան հարցի կարգավորման իրենց տարբերակը: ՌԴ նախագահ Վ. Պուտինն ու Էրդողանը Սոչիում կայացած հանդիպումից առաջ երկու անգամ բարձրացրել են հարցը՝ ակնարկելով, որ Արցախյան խնդրի լուծումը եթե ոչ ամբողջությամբ, ապա մեծապես կախված է Մոսկվայից, և մասնավորապես՝ ՌԴ նախագահից: Այս համատեքստում կարելի է դիտարկել Regnum գործակալության գլխավոր խմբագիր Մոդեստ Կոլերովի այն վարկածը, ըստ որի՝ Թուրքիա–Ռուսաստան–Ադրբեջան դաշինքն ընկալվում է իրեն հատուկ դիվանագիտական խաղով: Այդ խաղի հիմքում պաշտոնական Անկարայի ակտիվ ներգրավումն է Ղարաբաղյան խնդրի կարգավորման հարցում: Բայց Սոչիում Ղարաբաղյան հարցը բանակցային օրակարգում ընդգրկված չի եղել: Պատճառն այն էր, որ խնդիրը ռուս–թուրքական հարաբերություններին առնչվող հարց չէր հանդիսանում: 

Այնուամենայնիվ, ինտրիգը շարունակվում է բացվել:

Մոսկվայում ՀՀ ԱԳ նախարար Էդվարդ Նալբանդյանի և Մինսկի խմբի ներկայացուցիչների միջև հանդիպում տեղի ունեցավ, ներկա էր նաև ԵԱՀԿ գործող նախագահի անձնական ներկայացուցիչ, դեսպան Անջեյ Կասպրշիկը: Տարածված տեղեկատվության համաձայն՝ կողմերը քննարկել են հարցեր, որոնք վերաբերում են Վիեննայում, Սանկտ Պետերբուրգում և Ժնևում ձեռք բերված պայմանավորվածությունների իրականացմանը: Ադրբեջանի ԱԳՆ խոսնակ Հիքմեթ Հաջիևը հայտարարեց, որ նմանատիպ բանակցությունների նպատակով Մոսկվա կժամանի նաև Ադրբեջանի ԱԳ նախարար Էլմար Մամեդյարովը: Եվ հանկարծ հայտնվեց հաղորդագրություն. «Առաջիկա շաբաթվա սկզբին ՌԴ ԱԳ նախարար Սերգեյ Լավրովը պատրաստվում է այցելել Բաքու և Երևան»: Եվ կրկին տարբեր վարկածներ... Առաջին: Լավրովը պատրաստվում է համաձայնեցնել Նալբանդյան–Մամեդյարով սպասվելիք հանդիպումը, որի ընթացքում քննարկվելու են Վիեննայի և Սանկտ Պետերբուրգի պայմանավորվածությունները: Մյուս վարկածն այն է, որ Լավրովը պատրաստվում է Ղարաբաղյան կոնֆլիկտի կարգավորման վերաբերյալ նոր ծրագիր առաջարկել:

Եվ, վերջապես, երրորդ վարկածը. Մոսկվան Անկարային և Բաքվին թույլ է տվել իր միջոցով մանիպուլյացիա անել, բայց եկել է «դաշտը մաքրելու» և «սառեցնելու» ժամանակը: Այնպես որ՝ ՌԴ ԱԳ նախարարին դժվար բանակցություններ են սպասվում, որոնք կապված են այնպիսի լրացուցիչ միջոցառումների հետ, որոնք կնպաստեն կողմերի միջև լարվածության նվազեցմանը: Մի խոսքով՝ ամեն ինչ նոր և մաքուր էջից է սկսվում»:

Պատրաստեց Աննա Բադալյանը